jaloliddin rumiyning inson tabiatiga oid qarashlari

DOC 18 pages 38.0 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 38.0 KB

File type DOC

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

mirzo ulug’bek nomidegi o’zbekiston milliy universiteti biologiya fakulteti falsafa fanidan mustaqil ishi mavzu: jaloliddin rumiyning inson tabiatiga oid qarashlari bajardi: azimova sarvinoz tekshirdi: agzamova n reja: 1) jaloliddin rumiyning inson tabiatidagi qarashlari 2) jaloliddin rumiyning falsafaviy qarashlari 3) jaloliddin rumiyning komil insonlik hadiqadagi qarashlari jaloliddin rumiy — jahon adabiyotining muazzam siymolaridan biri. u o‘zidan keyingi sharq va g’arb so‘z san’atiga katta ta’sir o‘tkazdi. hofiz sheroziy, abdurahmon jomiy, alisher navoiy, mirzo abdulqodir bedil kabi buyuk so‘z ustalari mavlononi o‘zlariga ustoz deb bilishgan. buyuk hyote abulqosim firdavsiy, shayx sa’diy, xo‘ja hofizlar qatorida jaloliddin rumiy ijodini ham «xizr chashmasi» deb atagan. mashhurlikda firdavsiyning «shohnoma»si, sa’diyning «guliston»i, hofizning «devon»i bilan bir qatorda turgan, forsiy qur’on nomi bilan shuhrat qozongan «masnaviyi ma’naviy»ni inson ma’naviy hayotining qomusi sifatida nafaqat sharqda, balki g’arbda ham ixlos bilan o‘rganishgan. «dekameron» asaridagi ko‘plab syujet va motivlarni sharq og‘zaki va yozma adabiyotidan olgan jovani bokkachcho «masnaviyi ma’naviy»dagi qator hikoyatlar asosida ham …

2 / 18

an maktublaridan tashkil topgan to‘plam.mavlono 1207 yilda qadimiy balx shahrida o‘z davrining mashhur mutasavvuf donishmandi,yirik xatib va voizi bo‘lgan bahovuddin valad oilasida dunyoga keladi. bahovuddin valad aslida shayx najmiddin kubro (1135 - 1221) ning majdiddin bag‘dodiy, sa’duddin hamaviy, raziuddin aliyi lolo, sayfuddin boxarziy, bobo kamol jandiy kabi 300 ga yaqin zabardast shogirdlaridan biri hisoblanardi. jaloliddin 12 yoshida uning ota-onasi ham mo‘g‘ul bosqini xataridan qochish, ham haj farizasini ado etish niyatida balxni tark etadilar.1230 yildan bu oila kuniyada qo‘nim topadi. yosh jaloliddin shom, halab, damashq, qaysariya va boshqa yirik ilm markazlarida 7 yil ta’lim oladi, o‘z davrining etuk donishmandi bo‘lib etishadi. taniqli rumiyshunos zarrinkub ta’biri bilan aytganda, "mavlononing 68 yillik ajoyib umri boshdan oyoq bir she’r, go‘zal,betakror, tug‘yonli ash’or jarayoni, sadosi va bongi bilan yo‘g‘rilib o‘tdi". jaloliddin rumiy ijodi yuksak badiiyati bilangina emas, balki mantiq kuchi, falsafiy fikrlarga boyligi bilan ham katta ta’sir quvvatiga ega. taniqli olim va adib radiy fish …

3 / 18

zi bo‘lgan. mavlono tavallud topgan balx shahri u davrda xorazmshoxlar davlatiga qarar edi. hozirda afg‘oniston hududida bo‘lgan bu qadimiy va dongdor shahar aslida uzoq asrlar mobaynida turon mulkining mashhur shaharlaridan biri sanalib kelgan. jaloliddin rumiy she’riyatini, asosan, ilohiy ishq bilan bog‘lashadi. bu bejiz emas. zero, mavlono o‘zining 53 mingdan ortiq misrani o‘z ichiga olgan «masnaviyi ma’naviy»si, 84 ming misradan iborat «devoni kabir» («ulug‘ devon»)ida yeru ko‘kning sarvari bo‘lmish ollohi karimni va uning zamindagi xalifasi hazrati insonni ulug‘laydi. ma’lumki, jaloliddin rumiy o‘z davrining an’anaviy adabiy tili bo‘lmish forsiyda ijod qilgan. bizda shoir ijodini o‘rganish va targ‘ib etish radiy fishning «jaloliddin rumiy» deb nomlangan tarixiy-biografik romanini tarjima qilish bilan bonshandi (ruschadan j. kamol tarjimasi). shundan keyin sh. shomuhamedov rumiy g‘azallari, ruboiylari va masnaviylaridan bir nechtasini o‘zbekchaga o‘girib, fors-tojik mumtoz shoirlari asarlaridan tashkil topgan «injular ummoni» kitobida e’lon qildi.j. kamol esa avval rumiy ruboiylari va masnaviylaridan namunalar tarjima qilib, «uchmoqqa qanot yo‘q vale …

4 / 18

4-yil r. ustozini nihoyatda hurmat qilgani uchun oʻz gʻazallarida "shamsi tabriziy", "shamsi" taxalluslarini qoʻllay boshlagan. shoir gʻazallarining "shamsi tabriziy devoni" nomi bilan shuhrat qozonishining boisi ham shunda [42 ming baytli "devoni kabir" ("ulugʻ devon")ning ikkinchi nomi "devoni shamsi tabriziy"].rumiy ijodi usmonli turk adabiyotining sarchashmasi hisoblanadi.rumiydan sheʼrlar devoni, "makotib", "ichindagi ichindadir" ("fihi mo fihi") hamda "masnaviyi maʼnaviy" kitoblari meros boʻlib qolgan. "ichindagi ichindadir" nasriy asar boʻlib, olimning turli majlis va suhbatlardagi falsafiy nutklarining majmuasidir. "makotib" esa, muallifning zamondoshlari va ustozlari bilan boʻlgan turli yozishmalari — maktublaridan iborat. har 2 asarda muallifning ijtimoiyfalsafiy, axloqiytaʼlimiy mushohadalari, tasavvufga doir nazariy qarashlari oʻz ifodasini topgan. shoir devoni turli janrlardan iborat 25 ming baytdan ziyod sheʼrlarni oʻz ichiga olgan. rumiy sheʼriyati, asosan, ilohiy ishq bilan bogʻlangan. u oʻzining barcha asarlarida yeru koʻkning sohibi boʻlmish alloh va uning zamindagi xalifasi hazrati insonni ulugʻlaydi. rumiyning mashhur asari "masnaviyi maʼnaviy"dir. asarda qurʼoni karim va hadisi sharif maʼnolarini oʻziga singdirgan, …

5 / 18

fo tilab iso alayhissalom eshigiga borishgani", "lochinning oʻrdaklarni sahroga chiqargani", "zarvon ahli qissasi", "majnun layli koʻyida yurgan itni oʻpib, erkalagani", "boʻyoqchining xumiga tushgan shaqalning tovuslik daʼvo etgani", "xorut va morut qissasi" singari qissa va hikoyalarida paygʻambarlar hayotidan turli moʻʼjizalar keltirib, islomiytasavvufiy gʻoyalarni targʻib etgan boʻlsa, boshqa turkum hikoyalarida bevosita insonning kundalik turmushi, ilmmaʼrifat kasb etishi, hunar oʻrganish yoʻlidagi riyozatlarini badiiy tasvirlab, chuqur falsafiy xulosa chiqarishga undagan.rumiy ijodi yuksak badiiyati bilangina emas, balki mantiq kuchi, falsafiy fikrlarga boyligi bilan ham katta taʼsir kuchiga ega. uning tabiat va jamiyat hodisalarining doimiy oʻsish, oʻzgarishda ekani, eskining yoʻqolib, yangining paydo boʻlishi — "dunyoning ziddiyatlar birligidagi ziddiyatlar jangi"dan iboratligi toʻgʻrisidagi qarashlari, nemis faylasufi gegelning eʼtiroficha, uning dialektik metodni yaratishiga yordam bergan.rumiy asarlari koʻpchilik forsigoʻy va turkigoʻy shoirlar ijodiga katta taʼsir koʻrsatgan, masnaviyxonlik xalqimiz oʻrtasida keng tarqalgan. oʻzbekiston fanlar akademiyasi beruniy nomidagi sharqshunoslik institutida rumiyning "masnaviyi maʼnaviy" asari saqlanadi. istikdol yillarida rumiy hayoti va ijodiga kiziqish …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jaloliddin rumiyning inson tabiatiga oid qarashlari"

mirzo ulug’bek nomidegi o’zbekiston milliy universiteti biologiya fakulteti falsafa fanidan mustaqil ishi mavzu: jaloliddin rumiyning inson tabiatiga oid qarashlari bajardi: azimova sarvinoz tekshirdi: agzamova n reja: 1) jaloliddin rumiyning inson tabiatidagi qarashlari 2) jaloliddin rumiyning falsafaviy qarashlari 3) jaloliddin rumiyning komil insonlik hadiqadagi qarashlari jaloliddin rumiy — jahon adabiyotining muazzam siymolaridan biri. u o‘zidan keyingi sharq va g’arb so‘z san’atiga katta ta’sir o‘tkazdi. hofiz sheroziy, abdurahmon jomiy, alisher navoiy, mirzo abdulqodir bedil kabi buyuk so‘z ustalari mavlononi o‘zlariga ustoz deb bilishgan. buyuk hyote abulqosim firdavsiy, shayx sa’diy, xo‘ja hofizlar qatorida jaloliddin rumiy ijodini ham «xizr chashmasi» deb atagan. mashhurlikda fir...

This file contains 18 pages in DOC format (38.0 KB). To download "jaloliddin rumiyning inson tabiatiga oid qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: jaloliddin rumiyning inson tabi… DOC 18 pages Free download Telegram