darvin ta’limotining mohiyati

DOCX 4,4 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1508090434_69312.docx darvin ta’limotining mohiyati reja: · darvinning yirik asarlari · sun’iy tanlash · ongsiz tanlash. · ongli tanlash. darvinning yirik asarlari. darvin dunyo safaridan qaytgach, to‘plangan materiallar ustida angliyaning ko‘zga ko‘ringan tabiatshunos olimlari bilan hamkorlikda shug‘ullana boshladi. shu bilan bir qatorda yangi hayvon zotlari, o‘simlik navlarini chiqa rish tajribasini o‘rgandi hamda ilgari o‘tgan va o‘zi bilan zamondosh bo‘lgan tabiatshunos olimlarning asarlari bilan tan isha boshladi. shularga asoslanib, u organik olam evolutsiyasi haqida dastlab 1842-yili ilmiy asar yozdi va uni yana 15 yil davomida kengaytirdi, chuqurlashtirdi, ishonchli dalillar bilan boyitdi. va nihoyat darvin 1859-yili «tur larning paydo bo‘lishi» degan mashhur asarni nashr ettirdi. u «xonak ilashtirilgan hayvon, madaniy o‘simliklarning o‘zgaruvchanligi» (1868), «odamning paydo bo‘lishi va jinsiy tanlanish» (1871), «o‘simliklar dunyosida chetdan va o‘zo‘zidan changlan ishning ta’siri» (1876) kabi asarlar ham yozdi. bu asarlarda olim organik olam evolutsiyasiga oid ko‘plab dalillarni keltiradi va o‘zidan oldin o‘tgan va ayni paytdagi zamondoshlarining bu sohadagi …

arayon mexanizmlarini aniqlashdan boshladi. avvalo xonaki hayvon, madaniy o‘simlik navlarining xilma-xilligi sabablarini o‘rgandi. ongsiz tanlash. arxeologiya ma’lumotlarining ko‘rsatishicha, odam paydo bo‘lmasdan ilgari yer yuzida madaniy o‘simliklar, xonaki hayvonlar bo‘lmagan. ibtidoiy odamlar yovvoyi hayvonlarni ovlash, tabiatda yovvoyi holda o‘suvchi o‘simliklarning urug‘larini, mevalarini va boshqa qismlarini iste’mol qilish bilan hayot kechirganlar. bundan 9—10 ming yil oldin yovvoyi hayvon bolalarini qo‘lga o‘rgatish, yovvoyi o‘simliklar orasidan oziqabop xillarini o‘z kulbalari atrofiga ekish rasm-rusum tusini olgan va bu tajriba avloddan avlodga berila borgan. insonlar har gal qo‘l ostidagi hayvonlar, o‘simliklar orasidan ko‘p mahsulot beradigan xillarini saralab, boshqalarini o‘z ehti- yojlari uchun ishlatganlar. bunday saralash ko‘p ming yillar mobaynida davom ettirilgan. oqibatda odam xohishidan tashqari yovvoyi o‘simlik, hayvonlardan foydali belgi xossalari bilan birmuncha farq qilgan mahalliy hayvon zotlari, o‘simlik navlari paydo bo‘lgan. insonlarning bunday faoliyatida yangi nav, zot chiqarish asosiy maqsad qilib olinmaganligini e’tiborga olib, dar vin bunday ibtidoiy tanlashni ongsiz tanlash deb nomladi. sun’iy tanlashning …

-darmonga bo‘lgan talabining ortishi bilan ongli tanlash nav, zot chiqarish ishida asosiy o‘rinni egallagan. bunda yaratilmoqchi bo‘lgan o‘simlik navi, hayvon zoti qanday ijobiy belgi-xossalarga ega bo‘lishi oldindan rejalashtirilgan. so‘ngra ana shu reja asosida sun’iy tanlash olib borilgan. bu esa yangi zot, navlar chiqarish muddatining qisqarishiga va tanlash natijasining ko‘p jihatdan samarali bo‘lishiga imkon bergan (8—10jadvallar). 8-jadval sun’iy tanlash natijasida g‘o‘zada xo‘jalik uchun qimmatli belgilarning o‘zgarishi yillar har gektardan ko‘sakning tolaning tola olingan hosil vazni (g) uzunligi chiqishi sentnerda (mm) % 1923 10,8 4,8 27 30 1940 15,0 5,2 32,2 33,4 1950 20,3 5,5 34,4 34,4 1960 20,4 6,2 32 34,7 1970 25,3 6,3 32,5 34,8 1980 29,7 6,3 34,7 36,7 9-jadval simmental qoramol zotida sut miqdorinining o‘zgarishi yillar har bosh sigirdan olingan sut miqdori (litr) 1870—1875 2500 1880—1885 2950 1890—1910 4000 10-jadval qandlavlagida qand miqdorining o‘zgarishi yillar qand miqdori % yillar qand miqdori % 1808 6,0 1888 13,7 1838 8,5 …

aziy osiyoda faqat qovunlarning emas, balki kalta poya li bug‘doy, no‘xat, sabzi, o‘rik, xandon pista, shaftoli, anor, anjir, uzum, yong‘oq, olma va boshqa o‘simliklarning turlituman navlari yaratilgan. sun’iy tanlash jarayonida inson o‘zi uchun foydali belgixossalarini mumkin qadar keskin o‘zgartirishga harakat qilgan. bo‘rdoqi qo‘y, cho‘chqa zotlari, urug‘ bermaydigan o‘simlik navlari, itlarning junsiz, kaptarlarning shamolga qarshi ucha olmaydigan tovus kaptar zotlari chiqarilganligi yuqoridagi fikrni tasdiqlovchi dalillardir. ba’zi madaniy o‘simlik navlari, hayvon zotlarining yovvoyi ajdodlari bir tur, boshqalariniki esa ikki-uch tur hisoblanadi. masalan, har xil it zotlari chiyabo‘ri va bo‘ridan, qo‘ylar arxar, muflan, argali kabi yovvoyi ajdod xillaridan, tovuq zotlari esa yovvoyi bankiv tovug‘idan, kaptar, yovvoyi ko‘k qoya kaptar turidan (40-rasm), qoramol zotlari dasht va o‘rmon yovvoyi qoramol turidan, karam navlari yovvoyi karam turidan keltirib chiqarilgan. darvin yuqoridagi mulohazalarning asosli ekanligini bir qancha dalillar bilan isbotlagan. chunonchi, hindiston va janubi sharqiy osiyo chakalakzorlarida tarqalgan bankiv yovvoyi tur tovuqlari odamdan unchalik hurkmaydi, kechalari daraxt, …

aniqladi. tulkilarning bir guruhi odamga tashlanuvchan, o‘ta tajovuzkor, ikkinchi guruhi odamga tashlanishga qo‘rqib turadigan, lekin pochta kaptaribuqoq kaptar yakobin kaptar ko‘k qora yovvoyi kaptar tovus kaptar 40-rasm. kaptar zotlari va ularning yovvoyi ajdodi. unga tashlanishni xohlaydigan, uchinchi guruhi esa xotirjam izlanuvchi instinktli tulkilar ekanligi ma’lum bo‘ldi. k.d. be- lyayev uchinchi guruhga mansub erkak va urg‘ochi tulkilarni ajratib, alohida urchita boshladi. nasllar orasidan olim yana odamga tez ko‘nikuvchi tulkilarni tanlab bordi. bunday tulkilar- ning bir necha avlodida sun’iy tanlash o‘tkazish natijasida xuddi xonaki itlarga o‘xshash, ya’ni odamga tez o‘rganadigan, erkalaganda xursand bo‘ladigan tulkilar chiqarildi. xatti-harakatiga qarab o‘tkazilgan sun’iy tanlash natijasida tulkilarning morfologik va fiziologik belgilari ham o‘zgardi. tajribada tashqi bankiv yovvoyi tovug‘i rus oq tovug‘i pervomay zoti liven zoti rod aylend urishqoq zoti 41-rasm. tovuq zotlari va ularning yovvoyi ajdodi. quloq suprasi osilgan, dumini esa gajak holda egib turadigan tulkilar olindi. yovvoyi tulkilar odatda yilda bir marta aprelda urchisa, xonakilashtirilganlar esa …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "darvin ta’limotining mohiyati"

1508090434_69312.docx darvin ta’limotining mohiyati reja: · darvinning yirik asarlari · sun’iy tanlash · ongsiz tanlash. · ongli tanlash. darvinning yirik asarlari. darvin dunyo safaridan qaytgach, to‘plangan materiallar ustida angliyaning ko‘zga ko‘ringan tabiatshunos olimlari bilan hamkorlikda shug‘ullana boshladi. shu bilan bir qatorda yangi hayvon zotlari, o‘simlik navlarini chiqa rish tajribasini o‘rgandi hamda ilgari o‘tgan va o‘zi bilan zamondosh bo‘lgan tabiatshunos olimlarning asarlari bilan tan isha boshladi. shularga asoslanib, u organik olam evolutsiyasi haqida dastlab 1842-yili ilmiy asar yozdi va uni yana 15 yil davomida kengaytirdi, chuqurlashtirdi, ishonchli dalillar bilan boyitdi. va nihoyat darvin 1859-yili «tur larning paydo bo‘lishi» degan mashhur asarni nashr ettirdi. ...

Формат DOCX, 4,4 МБ. Чтобы скачать "darvin ta’limotining mohiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: darvin ta’limotining mohiyati DOCX Бесплатная загрузка Telegram