sezgi va idrok

DOC 55 pages 1.4 MB Free download

55 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOC

Pages 55

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 55

$сезги ва идрок shape \* mergeformat 4.1. сезгилар тўғрисида тушунча. “сезгилар тўғрисида тушунча. кишининг ҳаётида ва унинг фаолиятида сезгиларнинг аҳамияти. 4.2. сезгиларни класификация қилиш негизлари. сезгиларнинг классификация қилиш негизлари. 4.3. сезги қонуниятлари. сезгиларнинг психологияси. сезгилардаги қонуниятлари. 4.4. идрок тўғрисида тушунча. идрок тўғрисида тушунча. идрок – иш-ҳаракат тариқасида. 4.5. идрок образларни предметли, яққол мазмуни. идрок образларнинг предметли, яққол мазмуни. идрокнинг яхлитлиги ва структуралилиги. идрокнинг константлиги. идрокнинг турлари. рангларни идрок қилиш. фазони ва ҳаракатни идрок қилиши. вақтни идрок қилиш. предметли яққол образларни яратиш. ўрганиш ва идрок. 4.6. идрокни индивидуал хусусиятлари. идрокнинг индивидуал хусусиятлари. иллюзия ва галлюцинация. shape \* mergeformat сeзги, aнaлизaтoр, кўриш, эшитиш, ҳид билиш, таъм билиш, тeри-туюш, рeфлeктoр, рeсeптoр, aдaптaсия, сeнсибилизaсия, синeстeзия. идрoк, прeдмeтлилик, яxлитлик, структурaлилик, бaрқaрoрлик. вақтни идрок қилиш. талабаларга сезгилар тўғрисида тушунча, кишининг ҳаётида ва унинг фаолиятида сезгиларнинг аҳамияти, сезгиларнинг классификация қилиш негизлари, сезгиларнинг психологияси, сезги қонуниятлари, идрок тўғрисида тушунча, идрок – иш-ҳаракат тариқасида эканлиги, идрокнинг яхлитлиги ва структуралилиги, …$

2 / 55

иб қолса борми, у ўзининг атрофида нималар юз бераётганини била олмас, теварак–атрофдаги одамлар билан муносабатга кириша олмас, овқатни қидириб топа олмас, хавф-хатардан қутилиб қола олмас эди. кишининг ҳаёти ва фаолиятида сезгиларнинг роли жуда катта, негаки, улар бизнинг олам ҳақидаги ва ўзимиз тўғримиздаги билимларимиз манбаи ҳисобланади. сезгилар бизга объектив воқеликнинг ҳаққоний суратини беради, яъни оламни у қандай мавжуд бўлса шундайлигича акс эттиради. товушлар, хидлар ва бошқа кузатувчилар кўзга таъсир қилганда кўриш сезгиларини ҳосил қилмайди. худди шунингдек, нур ва хид ҳам эшитиш кузата олмайди. муайян сезги аъзолари учун бир хилдаги қўзғатувчиларни ва унинг учун бир хилда бўлмаган қўзғатувчиларни фарқ қила билиш керак. сезги аъзоларининг ихтисослашиши–узоқ давом этадиган эволюция маҳсули, сезги аъзоларининг ўзи эса ташқи муҳит таъсирига мослашувчанлик маҳсулидир. сезги аъзолари организмнинг муҳитга мослашуви жараёнига хизмат қилар экан, улар унинг объектив хусусиятларини акс эттирган тақдирдагина ўз функциясини муваффақиятли бажариши мумкин. шунинг учун ташқи оламнинг ўзига ҳос хусусиятлари сезги аъзоларининг ўзига ҳослигини келтириб чиқаргандир. …

3 / 55

у кузатувчидан таъсирланувчи реакциялари тарзида ҳосил бўлади ва ҳар қандай психик ҳодиса каби рефлекторлик хусусиятига эгадир. кузатувчининг ўзига айнан ўхшайдиган анализаторга таъсири натижасида ҳосил бўладиган нерв жараёни сезгининг физиологик негизи хисобланади. анализатор уч қисмдан иборат: 1. ташқи қувватни нерв жараёнига ўтказадиган маҳсус трансформатор ҳисобланган периферик бўлим (рецептор); 2. анализаторнинг периферик бўлимини марказий анализатор билан боғлайдиган йўлларни очадиган афферент (марказга интилувчи) ва эфферент (марказдан қолувчи) нервлар; 3. анализаторнинг периферик бўлимлардан келадиган нерв сигналларининг қайта ишланиши содир бўладиган қобиқ ости ва қобиқ (миянинг ўзи билан тугайдиган) бўлимлари. анализатор реакцияларида периферик бўлимларининг муайян хужайралари мия қобиғидаги хужайраларнинг айрим қисмларига мос бўлади. жумладан, кўз турпардасининг турли нуқталари қобиқда ҳар хил нуқталарда ёйилган холда гавдаланган бўлади; эшитиш аъзоси ҳам қобиқда барча сезги органларига ҳам таалуқлидир. сунъий кузатиш методлари бўйича ўтказилган кўплаб тажрибалар ҳозирги пайтда у ёки бу сезги турларининг мия қобиғидаги маълум бир жойда чегараланиб қолишини етарлича аниқ қилиб белгилаш имконини беради. жумладан, кўриш сезгилари …

4 / 55

и сезамиз. шундай қилиб, сезги ташқи қўзғалиш энергиясининг онг фактига айланиши демакдир. сезги жараёни ташқи таъсирнинг ўзига хос қувватини саралаш ва қайта ўзгартиришга қаратилган ҳамда теварак–атрофдаги оламнинг айнан бир хилда акс этишини таъминлайдиган сенсор таъсир ўтказиш системаси сифатида юз беради. акс этиш хусусиятига ва рецепторларнинг жойлашган ўрнига қараб сезгилар одатда уч гуруҳга ажратилади: 1) ташқи мухитдаги нарсалар ва ҳодисаларнинг хусусиятларини акс эттирадиган ҳамда тананинг юзасида рецепторлари бўлган экстроцептив сезгилар; 2) тананинг ички аъзоларида ва тўқималарда жойлашган ҳамда ички аъзоларнинг ҳолатини акс эттирадиган рецепторларга эга бўлган интероцептив сезгилар; 3) рецепторлари мушакларда ва пайларда ўрнашган проприоцептив сезгилар, улар гавдамизнинг ҳаракати ва ҳолати ҳақида ахборот бериб туради, бу сезги турини кинестезия деб ҳам, унга тегишли рецепторларни эса кинестезик ёки кинестетик дейилади. экстрорецепторларни иккитага: алоқа боғлайдиган контакт ва дистант рецепторларга ажратиш мумкин. алоқа боғлайдиган рецепторлар уларга таъсир қиладиган объектлар билан бевосита алоқа боғлаган пайтда қўғатади, масалан, баданни тегишли орқали сезиш, таъм билиш. дистант рецепторлар …

5 / 55

ги, кўриш сезгиси бойлиги, ранг–баранглиги билан фарқ қилади ва х. к. жадаллиги унинг миқдорини ифода этадиган хусусияти бўлиб, таъсир қилаётган қўзғатувчининг кучи ва рецепторнинг функционал ҳолати билан белгиланади. давомийлиги унинг вақтинчалик хусусияти хисобланади. у ҳам сезги аъзосининг функционал ҳолати бўлиб, асосан кузатувчининг таъсир қилиш вақти ва бу таъсирнинг жадаллиги билан характерланади. кишидаги сезгилар ҳақида гапирганимизда адаптация тушунчаси тўғрисида тўхталиб ўтамиз. адаптация–мослашув бўлиб, сезги органлари сезгирлигининг қўзғатувчи таъсири остида ўзгариши демакдир. адаптация ҳодисаси уч хил турда: 1. қўзғатувчининг узоқ муддат давомида таъсир этиши жараёнида сезгининг тамомила йўқолиб қолишига ўхшайди, масалан, хид билиш сезгилари атроф–мухитга ёқимсиз хид ёйилгандан кейин кўп ўтмай батамом йўқолиб қолиши ҳам оддий ҳодисадир. агар тегишли моддани оғизда бир оз вақт сақлаб туриладиган бўлса, таъм билиш сезгисининг жадаллиги сусаяди ва сезги умуман йўқолиб кетиши мумкин. 2. адаптация деб шунингдек, юқорида баён этилган ҳодисаларга яқин бўлган, кучли кузатувчининг таъсири остида сезгининг заифлашиб қолиши билан ифодаланади ҳодисага ҳам айтилади. масалан, совуқ …

Want to read more?

Download all 55 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sezgi va idrok"

сезги ва идрок shape \* mergeformat 4.1. сезгилар тўғрисида тушунча. “сезгилар тўғрисида тушунча. кишининг ҳаётида ва унинг фаолиятида сезгиларнинг аҳамияти. 4.2. сезгиларни класификация қилиш негизлари. сезгиларнинг классификация қилиш негизлари. 4.3. сезги қонуниятлари. сезгиларнинг психологияси. сезгилардаги қонуниятлари. 4.4. идрок тўғрисида тушунча. идрок тўғрисида тушунча. идрок – иш-ҳаракат тариқасида. 4.5. идрок образларни предметли, яққол мазмуни. идрок образларнинг предметли, яққол мазмуни. идрокнинг яхлитлиги ва структуралилиги. идрокнинг константлиги. идрокнинг турлари. рангларни идрок қилиш. фазони ва ҳаракатни идрок қилиши. вақтни идрок қилиш. предметли яққол образларни яратиш. ўрганиш ва идрок. 4.6. идрокни индивидуал хусусиятлари. идрокнинг индивидуал хусусиятлари. иллюзия ...

This file contains 55 pages in DOC format (1.4 MB). To download "sezgi va idrok", click the Telegram button on the left.

Tags: sezgi va idrok DOC 55 pages Free download Telegram