"ota-ona – bola munosabatlari psixologiyasi"

DOC 19 pages 183.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 183.0 KB

File type DOC

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

13.1. mavzuning asosiy nazariy matni 13-mavzu: ota-ona – bola munosabatlari psixologiyasi 4 soat reja 1. “ota-ona – bola” munosabatlari tizimi 2. reproduktiv xulq psixologiyasi. 3. perinatal psixologiya 4. ota-onalik ustanovkalari va tarbiya shakllari. 5. onalik va otalik psixologiyasi 6. bola tomonidan ota-onalarning va ota-onalikning idrok etilishi tayanch tushunchalar “ota - ona - bola” munosabatlari xarakteristikasi. ota - ona – bola munosabatlarining tarixiy davrlari. onalik va otalik psixologiyasi. bola shaxsini shakllanishida ota va onaning roli. ota-onalik ustanovkalari va tarbiya shakllari. ota -onalaming bola bilan o ‘zaro munosabat va muloqot stillari. protektsiya yoki farzandlarini tarbiyalash muammolari. ota-onalik xulq-atvoriga ko‘ra oilada bola tarbiyasining uslublari. giperproteksiya. g‘amxo‘rlikdan ustun keladigan giperproteksiya. o‘ta kuchli axloqiy mas’uliyat. emotsional raddiya. qattiqqoilik. gipoproteksiya. ziddiyatli tarbiya. bola tomonidan ota-onalarning va ota-onalikning idrok etilishi. ota – ona va bola munosabatlari sohasida olib boriladigan korreksion ishlaming maqsad va vazifalari. “ota-ona – bola” munosabatlari tizimi oila va nikohning paydo bo’lishiga sababchi omillardan biri, …

2 / 19

ni ko’rish mumkin. olimlarning tavsiflashicha, antik davrlarda erkak va ayol aloqalari oqibatida farzand tug’ilsa, unga deyarli befarq qarash, ya’ni, infantitsid munosabat kuzatilgan, bunday munosabat mohiyatan shafqatsizlikka asoslangan bo’lib, bolani dunyoga keltirganlar uchun uning nasl-nasabi, taqdiri unchalik ahamiyatli bo’lmagan. yangi asrga kelib, bu munosabatlar tubdan o’zgargan, odam zotida egoizm, o’ziga tegishli narsaga nisbatan egalik hissining takomillashib borishi o’zidan bo’lgan zurriyodga nisbatan munosabatlarda ham o’z aksini topgan. mulkchilik shakllarining o’zgarishi, turmush tarzi qadriyatlariga monand kattalarning bolaga nisbatan his-kechinmalari ham o’zgarib borgan. masalan, xix asrning boshlari xx asrlarning o’rtalariga kelib, ota-onalar farzandlarining jamiyatda tutajak o’rinlari, ularning ijtimoiylashuviga alohida e’tibor bera boshlaganlar. keyingi davrlar esa kattalarning kichiklar taqdiriga befarq emasligi, ularni qo’llab-quvvatlash, rivojlanishiga ko’maklashishning ahamiyatini anglash davri bo’lgan. bu an’ana deyarli bizning davrimizda ham davom etib kelmoqdaki, endilikda tug’ilgan bolaga e’tibor oilaning barcha qadriyatlaridan ustun ham keladi. lekin bunday g’amxo’rlik psixologiyasi ham madaniy-tarixiy o’ziga xoslikka ega. masalan, ayrim xalqlar (aksariyat yevropa xalqlari) bolaga u …

3 / 19

’g’il bolaning qo’lidan ish kelib, qatorga qo’shilgani sari, ota-onada ulardan g’ururlanish, taqdiriga kuyunish, g’amxo’rlik ko’rsatish ham ortib boradi. bunday g’amxo’rlik shu qadarki, uylangan o’g’ilning qadam bosishlarini ham hamon ota-ona nazorat qilaveradi, bu ba’zan, qaynona-kelin munosabatlarida, yoki ota-o’g’il munosabatlarida tarangliklarni, nizolarni keltirib chiqaradi. yuqorida qayd etilgan davrlarda tabiiy, ota-ona farzandlarini tug’ish, tarbiya qilish va jamiyatga tayyorlashda o’ziga xos metodlarni qo’llagan. boshida o’zidan ajratishni, hayotga tayyorlashni ham bilmagan ota-ona bora-bora bolani jamiyatda ijtimoiylashuviga ahamiyat beradigan, shu jarayonga yordam beradigan bo’lib borgan, ota-onadagi egoizm bolalardagiga aylanib borganki, hozirgi davrda ko’pgina ota-onalar farzandlarining faqat o’zini o’ylashi, ota-onani tushunmasligidan noliydigan ham bo’lib qolgan. lekin aslida tarixiy rivojlanish tendensiyalariga e’tibor berilsa, bunga faqat ota-onalarning o’zlari aybdordirlar. reproduktiv xulq psixologiyasi oilada farzand tug’ilishi, uning soni va tarbiya berish imkoniyatlari masalasi har doim ham dolzarb bo’lgan. lekin ayrim g’arb davlatlarida, jumladan, rossiyada oilada bola sonining keskin kamayib ketishi munosabati bilan er-xotinning reproduktiv huquqi, madaniyati va xulqi masalasi ayni …

4 / 19

salomatligini muhofaza qilish, sog’lom zurriyod tug’ilishini kafolatlashdir. reproduktiv xulq – bu oilada farzand tug’ilishi bilan bog’liq xulqdir. u oila a’zolarini o’z davrining fuqarosi sifatida ijtimoiy kelib chiqishi, yoshi, salomatligi darajasi, madaniyatiga bevosita bog’liq bo’lgan xatti-harakatidir. bu harakatlarning asl motivi avvalo insondagi o’zidan nasl qoldirish, oilada er-xotinlik burchini ado etishga bo’lgan ishtiyoq va layoqatga borib taqaladi. rossiyalik ayollar o’rtasida o’tkazilgan so’rovlarga ko’ra, ular xohlagan bola soni (2,8) real bolalar sonidan ancha ortiq. shundan a.antonov, ayni davrda odamlar o’z reproduktiv vazifalarini ado etmayaptilar, deb xulosa qiladi. ko’pincha, reproduktiv xulqning motivlari odamning boshqa turdagi faoliyat motivlari ta’sirida so’nib bormoqda, avvalo bu harakat oilada sodir bo’lsa-da, u ayol kishining shaxsiy ishiday tasavvur etiladi va ayolning bola tug’ib berish orqali o’zini namoyon etishi, erining munosabatlarini keskin o’zgartirish, unga ta’sir (tazyiq) ko’rsatish, ustidan hukmron bo’lish, kimnidir sevish va unga g’amxo’rlik qilish ehtiyojini qondirishga borib taqaladi. quyidagi 7.1-jadvalda a.antonov o’tkazgan tadqiqotlar asosida reproduktiv ota-onalik ko’rsatkichlari keltirilgan. 13.1-jadval …

5 / 19

vrning qisqarib borayotganligi, onalik davrining ham kamligi, erta yoki o’ta kech ona bo’lish holatlarining kuzatilayotganligi ayon bo’lib turibdi. demak, reproduktiv xulqning asosiy parametrlarida jiddiy o’zgarishlar kuzatilmoqda. bu kabi muammolar o’zbekiston uchun ham xosdir. lekin bizda xotin-qizlarning reproduktiv madaniyati va ustanovkalari yevropa mamlakatlaridagidan farq qiladi. mamlakatimiz aholisining reproduktiv ustanovkalarini o’rganish bo’yicha olingan ma’lumotlar shuni ko’rsatadiki, ayni paytdagi farzandlar soni – real bola soni so’raluvchilarda shahar bilan qishloqda o’ziga xoslikka ega (7.2-jadval). masalan, 2002 yilda shaharlik respondentlarning 34,9 foizi 2 ta farzandga, salkam 30 foizi 3 ta farzandga ega bo’lsa, bu raqamlar 2004 yilda mos ravishda 33,6 va 25,2 ni tashkil etdi. qishloq oilasidagi real reproduktiv ustanovka 2002 yilda 37,7 foizi 2 ta, 24,0 foizi 3 ta, 19,2 foizi 1 ta bolali bo’lgan bo’lsa, 2004 yilda 2 va 3 nafar farzandlilar kamaygan, negadir ko’pbolalilar oshgan, bu raqamlarni yana bir takror tekshirish kerak. chunki 2003 yilda farg’ona vodiysi, samarqandda o’tkazilgan tadqiqotlarida ko’p bolali …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""ota-ona – bola munosabatlari psixologiyasi""

13.1. mavzuning asosiy nazariy matni 13-mavzu: ota-ona – bola munosabatlari psixologiyasi 4 soat reja 1. “ota-ona – bola” munosabatlari tizimi 2. reproduktiv xulq psixologiyasi. 3. perinatal psixologiya 4. ota-onalik ustanovkalari va tarbiya shakllari. 5. onalik va otalik psixologiyasi 6. bola tomonidan ota-onalarning va ota-onalikning idrok etilishi tayanch tushunchalar “ota - ona - bola” munosabatlari xarakteristikasi. ota - ona – bola munosabatlarining tarixiy davrlari. onalik va otalik psixologiyasi. bola shaxsini shakllanishida ota va onaning roli. ota-onalik ustanovkalari va tarbiya shakllari. ota -onalaming bola bilan o ‘zaro munosabat va muloqot stillari. protektsiya yoki farzandlarini tarbiyalash muammolari. ota-onalik xulq-atvoriga ko‘ra oilada bola tarbiyasining uslublari. giper...

This file contains 19 pages in DOC format (183.0 KB). To download ""ota-ona – bola munosabatlari psixologiyasi"", click the Telegram button on the left.

Tags: "ota-ona – bola munosabatlari p… DOC 19 pages Free download Telegram