"zokirjon xolmuhammad o’g’li furqat lirikasi"

PPTX 27 стр. 347,6 КБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 347,6 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

zokirjon xolmuhammad o`g`li furqat namangan viloyati yangiqo’rg’on tumani 7-maktabning ona tili va adabiyoti fani o’qituvchisi bozarova nigoraning 9-sinflarda adabiyot fanidan “zokirjon xolmuhammad o’g’li furqat lirikasi” mavzusida tayyorlagan taqdimoti zokirjon xolmuhammad o`g`li furqat zokirjon xolmuhammad oʻgʻli furqat — milliy uygʻonish davri oʻzbek adabiyotining zabardast vakillaridan biri. u shoir va adib, adabiyotshunos va muarrix, elshunos va mutarjim sifatida oʻzidan boy maʼnaviy meros qoldirdi. shuningdek, furqat zamonasining mashhur xattotlaridan edi. furqat 1859-yili qoʻqand shahrida tugʻildi. yoshligidanoq muqimiy, muhyi, zavqiy, nisbat, muhayyir kabi shoirlar muhitida qizgʻin ijodiy faoliyat bilan mashgʻul boʻldi. furqatning shoir sifatidagi kamoloti ayni shu davrda boshlangan. toshkentda ikki yilga yaqin istiqomat qilgan shoir 1891 yili chet ellarga chiqib ketishga majbur boʻladi. turkiya, yunoniston, bolgariya, arab mamlakatlari va hindistonda boʻlib, xitoyning shinjong viloyatiga qarashli yorkent shahrida turgʻun boʻlib qoladi. 1876 yilda yangi marg‘ilon (hozirgi farg‘ona) shahridagi savdogar tog‘asining iltimosiga ko‘ra u yerga ishlarida unga yordamlashgan, keyinchalik o‘zi ham kichik do‘kon ochgan. ayni …

2 / 27

ng qo‘qondagi bu davr ijodi tur va mavzu, mazmun va shakl rang-barangligi jihatidan ham, sermahsulligi jihatidan ham diqqatga sazovor. u mumtoz she’riyat an’analari ruhida ko‘plab ishqiy g‘azallar, muxammaslar yaratgan. alisher navoiy asarlariga go‘zal nazira va taxmislar bog‘lagan, uning she’rlarida ijtimoiy ruh va zamonaviylik tobora keng o‘rin egallay boshlagan masalan, «bo‘ldi» radifli muxammasi va boshqa she’rlarida. furqat xalqning siyosiy huquqsizligi va iqtisodiy nochor ahvolidan qayg‘irgan («ne jurm o‘ttiki bizdin, bunchalik ... qo‘qon xonligining uzil-kesil tugatilib, batamom mustamlakaga aylantirilishi voqeasiga bog‘liq holda yaratilgan: «demish xon bir kunikim, davru davronlar qayon qoldi?» misrasi bilan boshlanuvchi muxammasi ham furqatning shu davrdagi ijodi mahsulidir. toju taxtdan, sha’nu shavkat va a’yonlardan mahrum bo‘lgan xudoyorxon nomidan bitilgan bu asar ham shoir ijodida zamonaviy ijtimoiy mavzu keng o‘rin egallaganlining isbotidir. furqatning ijodiy merosida an’anaviy she’riy turlar, o‘zbek mumtoz adabiyotidagi asosiy mavzular yetakchi o‘rin egallaydi. uning g‘azal va muxammaslari, bog‘lagan taxmislari o`zining hayotiyligi, musiqiyligi, nihoyatda samimiyligi bilan o‘quvchini maftun …

3 / 27

jihatdan yetuk namunalari hisoblanadi. furqat she’riyatida mustamlaka tuzumining illatlarini qoralash, joriy adolatsizlik va zo‘ravonlikdan, huquqsizlik va nochor hayotdan, nodonlarning zamonada e’tibor topib, donolarning xorzor etilishidan norozilik esda qolarli badiiy bo‘yoqlarda tasvirlangan. «charxi kajraftorning bir shevasidan dog‘men: ayshni nodon surub, kulfatni dono tortadur» «bormasmiz» radifli she’rida esa o‘zbek milliy ruhiyati badiiy ifodalangan. mashhur «sayding qo‘yaber, sayyod...» musaddasida esa shoir shaxsning erkin yashash huquqini himoya qiladi, zulm va istibdodni qat’iy qoralaydi. furqat xuddi shu yillarda «xammomi xayol» risolasini yozadi. «chor darvesh» hikoyatini forschadan tarjima qiladi. «nuh manzar» nomli she’riy kitob yaratadi. «bulardin bo‘lak har xil g‘azaliyotim farg‘ona muzofotig‘a (ya’ni, yon-atrof qishloq-shaharlariga) va digar mamlakatlarga muntashir (mashhur) bo‘ldi», deb yozadi shoir. xuddi shu yillarda furqat ilk bor she’rlarini to‘plab, majmua holiga ham keltirgan. afsuski, shoirning o‘zi qayd etgan risola, manzuma va tarjimalari kabi bu majmua ham shu kunga qadar topilgan emas. furqat ilk bor gazeta bilan tanishib, uning «toshkent shahrida bosma bo‘lg‘on»ligini shu …

4 / 27

arda marg‘ilonga borib, u yerdagi masjidi jome hujrasida istiqomat qilgan, yoru birodarlari ko‘magida kichik do‘kon ochgan bo‘lsa-da, asosan, she’riyat bilan shug‘ullangan, shaharning ziyolilari, jumladan, xo‘jajon rojiy, muhammad umar umidiy-havoiy, mulla toshboltu royiq kabi ijodkorlar bilan tanishib, adabiy suhbatlar qurgan. furqat toshkentda rus ziyolilari, yevropacha hayot tarzi bilan tanishdi. chor ma’murlari shoirning teatr, gimnaziyaga, turli kontsertlarga kiritishni uyushtirdilar, ko‘rgazmalarga olib bordilar. yangi tarixiy sharoit tufayli yuz bergan o‘zgarishlarni mushohada etish natijasida furqat dunyoqarashida jiddiy o‘zgarish bo‘ladi va bu hol uning ijodida o‘z badiiy ifodasini topadi — ma’rifatparvarlik, yevropacha ilmmadaniyat, fan-texnikaga xayrixohlik shoir she’rlarining yetakchi g‘oyasiga aylana boradi. bu esa furqatning ko‘p asrli o‘zbek adabiyotiga yangi mavzular, yangi g‘oyalar olib kirishiga zamin bo‘ldi. toshkentda ochilgan erlar gimnaziyasi, maorif muassasalari, madaniyat va san’at o‘choqlarini, tobora ko‘proq kirib kelayotgan fan-texnika yangiliklarini kuzatish oqibatida uning «ilm xosiyati», «gimnaziya», «vistavka xususida», «akt majlisi xususida», «toshkent shaxrida bo‘lg‘on nag‘ma bazmi xususida», «suvorov» va boshqa asarlari maydonga keldi …

5 / 27

da realistik tasvir masalasini ko‘tardi. 1891 yilning iyulida marv —ashxobod—boku—batumi orqali istanbulga bordi. do‘stlariga yozgan maktublarida, voqealarni oldindan bilgandek, vatanidan bir umr ajralib qoladigan odamning kayfiyatini aks ettirdi. masalan, istanbuldan yozgan «sabog‘a xitob» she’riy maktubida vatan ishtiyoqi, do‘stlar sog‘inchi, g‘urbat azoblari va yolg‘izlik motivlari birinchi o‘ringa chiqqan. furqat istanbuldan bulg‘oriya va yunonistonga o‘tdi. bolqon yarim orolining qator shaharlarida bo‘ldi. 1892 yilning martida istanbuldan o‘rta dengiz orqali arabistonga — makka, jidda, madina shahrilariga bordi. makkadagi haj ziyorati munosabati bilan «hajnoma» asarini yaratdi. so‘ng bombayga keldi, hindistonning qator viloyatlariga sayohat qildi. uning bu davrda yozgan nasriy va nazmiy maktublarida tushkunlik, ona yurt sog‘inchi va iztiroblari aks etgan. «adashganman» radifli hamda «kashmirda», «bulbul» deb nomlanuvchi lirik she’rlar turkumi shu jihatdan o‘ziga xos hijronnomadir. furqatning publitsist sifatidagi faoliyati 1890 yildan boshlandi. «turkiston viloyatining gazeti»ga rasman ishga kirdi, gazetani tayyorlashda bevosita qatnashdi. bir yildan ko‘proq vaqt mobaynida sattorxon kabi ilg‘or ma’rifatparvarlar bilan hamkorlikda ishlab, gazeta …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О ""zokirjon xolmuhammad o’g’li furqat lirikasi""

zokirjon xolmuhammad o`g`li furqat namangan viloyati yangiqo’rg’on tumani 7-maktabning ona tili va adabiyoti fani o’qituvchisi bozarova nigoraning 9-sinflarda adabiyot fanidan “zokirjon xolmuhammad o’g’li furqat lirikasi” mavzusida tayyorlagan taqdimoti zokirjon xolmuhammad o`g`li furqat zokirjon xolmuhammad oʻgʻli furqat — milliy uygʻonish davri oʻzbek adabiyotining zabardast vakillaridan biri. u shoir va adib, adabiyotshunos va muarrix, elshunos va mutarjim sifatida oʻzidan boy maʼnaviy meros qoldirdi. shuningdek, furqat zamonasining mashhur xattotlaridan edi. furqat 1859-yili qoʻqand shahrida tugʻildi. yoshligidanoq muqimiy, muhyi, zavqiy, nisbat, muhayyir kabi shoirlar muhitida qizgʻin ijodiy faoliyat bilan mashgʻul boʻldi. furqatning shoir sifatidagi kamoloti ayni shu davrda boshlanga...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPTX (347,6 КБ). Чтобы скачать ""zokirjon xolmuhammad o’g’li furqat lirikasi"", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: "zokirjon xolmuhammad o’g’li fu… PPTX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram