psixologiyada shaxs muammosi

PPTX 18 pages 1.1 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

4-mavzu:psixologiyada shaxs muammosi 4-mavzu:psixologiyada shaxs muammosi 205-di reja: shaxs va individ tushunchasi. endopsixika va ekzopsixika. biogenetik konsepsiyalar. z. freyd boʻyicha shaxs strukturasi va taraqqiyoti bosqichlari. sotsiogenetik konsepsiyalar. psixogenetik konsepsiyalar. shaxs ontogenizi. shaxs va individ tushunchalari bir-biriga yaqin, ammo farqli ma'nolarga ega. ularni quyidagicha tushuntirish mumkin: 1. individ – bu inson biologik mavjudot sifatida, ya'ni insoniyatning alohida vakili. har bir tug‘ilgan odam individ hisoblanadi, chunki u yagona va betakror organizm sifatida mavjud. individ tushunchasi insonning tug‘ma xususiyatlarini (genetika, fiziologik jihatlar) o‘z ichiga oladi. 2. shaxs – bu ijtimoiy tushuncha bo‘lib, individning jamiyatdagi mavqei, ongli faoliyati, ijtimoiy munosabatlari natijasida shakllanadi. inson tug‘ilganida shaxs emas, balki individ bo‘lib dunyoga keladi. uning shaxsga aylanishi tarbiya, ta’lim, tajriba, ijtimoiy muhit va madaniyat ta’sirida ro‘y beradi. xulosa:har bir inson individ sifatida tug‘iladi, lekin faqat jamiyatda yashab, bilim va tajriba orttirgan sari shaxsga aylanadi. individ – tabiiy mavjudot, shaxs esa ijtimoiy ongga ega bo‘lgan insondir. endopsixika va …

2 / 18

sabatlar (boshqa insonlar bilan munosabatlar, odob-axloq qoidalari)faoliyat va harakatlar (insonning tashqi dunyo bilan munosabati, ish va ijodiy faoliyatlari)tashqi ifodalar (mimikalar, imo-ishoralar, hissiyotlarning tashqi ko‘rinishi) biogenetik konsepsiya jahon psixologiyasi fanida shaxsning kamoloti, uning rivojlanishi to'g risida xilma-xil nazariyalar yaratilgan bo 'lib, tadgiqotchilar inson shaxsini oʻrganishda turlicha pozitsiyada turadilar va muammo mohiyatini yoritishda o'ziga xos yondashishga egadirlar. mazkur nazariyalar qatoriga biogenetik, sotsiogenetik, psixogenetik, kognitivistik, psixoanalistik, bixevioristik kabilarni kiritish mumkin. quyida sanab o'tilgan nazariyalar va ularning ayrim namoyandalari tomonidan shaxsni rivojlantirishning prinsiplari to'g'risidagi qarashlariga bor.biogenetik nazariyaning negizida insonning biologik yetilishi bosh omil sifatida gabul qilingan bo lib, golgan jarayonlarning taraqgiyoti ixtiyoriy xususiyat kasb etib, ular bilan o'zaro shunchaki aloqa tan olinadi, xolos. mazkur nazariyaga binoan, taraqqiyotning bosh maqsadi - biologik determinantlariga (aniqlovchilariga) qaratiladi va ularning mohiyatidan sotsial-psixologik xususiyatlar keltirilib chiqariladi. taraqqiyot jarayonining o'zi, dastavval biologik yetilishning universal bosqichi sifatida sharhlanadi va talqin qilinadi. nemis psixologi v.shternning fikricha, chaqaloq (yangi tug’ilgan bola) hali u …

3 / 18

ng bosh gonuni deb "rekapitulyatsiya qonuni"ni (filogenezni qisqacha takrorlashni) hisoblaydi. uning fikricha, ontogenezdagi individual taraqqiyot filogenezning muhim bosqichlarini takrorlaydi. olimning talqiniga binoan, go’daklik hayvonlarga xos taraqqiyot pallasini qaytarishdan boshqa narsa emas. bolalik davri esa qadimgi odamlarning asosiy mashg'uloti bo'lgan ovchilik va baliqchilik davriga aynan mos keladi. 8- 12 yosh oralig ida o'sish davri o'smiroldi yoshidan iborat bo lib, yovvoyilikning oxiri va sivilizatsiyaning boshlanishidagi kamolot cho’qqisiga hamohangdir. biogenetik konsepsiyaning boshqa bir turi nemis "konstitutsion psixologiyasi" (insonning tana tuzilishiga asoslagan nazariya) namoyandalari tomonidan ishlab chiqilgan. y.krechmer shaxs (psixologiyasi) tipologiyasi negiziga bir qancha biologik omillarni (masalan, tana tuzilishining tipi va boshqalarni) kiritib, insonning jismoniy tipi bilan o'sishining xususiyati o'rtasida uzviy bog'liqlik mavjud, deb taxmin qiladi. ye.krechmer odamlarni ikkita katta guruhga ajratadi va uning bir boshga sikloid toifasiga xos (tez qo'zg'aluvchi, histuyg'usi o'ta barqaror), ikkinchi uchida esa shizoid toifasiga (odamovi, munosabatga qiyin kirishuvchi, his-tuyg'usi cheklangan) xos odamlar turishini aytadi. bu taxminini u shaxs rivojlanishi …

4 / 18

i ta’kidlaydi. freyd shaxsni uch tarkibiy qismga ajratgan: id – inson tug‘ma instinktlarining manbai bo‘lib, zavq tamoyili asosida ishlaydi. ego – ongli qism bo‘lib, haqiqat tamoyiliga asoslanadi va id istaklarini nazorat qiladi. superego – ijtimoiy qadriyatlar va axloqiy normalarni o‘z ichiga oladi, odamning ichki nazoratchisi bo‘lib xizmat qiladi. bu uch qism o‘zaro muvozanatda bo‘lishi kerak, aks holda shaxsiy muammolar va psixologik konfliktlar yuzaga keladi zamonaviy psixologiyada “normada” shakllangan himoya mexanizmlarining quyidagi xarakteristikasi ajratib koʻrsatiladi: -himoya adekvatliligi(odam ongsiz himoyalangan vaziyatni ongli ravishda qayta muhokama qilishi); -himoyaning oʻzgaruvchanligi,qayishqoqligi(tazyiqli holatda turli himoya mexanizmlaridan oqilona foydalana olish); -himoyaning yetukligi(kattalarning proyeksiya,rad qilish,introyeksiya kabi sodda mexanizmlaridan koʻra intellektualizatsiya,ta’sir oʻtkazish,aralashtirib yuborishdan foydalanishni lozim topishi) psixoanaliz inson shaxsi taraqqiyotini quyidagi bosqichlarga boʻlib oʻrganadi: oral bosqich(0-18oygacha boʻlgan davr) anal bosqich(1-3yoshgacha boʻlgan davr) 3.fallistik bosqich(edip kompleksi) (3-6-yoshgacha boʻlgan davr) 4. genital bosqich-ilk oʻsmirlik davri va undan kattalar yoshini oʻz ichiga oladi. sotsiogenetik konsepsiya sotsiogenetik konsepsiya shaxs rivojlanishini asosan ijtimoiy muhit, …

5 / 18

’yorlarga ega bo‘lib, ular shaxs rivojlanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. 4. tarbiya va ta’lim muhim omil – inson shaxs sifatida shakllanishida oilaviy tarbiya, maktab, ijtimoiy institutlar muhim rol o‘ynaydi. sotsiogenetik konsepsiya vakillari 1. k. marks va f. engels – ijtimoiy ong nazariyasi. shaxsning shakllanishi jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy tuzum bilan bog‘liq.insonning fikrlashi va qadriyatlari uning ijtimoiy mavqei va mehnat faoliyatiga bog‘liq.jamiyat inson shaxsiyatini belgilaydi, va inson ham jamiyatni o‘zgartira oladi. 2. j. mid (george herbert mead) – “men” tushunchasi. shaxs ikki tarkibiy qismdan iborat:”i” (men o‘zim) – insonning tug‘ma xususiyatlari va tabiiy instinktlarining ifodasi. "me" (men jamiyatda) – insonning ijtimoiy rollari va jamiyat ta’sirida shakllangan qismi. 3. l. vygotskiy – madaniy-tarixiy rivojlanish nazariyasi. bola shaxsining rivojlanishi ijtimoiy muhit va madaniyat bilan bog‘liq. nutq va tafakkur jamiyat ta’sirida rivojlanadi. 4. e. fromm – ijtimoiy xarakter. insonning xarakteri va xulq-atvori jamiyatdagi ijtimoiy-iqtisodiy sharoitga bog‘liq.har bir tarixiy davrda jamiyat muayyan shaxsiy xususiyatlarni rivojlantiradi (masalan, individualizm, iste’mol …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "psixologiyada shaxs muammosi"

4-mavzu:psixologiyada shaxs muammosi 4-mavzu:psixologiyada shaxs muammosi 205-di reja: shaxs va individ tushunchasi. endopsixika va ekzopsixika. biogenetik konsepsiyalar. z. freyd boʻyicha shaxs strukturasi va taraqqiyoti bosqichlari. sotsiogenetik konsepsiyalar. psixogenetik konsepsiyalar. shaxs ontogenizi. shaxs va individ tushunchalari bir-biriga yaqin, ammo farqli ma'nolarga ega. ularni quyidagicha tushuntirish mumkin: 1. individ – bu inson biologik mavjudot sifatida, ya'ni insoniyatning alohida vakili. har bir tug‘ilgan odam individ hisoblanadi, chunki u yagona va betakror organizm sifatida mavjud. individ tushunchasi insonning tug‘ma xususiyatlarini (genetika, fiziologik jihatlar) o‘z ichiga oladi. 2. shaxs – bu ijtimoiy tushuncha bo‘lib, individning jamiyatdagi mavqei, ongli faoliya...

This file contains 18 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "psixologiyada shaxs muammosi", click the Telegram button on the left.

Tags: psixologiyada shaxs muammosi PPTX 18 pages Free download Telegram

psixologiyada shaxs muammosi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "psixologiyada shaxs muammosi"

Similar files