ijtimoiy psixologiyada shaxs muammosi

PPTX 31 pages 156.5 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 156.5 KB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

mavzu: ijtimoiy psixologiyada shaxs muammosi. mavzu: ijtimoiy psixologiyada shaxs muammosi. shaxs, individ, individuallik tushunchalarining ijtimoiy psixologik mohiyati. shaxs haqida xorij va rus psixologiyasidagi qarashlar. shaxsni o’rganishdagi ijtimoiy-psixologik yo’nalishlarning o’ziga xosligi. umumiy psixologiya va ijtimoiy psixologiyada shaxs tushunchasining farqi. shaxsning psixologik xususiyatlari, ularning asosiy tavsifi. shaxs ijtimoiy-psixologik xususiyatlarining shakllanishi. individ tushunchasi professor e.g’ozievning “umumiy psixologiya” darsligida tavsiflanishicha, individ lotincha ajralmas, alohida zot ma’nolarini anglatib, inson zotiga xoslik masalasini belgilab beradi. individ sifatida dunyoga kelgan odam ijtimoiy muhit ta’sirida keyinchalik shaxsga aylanadi, shuning uchun bu jarayon ijtimoiy-tarixiy xususiyatga egadir. individuallik deganda insonning shaxsiy psixologik xususiyatlarining betakror birikmasi tushuniladi. individuallik kishining o’ziga xosligini, uning boshqa odamlardan farqini aks ettiruvchi psixologik fazilatlar birikmasidir. individuallik tarkibiga xarakter, temperament tipi, hissiy kechimalar, faoliyat motivlari, dunyoqarash va qobiliyatlar kiradi. individuallikning eng muhim xususiyati, o’ziga xosligi hamda uning qaytarilmasligidir. biogenetik konsepsiya biogenetik nazariyaning yirik vakillaridan biri, amerikalik psixolog s.xoll, psixik taraqqiyotning asosiy qonuni sifatida rekapitulyasiya qonuni"ni (ontogenezda filogenezning …

2 / 31

eb taxmin qiladi. e.krechmer odamlarni ikkita katta guruhga ajratadi va uning sikloid toifasiga xos(tez qo’zg’aluvchi, his-tuyg’usi o’ta barqaror), ikkinchisiga esa shizoid toifasiga(odamovi, munosabatga qiyin kirishuvchi, his-tuyg’usi cheklangan) xos odamlar turishini aytadi. a.maslou shaxs hamma vaqt quyidagi ehtiyojlarni qondirish natijasida faoliyatini amalga oshiradi deb ta`kidlaydi va uni piramida shaklida tushuntirib o`tadi: oziqlanishga bo’lgan ehtiyojlar; himoyalanishga nisbatan ehtiyojlar; yaqinlikka nisbatan ehtiyojlar; hurmatga nisbatan ehtiyojlar; kognitiv va estetik ehtiyojlar; o`z-o`zini anglashga nisbatan ehtiyojlar. z.freyd shaxs tuzilishining yangi nazariyasini taklif etadi, bu nazariya uch xil psixik instantsiyaning hukm surishi to’g’risidagi farazni asoslashga qaratiladi: «u» (id) — lazzatlanish, rohatlanish tamoyiliga bog’liq bo’lgan instinktiv mayllarni qamrab oladi; «men» (ego) — tashqi olam bilan bilvosita aloqaga kirishuvchi psixologik instantsiya; «mendan yuqori-oliy men»(super-ego) o’z ichiga ijtimoiy ta’qiqlar, qonun tusiga kirgan majburiy tartib qoidalar va ideallarni oladi. sotsiogenetik konsepsiya neofreydizm oqimining yirik vakillari karen xorni (1885-1953), g.salliven (1892-1949), erix fromm(1900-1980)larning fikricha, odam psixikasining shakllanishi va rivojlanishiga ijtimoiy shart-sharoitlar va …

3 / 31

jtimoiy voqelik(ijtimoiy muxit)ga murojaat etish kerak. emil dyurkgeymning fikriga ko’ra, rivojlanish orqali bola insoniyat to’plagan tajribalar, urf-odatlar va an`analarni o’zlashtirib boradi. bu jarayon, taqlid qilish orqali kechadi. vilyam shtern bola psixikasining rivojlanishiga oid o’z qarashlarini “ilk bolalik psixologiyasi” asarida ko’rsatib o’tadi. “ruhiy taraqqiyot, - deb yozadi u, - tug’ma xislatlarning sodda tarzda aks etishi emas, shu bilan birga tashqi qo’zg’atuvchilarni oddiy idrok etish ham emas, balki rivojlanishning tashqi shart-sharoitlari va ichki imkoniyatlari “konvergensiyasi” natijasi xisoblanadi”. sobiq ittifoq psixologiya maktablarida shaxs tuzilishiga doir bir qator manbalar keltirilgan. jumladan, s.l.rubinshteyn bo’yicha shaxs tuzilishi quyidagi ko’rinishga ega: yo’nalganlik – ehtiyojlar, qiziqishlar, ideallar, e’tiqod faoliyat va xulqning ustuvor motivlari hamda dunyoqarashlarda ifodalanadi. bilimlar, ko’nikmalar, malakalar – hayot va faoliyat jarayonida egallanadi. individual tipologik xususiyatlar – temperament, xarakter, qobiliyatlarda aks etadi. k.k.platonov ta’limotiga ko’ra shaxs tuzilishi quyidagicha shaklga ega: 1. yo’nalganlik osttuzilishi – shaxsning ahloqiy qiyofasi va munosabatlarini birlashtiradi. unda harakatchanlik, barqarorlik jadallik ko’lami (hajmi) …

4 / 31

uvchi har xil xususiyatli g’oyaviy va amaliy ustanovkalar, qiziqishlar, ehtiyojlar kiradi. ustuvor yo’nalganlik shaxsning barcha psixik faoliyatini belgilaydi. 2. imkoniyatlar – faoliyatning muvafaqqiyatli amalga oshirishini ta’min-lovchi tizim, o’zaro ta’sir etuvchi va o’zaro bog’liq bo’lgan turlicha qobiliyatlar. 3. xarakter – ijtimoiy muhitda shaxsning xulq-atvor uslubini aniqlaydi. odamning ruhiy hayoti shakli va mazmuni unda namoyon bo’ladi. xarakter tizimi irodaviy va ma’naviy sharoitlarga ajraladi. 4. mashqlar to’plami – hayot va faoliyat, harakat va xulq-atvorni tuzatish (korrektsiyalash), o’zini-o’zi nazorat qilish, o’zini-o’zi boshqarishni ta’min-laydi. bolaning psixik rivojlanishiga ikkita asosiy omil o’z ta`sirini ko’rsatadi: biologik(tabiiy); ijtimoiy muxit(hayot sharoiti, ta`lim va tarbiya); eng asosiy biologik omil sifatida irsiyat nazarda tutiladi. bola qanday irsiy belgilar bilan tug’iladi? odamga xos bolgan bosh miyaning tuzilishi va nerv tizimi; odamlar uchun umumiy bo’lgan jismoniy belgilar, sezgi va harakat organlari(tik gavda tuzilishi, tashqi olamni bilish va unga ta`sir ko’rsatish orgali bo’lgan qo’lning tuzilishi); nutq apparatining odamga xos bo’lgan shakli va tuzilishi; odam …

5 / 31

kishilik jamiyatidagi hayotidir. faqat odamlar bilan o’zaro muloqot jarayonidagina bola insonga xos xulq-atvorni o’rganadi, maishiy hayot va mehnat predmetlari bilan muomala qilishni o’zlashtiradi, nutqni egallaydi; katta avlod vakillari asrlar davomida to’plangan madaniy-ma`rifiy qadriyatlar va ahloq mey`orlarini yetkazib beradilar. bolaning shaxs sifatida ulg’ayib, kamol topishida uning ijtimoiylashuv jarayonlari muhim o’rin tutadi. a.v.mudrik shaxsning ijtimoiylashuv jarayoniga ta`sir ko’rsatuvchi omillarning uchta guruhini ko’rsatadi: makroomillar(koinot, yer kurrasi, dunyo, davlat, jamiyat); mezoomillar(mezo-,,o’rta”, ,,oraliq”) kishilarning etnik belgilarga ko’ra birlashishi, yashash manziliga ko’ra, ommaviy axborot tizimiga ko’ra ijtimoiylashuvi; mikroomillar - kishilarga bevosita ta’sir ko’rsata oladigan ijtimoiylashuv o’choqlari(oila, tengdoshlar davrasi, tashkilot, muassasa, mahalla, ta’lim maskanlari, mehnat jamoalari, jamoat tashkilotlari). shaxsning "men" konsepsiyasi shaxsning o’zi, o’z xulq-atvori xususiyatlari, jamiyatdagi mavqeini tasavvur qilishidan hosil bo’lgan obraz – “men” – obrazi deb atalib, uning qanchalik adekvatligi va reallikka yaqinligi shaxsning jamiyatdagi ijtimoiy mavqeini belgilaydi va uning barkamolligi mezonlaridan hisoblanadi. “men” – obrazining ijtimoiy psixologik ahamiyati shundaki, u shaxs tarbiyasining muhim omillaridan …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy psixologiyada shaxs muammosi"

mavzu: ijtimoiy psixologiyada shaxs muammosi. mavzu: ijtimoiy psixologiyada shaxs muammosi. shaxs, individ, individuallik tushunchalarining ijtimoiy psixologik mohiyati. shaxs haqida xorij va rus psixologiyasidagi qarashlar. shaxsni o’rganishdagi ijtimoiy-psixologik yo’nalishlarning o’ziga xosligi. umumiy psixologiya va ijtimoiy psixologiyada shaxs tushunchasining farqi. shaxsning psixologik xususiyatlari, ularning asosiy tavsifi. shaxs ijtimoiy-psixologik xususiyatlarining shakllanishi. individ tushunchasi professor e.g’ozievning “umumiy psixologiya” darsligida tavsiflanishicha, individ lotincha ajralmas, alohida zot ma’nolarini anglatib, inson zotiga xoslik masalasini belgilab beradi. individ sifatida dunyoga kelgan odam ijtimoiy muhit ta’sirida keyinchalik shaxsga aylanadi, shuning uchu...

This file contains 31 pages in PPTX format (156.5 KB). To download "ijtimoiy psixologiyada shaxs muammosi", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy psixologiyada shaxs mu… PPTX 31 pages Free download Telegram