ovqatlanish gigiyenasi

DOC 27 pages 827.5 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 827.5 KB

File type DOC

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

10- mavzu: ovqatlanish gigiyenasi reja: 1. ovqatlanish gigiyenasi. 2. ovqat moddalari. tayanch tushunchalar: sut tishlar, oshqozon, jigar, so’rilish, moddalar almashinuvi, oqsil, uglevodlar, vitamin. sog‘lom ovqatlanish faqat bugungi kun talabi bo‘lmay, bunga qadimdan e’tibor berib kelinmoqda. biz ratsional ovqatlanish haqida hozirda aytayotgan bo‘lsak, bu haqda bundan o‘n asrlar avval yashab, ijod qilgan buyuk bobokalonimiz, mutafakkir, alloma abu ali ibn sino o‘zining besh jildlik “tib qonunlari” kitobida sog‘lom ovqatlanish tamoyillariga katta ahamiyat berib, “kimki o‘z sog‘lig‘ini saqlamoqchi va mustahkamlamoqchi bo‘lsa, ovqatlanish tartibiga, iste’mol qilinayotgan taomning sifatiga, miqdoriga, iste’mol qilish vaqti va uning hazm bo‘lish jarayoniga e’tibor qaratmog‘i lozim” – deb ta’kidlab o‘tgan. sog‘lom ovqatlanish faqat bugungi kun talabi bo‘lmay, bunga qadimdan e’tibor berib kelinmoqda. biz ratsional ovqatlanish haqida hozirda aytayotgan bo‘lsak, bu haqda bundan o‘n asrlar avval yashab, ijod qilgan buyuk bobokalonimiz, mutafakkir, alloma abu ali ibn sino o‘zining besh jildlik “tib qonunlari” kitobida sog‘lom ovqatlanish tamoyillariga katta ahamiyat berib, “kimki o‘z …

2 / 27

torda har bir inson jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanib borishi zarur. badantarbiya va harakat ta’sir jihatidan har qanday dorining o‘rnini bosishi mumkin, ammo dunyodagi jamiki dori-darmon harakatchalik ta’sir ko‘rsata olmaydi deb ta’kidlab o‘tgan edi terkveto tasso. shunday ekan, har birimiz har doim sog‘lom ovqatlanish bilan bir qatorda jismoniy harakatda bo‘lmog‘imiz lozim. me’yor – hamma narsaning otasidir deb aytib o‘tgan edi gippokrat. ovqatlanishda ko‘p iste’mol qilish ham, kam iste’mol qilish ham bizning salomatligimiz uchun salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. biz sog‘lom turmush tarziga amal qilmoqchi ekanmiz albatta, ovqatlanishda ham me’yorga amal qilmog‘imiz lozim. shunday yeginki, tanang uyi nogahon, ortig‘u kamlikdan bo‘lmasin vayron – degan edi abdurahmon jomiy. kuchimizni qirqadigan darajada emas, balki kuchimizga kuch qo‘shadigan darajada yeb ichaylik – degan edilar sitseron. insoniyatning sog‘lom, jismoniy baquvvat bo‘lishi 20% tashqi muhit omillariga, 20% irsiyatga, 10% tibbiyot xodimlariga bog‘liq bo‘lsa, qolgan 50%i aynan har bir shaxs o‘zining yashash tarziga bog‘liq. bunda tashqi …

3 / 27

etakchi ahamiyatga ega ekanligini yodda tutish kerak. ovqatlanish sportchilarga fiziologik nuqtai nazardan yosh, tana tuzilishi va iqlim sharoitlarini hisobga olgan holda tavsiya qilinadi. shundagina inson sog‘lom va farovon yashashi mumkin. bugungi kunda sog‘liqni saqlash tashkilotining ma’lumotlariga ko‘ra yer kurrasida o‘nta xavfli kasallik bo‘lsa, shularning oltitasi (kamqonlik, semizlik, yurak-qon tomir, jigar, buyrak) aynan noto‘g‘ri ovqatlanish orqali yuzaga keladi. muntazam to‘yib ovqatlanmaslik, organizmga doimiy ravishda oqsil, yog‘, uglevod, vitamin va mineral elementlarning to‘liq tushmasligi kamqonlikka sabab bo‘ladi. agarda odam juda to‘yib ovqat eydigan bo‘lsa, semirib ketadi va natijada qon tarkibida xolesterin miqdorining ko‘payib ketishi, aterosklerozning yuzaga kelishi va buning oqibatida qon bosimining yuqori bo‘lishi kuzatiladi. bu esa yurak-qon tomir xastaliklarining kelib chiqishiga yo‘l ochadi. shunday holatlar ro‘y bermasligi uchun doimiy ravishda to‘g‘ri ovqatlanish va jismoniy faollikka e’tibor berish darkor. ovqat tarkibida albatta oqsil, yog‘, uglevod va vitamin hamda minerallar bo‘lishi shart. 2. energiyaning sutkalik sarflanishini aniqlash. jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanuvchilarga …

4 / 27

tomonidan har bir harakat jarayonida sarflanadigan va bu sarflangan energiyani to‘ldirish uchun qabul etilgan oziq moddalar issiqlik birligi – kaloriya bilan ifodalanadi. bu birlik ikki hil bo‘ladi – kaloriya (kal) va kilokaloriya (kkal). bir kilokaloriya (kkal) bir kg suvni 10 ko‘tarish uchun ketgan issiqlik miqdoriga teng. bir kunda kerak bo‘ladigan issiqlik miqdori-asosiy modda almashinuvidan, ovqatlanayotgan vaqtda ketgan energiya miqdoridan va tanani kundalik bajaradigan jismoniy ishlari jarayonida ketgan energiya miqdoridan iborat bo‘ladi. bu yuqorida qayd qilinganlarga qisman alohida – alohida to‘xtalib o‘tamiz. tana tamomila tinch turgan vaqtda ichki a’zolarning ish qobiliyati uchun ham energiya sarf bo‘ladi, (yurakning ishi, o‘pka harakatlari, buyrak funksiyasi, ovqat hazm qilish traktining funksiyasi) va tana hayotini minimal ta’minlash uchun ertalab va uy haroratida tana uchun ketgan energiya asosiy modda almashininuvi deb ataladi. asosiy modda almashinuviga ketgan energiya juda ko‘p holatlarga bog‘liqdir. sog‘lom odam tanasidagi asosiy modda almashinishi oliy nerv faoliyati holatiga, bo‘yiga, og‘irligiga, jinsiga, yoshiga, ovqatlanganligiga, ichki …

5 / 27

ash usuli. misol uchun 73 kg og‘irlik, 20 yoshlik, bo‘y uzunligi 163 sm bo‘lgan ayol kishining asosiy modda almashinishini aniqlaylik. buning uchun birinchi 1-jadval yordamida jinsi va og‘irligiga asosan ya’ni 73 kg ayol, 1361 kkal ekanligi ma’lum bo‘ladi. bu raqamni biz oldin 70 kg ayol, va 75 kg ayolni topib olamiz, chunki jadvalda 73 kg yo‘q bo‘lganligi uchun. so‘ngra bu 1325 va 1372 kkal ekanligini bilib olamiz va 1372 dan 1325 ni ayiramiz, 47 bo‘ladi, bu raqamni 4 ga bo‘lamiz, chunki jadvalda 71, 72, 73, 74 kg lar yo‘q bo‘lganligi uchun. shunday qilib 47 ni 4 ga bo‘lamiz, taxminan 12 bo‘ladi, 12 ni 3 ga ko‘paytiramiz 36 bo‘ladi, 1325 ga 36 ni qo‘shsak 1361 kkal. 1 - jadval asosiy modda almashinishini aniqlash uchun jadvallar jinsi va og‘irlikka asosan (kkal hisobida) № og‘irlik kg.larda erkaklar ayollar 1 35 548 990 2 40 630 1047 3 45 685 1085 4 50 754 …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ovqatlanish gigiyenasi"

10- mavzu: ovqatlanish gigiyenasi reja: 1. ovqatlanish gigiyenasi. 2. ovqat moddalari. tayanch tushunchalar: sut tishlar, oshqozon, jigar, so’rilish, moddalar almashinuvi, oqsil, uglevodlar, vitamin. sog‘lom ovqatlanish faqat bugungi kun talabi bo‘lmay, bunga qadimdan e’tibor berib kelinmoqda. biz ratsional ovqatlanish haqida hozirda aytayotgan bo‘lsak, bu haqda bundan o‘n asrlar avval yashab, ijod qilgan buyuk bobokalonimiz, mutafakkir, alloma abu ali ibn sino o‘zining besh jildlik “tib qonunlari” kitobida sog‘lom ovqatlanish tamoyillariga katta ahamiyat berib, “kimki o‘z sog‘lig‘ini saqlamoqchi va mustahkamlamoqchi bo‘lsa, ovqatlanish tartibiga, iste’mol qilinayotgan taomning sifatiga, miqdoriga, iste’mol qilish vaqti va uning hazm bo‘lish jarayoniga e’tibor qaratmog‘i lozim” – deb ta’ki...

This file contains 27 pages in DOC format (827.5 KB). To download "ovqatlanish gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ovqatlanish gigiyenasi DOC 27 pages Free download Telegram