organik o'lam evolyutsiyasi haqida charlz darvin ta'limoti

PPT 30 pages 4.2 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.2 MB

File type PPT

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

organik olam evolyutsiyasi haqida charlz darvin ta’limoti organik olam evolyutsiyasi haqida charlz darvin ta’limoti reja 1. ch. darvinning hayoti va ilmiy faoliyati. 2. evolyutsion nazariya ustida ishlash. 3. darvinning yirik asarlari va ularning qisqacha mazmuni. 4. o`zgaruvchanlik va irsiyat. 5. xonakilashtirilgan hayvon, madaniy o`simliklarning xilma- xilligi va kelib chiqishi. 6. sun’iy tanlash. 7. tabiiy sharoitda o`simliklar va hayvonlardagi o`zgaruvchanlik. 8. organizmlarning yashash uchun kurashi. 9. tabiiy tanlanish. 10. darvin ta'limotiga qarshi kurash. ch. darvinning hayoti charlz darvin (12.02.1809-19.04.1882) charlz darvin 1809-yil 12-fevralda angliyaning shryusberi shahrida shifokor oilasida tavallud topdi. u maktabni tugatgach, edinburg dorilfununining shifokorlar tayyorlaydigan fakultetiga o‘qishga kirdi. biroq ko‘pgina tibbiyot fanlarining lotin tilida o‘qitilishi hamda bemorlarning narkozsiz operatsiya qilinishi darvinda tibbiyotga nisbatan hech qanday qiziqish uyg‘otmadi. shu sababli u dorilfununni tashlab, otasining tavsiyasiga ko‘ra kembrij dorilfununining cherkov xodimlari tayyorlaydigan fakultetiga o‘qishga kirdi. bu yerda darvin diniy aqidalar bilan unchalik shug‘ullanmasdan, professorlar d. guker va a. sedjviklar rahbarligida tabiiy …

2 / 30

lo uni ingliz harbiy doiralari tomonidan butun jahon bo`ylab safarga jo`natilayotgan “bigl” kemasidagi ekspeditsiya tarkibida tabiyotshunos sifatida ishtirok etishga tavsiya berdi. “bigl” kemasidagi safar va uning ahamiyati.“bigl” kemasidagi safar 1831–yil 27 – dekabrdan boshlanib, 1836 – yil 2 oktyabrigacha, ya’ni salkam 5 yil davom etdi. kema safarning asosiy vazifasi dengiz xaritalarini mufassal tuzish maqsadida janubiy amerikaning sharqiy va g`arbiy sohillarini hamda unga yaqin orollarni suratga olishdan, yer atrofida bir nechta xronometrik o`lchov o`tkazishdan iborat edi. “bigl”ning marshruti. 1831 – yilda angliya qirg`oqlaridan chiqqan “bigl” kemasi yashil burun orollarida bir oz to`xtagandan so`ng, janubiy amerikaning sharqiy qirg`oqlariga yetib keldi. u aprel oyida rio-de janeyroda so`ngra montevideo, buynos – ayresda bo`lib, olovli yer tomon suzadi. keyin yana shimol tomonga qaytib, 1833 – yil avgustda baya – blankaga yetib keladi. 1833-yil dekabrida sharqiy qiyrog`idagi barcha ishlar yakunlangach, kema patagoniya qirg`oqlari tomon suzadi va olovli yerni aylanib o`tib, janubiy amerikaning g`arbiy qirg`og`i bo`ylab safar …

3 / 30

rning hayvonot va o‘simlik olamida farqlar paydo bo‘lgan. darvinni ayniqsa janubiy amerikaning g‘arbiy qirg‘og‘idan 900 km uzoqlikda-gi galapagoss arxi-pelagining hayvonot va o‘simliklar olami hayratga soladi. u yerda qushlar, sudralib yuruvchilar ko‘p uchraydi. chumchuqsimonlar turkumiga kiruvchi vyuroklar, sudraluvchilardan toshbaqa-larning har bir oroldagi turlari o‘ziga xos tuzilishga ega. janubiy amerikaning qirilib ketgan va hozirgi vaqtda yashayotgan hayvonlari: qazilma holdagi; 1- zirhli (wliptodon agper) va (3) yalqov (mylodon robustus); hozirgi vaqtdagi (2) zirhli (tabug noevemcinctum) va (pradipus tridactulur) galapagoss arxipelagining vyuroklari. geospiza magnistris; g. fortis g. parvula certhidea oliraceo galapagoss tog‘ vyuroklari. ularning tumshuqlaridagi farq. evolyutsion nazariya ustida ishlash turlarning o`zgarishi to`g`risidagi dastlabki g`oya darvinda “bigl” kemasidagi safar davridayoq paydo bo`ladi. lekin bu jarayon sabablarini aniqlash masalasi hali ko`p jihatdan muammo edi. darvin angiliyaga qaytgach, xonaki va tabiiy sharoitdagi hayvon, o`simliklarning o`zgaruvchanligiga doir ma’lumotlarni ko`plab yig`a boshladi va 1837 – yilning iyul oyida yon daftariga evolyutsiya bo`yicha dastlabki mulohazalarni yozdi. shu vaqtdan boshlab, …

4 / 30

b chiqishi” nomli asari aniq va mantiqiy reja asosida yozilgan bo`lib, lyayel ta’biri bilan aytganda, «bir uzun argument»dan iborat edi. asar 14 bobdan tuzilgan bo`lib, xilma-xil hayvonlar zoti va o`simliklar navini chiqargan inson amaliyotini tahlil qilishdan boshlanardi. inson organizmlarning irsiyati va o`zgaruvchanlik xossalari tufayli sun’iy tanlashda ajoyib natijalarga erishganligi ko`p misollar zaminida tushuntiriladi. so`ngra tabiiy sharoitdagi tanlanish bayon etiladi. darvin o`zgaruvchanlik va irsiyat xossalari tabiiy sharoitda yashaydigan organizmlarga ham mansubligini, lekin bu yerda «yashash uchun kurash» yoki «hayot uchun raqobat», «organizmlarning geometrik progressiya yo`li bilan ko`payishi» tanlanish sababchisi ekanligini qayd qiladi. «turlarning kelib chiqishi» asari darvin tomonidan bajarilgan juda katta mehnatning bir ulushidir. asarda bayon etilgan fikrlarning to`g`riligini isbotlash va rivojlantirish maqsadida darvin keyinchalik ham yana ko`p asarlar yozdi. ulardan biri 1868 yili nashr etilgan «xonakilashtirilgan hayvonlarning va madaniy o`simliklarning o`zgaruvchanligi» nomli asardir. asarda tabiiy tanlanish haqidagi nazariyani isbotlash maqsadida hayvon zotlari, o`simlik navlarini chiqarish tajribasi, ya’ni sun’iy tanlash masalasi …

5 / 30

n yuqoridagi asarida uolles fikrlarining noto`g`ri ekanligini uzil-kesil isbotlashni maqsad qilib qo`ydi. asarning birinchi bobida odam hayvonot olamidan kelib chiqqanligini isbotlovchi qiyosiy anatomiya, fiziologiya, embriologiya, sistematika, paleontologiya dalillari keltiriladi. asarning keyingi boblarida hayvonlar bilan o`simliklar turlarining paydo bo`lishida muhim rol o`ynagan omillar — o`zgaruvchanlik, irsiyat, tanlanish odamning kelib chiqishida ham muhim rol o`ynaganini ko`rsatib o`tildi. asarda odamning hayvonot olamida tutgan o`rni belgilab berildi, darvin ouen va uolleslarning «odam o`z miyasining rivoj topishi va ruhiy holati bilan hayvonlardan tubdan farq qiladi va shunga binoan uni hayvonlardan ajratish kerak» degan mulohazalarini tanqid qildi va mazkur masalani ilmiy jihatdan hal etdi. darvin odam paydo bo`lishi masalasini biologiya fani nuqtai nazaridan hal etgan bo`lsada, lekin bunda ijtimoiy omillar qanday rol o`nnaganini ochib bera olmadi. darvin asarining ikkinchi qismi jinsiy tanlanishga bag`ishlangan. u juda ko`p dalillar, kuzatishlarni tahlil qilib, ikkinchi darajali jinsiy belgilarning paydo bo`lishini, hayvonlarda jinsiy tanlanish qanday ro`yobga chiqqanligini atroflicha hal qildi. bulardan …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "organik o'lam evolyutsiyasi haqida charlz darvin ta'limoti"

organik olam evolyutsiyasi haqida charlz darvin ta’limoti organik olam evolyutsiyasi haqida charlz darvin ta’limoti reja 1. ch. darvinning hayoti va ilmiy faoliyati. 2. evolyutsion nazariya ustida ishlash. 3. darvinning yirik asarlari va ularning qisqacha mazmuni. 4. o`zgaruvchanlik va irsiyat. 5. xonakilashtirilgan hayvon, madaniy o`simliklarning xilma- xilligi va kelib chiqishi. 6. sun’iy tanlash. 7. tabiiy sharoitda o`simliklar va hayvonlardagi o`zgaruvchanlik. 8. organizmlarning yashash uchun kurashi. 9. tabiiy tanlanish. 10. darvin ta'limotiga qarshi kurash. ch. darvinning hayoti charlz darvin (12.02.1809-19.04.1882) charlz darvin 1809-yil 12-fevralda angliyaning shryusberi shahrida shifokor oilasida tavallud topdi. u maktabni tugatgach, edinburg dorilfununining shifokorlar tayyorlayd...

This file contains 30 pages in PPT format (4.2 MB). To download "organik o'lam evolyutsiyasi haqida charlz darvin ta'limoti", click the Telegram button on the left.

Tags: organik o'lam evolyutsiyasi haq… PPT 30 pages Free download Telegram