sezgi va idrok

PPT 20 стр. 984,0 КБ Бесплатная загрузка

20 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 984,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 20

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 20

soznanie o'zbekiston respublikasi oriental universiteti pedagogika va psixologiya kafedrasi 4-mavzu. sezgi va idrok ma'ruzachi: psixologiya fanlari doktori, professor – umarov b.m. reja: 1.sezgi haqida tushuncha 2. sezgilarning nerv-fiziologik asosi 3. sezgining turlari 4.idrok haqida tushuncha 5. appertseptsiya, illyuziya va gallyutsinatsiya 6. fazoni, harakatni va vaqtni idrok qilish sezgi haqida tushuncha tevarak-atrofimizdagi narsa va hodisalarning turli xil belgi hamda xususiyatlari har doim ham bizning sezgi a'zolarimizga ta'sir etib turadi. natijada bizda turli sezgilar hosil bo'ladi. chunonchi, nurlarniig ko'zimizga ta'sir qilishi natijasida ko'rish sezgisi, har xil tezlik va kuchlanishdagi havo to'lqinlarining qo'log'imizga ta'sir etishi natijasida eshitish sezgisi, nafas olish paytida havo bilan birga burun bo'shlig'iga kirgan har turli modda zarrachalarining ta'siri natijasida hid bilish sezgisi, biror narsani qo'limiz yoki badanimizga tegib ta'sir etish natijasida teri (taktil - biror narsaning terimizga tegishi) yoki bosim sezgisi va shu kabi sezgilar har doim hosil bo'ladi. demak, sezgi deb, atrofimizdagi narsa va hodisalarning sezgi a'zola-rimizga bevosita …

2 / 20

aniq fikrlarni i.m.sechenov bergan. agar insonni uyg'oqlik vaqtini o'rta hisobda 12 soat deb olinadigan bo'lsa va har bir faza bo'yicha o'rtacha sonni oladigan bo'lsak, masalan ko'rish sezgisini 5 qismchalarga bo'lsak ko'z orqali 8000 sezgi, quloqdan undan kam emas, muskullar harakatidan undan ham ko'p sezgi yuzaga kelar ekan. odam ko'zi ranglarni taxminan 380 millimikrondan 780 millimikrongacha uzunlikdagi to'lqinlarning ta'sirida sezadi: 1) 780-610 qizil rang; 2) 610-590 zarg'aldoq; 3) 590-575 sariq; 4) 560-510 yashil; 5) 480-470 havo rang; 6) 470-450 ko'k rang; 7) 450-380 binafsha rang seziladi. sezgilarning fiziologik asosi ma'lumki, sezgilar faqatgina tashqi ta'sirlar natijasida hosil bo'lmay, balki organizmning ichki holatida ham amalga oshiriladi. sezgi nerv tiziminnng u yoki bu qo'zg'atuvchidan ta'sirlanuvchi reaktsiyalari tarzida hosil bo'ladi va har qanday psixik hodisa kabi reflektorlik xususiyatiga egadir. sezgilarning nerv - fiziologik aoosini qo'zg'atuvchining o'ziga aynan o'xshaydigan analizatorga ta'siri natijasida hosil bo'ladigan nerv jarayoni tashkil qiladi. shuningdek, sezgilarning nerv fiziologik asosini o'rganishda i.p.pavlov ta'biri …

3 / 20

liq kassallik, charchoq kabilarni organizmi-miz ѐki alohida organlar sezishi nazarda tutiladi. sezgi turlari psixologiya fanida uchta katta guruhga ajratilgan sezgilar (ekstroretseptiv, proprioretseptiv, introretseptiv) o'z navbatida quyidagi turlarga ajratiladi: ko'rish sezgilari; eshitish sezgilari; hid bilish sezgilari; ta'm bilish sezgilari; teri sezgilari; muskul – harakat (kinestetik); statik sezgilar; organik sezgilar; sezgilar qaysi a'zolar yordamida hosil qilinishiga qarab, quyidagi turlarga, ya'ni ko'rish, eshitish, hid bilish, ta'm bilish, teri, muskul–harakat, organik sezgilarga ajratiladi. ular sezgi a'zolari qaerda joylashganligiga qarab tavsiflanadi. jahon psixologiyasi fanining so'nggi yutuqlari hamda atamalariga binoan sezgilar quyidagicha klassifikatsiya qilinadi. ushbu tasniflanishning dastlabki ko'rinishi ingliz olimi ch.sherringtonga taalluqlidir. u retseptorning qaerda joylashganligiga qarab, sezgilarni uch turga bo'ladi. tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning xususiyatlarini aks ettirishga moslashgan hamda retseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar, ya'ni ekstroretseptiv sezgilar; ichki tana a'zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda retseptorlari ichki tana a'zolarida, to'qimalarda joylashgan sezgilar, ya'ni interoretseptiv sezgilar. interoretseptiv sezgilar organizmdagi ichki jarayonlarni o'zaro o'rin almashtirish muvozanatini …

4 / 20

. negativ adaptatsiya ikki xil bo'ladi: a) qo'zg'atuvchining davomiy ta'siridan sezgirlik yo'qoladi. masalan, qo'limizga yuk qo'yilsa sezamiz, ammo vaqt o'tishi bilan sezmay qolamiz. b) kuchli qo'zg'atuvchi ta'siridan sezgirlikning susayishi. masalan, qorong'u xonadan birdaniga chiqib qolsak, avvaliga hech narsa ko'rmaymiz, vaqt o'tishi bilan sezgirlik pasayib biz normal ko'ramiz. sensibilizatsiya, senisteziya sensibilizatsiya – analizatorlarning o'zaro munosabati va mashq qilishi natijasida sezgirlikning kuchayishidir. sensibilizatsiyaning adaptatsiyadan farqi: adaptatsiyada sezgirlik oshadi yoki kamayadi, sensibilizatsiyada esa faqat oshadi; adaptatsiyada sezgirlikning o'zgarishi tashqi chegaralarga bog'liq bo'lsa, sensibilizatsiyada psixologik, fiziologik holatlarga bog'liq bo'ladi. sinesteziya qo'zg'atuvchining bir analizatorga ta'siri bilan boshqa analizatorga xos sezgining paydo bo'lishidir. ko'rish, eshitish sinesteziyasi ko'proq uchraydi. sinesteziyalar har bir shaxs uchun doimiy bo'ladi. masalan, kompozitorlardan skrebin, a.f.lest, n.rimskiy korsakovlarda “rangdor eshitish” qobiliyati bo'lgan. demak, sinesteziya ikki sezgining bir sezgi bo'lib qo'shilishidir. “masalan, “shirin so'z”, “bag'ri tosh”. sezgilarning kontrasti qarama-qarshi sifatga ega bo'lgan bir vaqtdagi qo'zg'alish tufayli sezgirlikning o'zgarishidir. masalan, tinch joyda tovush kuchliroq seziladi. …

5 / 20

n, olmani ko'rgan paytimizda uning shakli, rangi, ta'mi, hidi va navi bilan birgalikda bir butun narsa tarzida idrok etamiz. demak, idrok qilish jarayonida deyarli barcha sezgilarimiz qatnashadi. shuning uchun ham idrok sezgiga nisbatan ancha murakkab aks ettirish jarayonidir. shaxs tevarak-atrofdagi narsa va hodisalarning faqat ayrim xossalarini ongda aks ettirib qolmaydi, balki ularning barcha xossalarini birgalikda bir butun holda ham aks ettiradi. keltirilgan ta'riflardan kelib chiqqan holda idrokka quyidigicha ta'rif berish mumkin: idrok-deb sezgi a'zolariga bevosita ta'sir etib turgan narsa-hodisalar obrazlarini kishi ongida bir butun holda aks ettirilishiga aytiladi. kishi narsa-hodisalarning ayrim xossalarini sezadi. uni bir butun xolda idrok qiladi. boshqacha aytganda, idrok – bu narsa va hodisalarni bizni sezgi organlarimiza ta'sir etish asosida ularni yaxlit obrazlarini yuzaga kelishi jarayonidir. idrokda ob'ekt va fon idrok qilinadigan narsani o'rab turgan boshqa narsa, jism yoki hodisalarga nisbatan ob'ekt hisoblanib, ob'ektning atrofdagilari esa fon deyiladi. masalan, o'qituvchi bir darsda bir necha o'quvchilardan so'raydi. har …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 20 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sezgi va idrok"

soznanie o'zbekiston respublikasi oriental universiteti pedagogika va psixologiya kafedrasi 4-mavzu. sezgi va idrok ma'ruzachi: psixologiya fanlari doktori, professor – umarov b.m. reja: 1.sezgi haqida tushuncha 2. sezgilarning nerv-fiziologik asosi 3. sezgining turlari 4.idrok haqida tushuncha 5. appertseptsiya, illyuziya va gallyutsinatsiya 6. fazoni, harakatni va vaqtni idrok qilish sezgi haqida tushuncha tevarak-atrofimizdagi narsa va hodisalarning turli xil belgi hamda xususiyatlari har doim ham bizning sezgi a'zolarimizga ta'sir etib turadi. natijada bizda turli sezgilar hosil bo'ladi. chunonchi, nurlarniig ko'zimizga ta'sir qilishi natijasida ko'rish sezgisi, har xil tezlik va kuchlanishdagi havo to'lqinlarining qo'log'imizga ta'sir etishi natijasida eshitish sezgisi, nafas olish pa...

Этот файл содержит 20 стр. в формате PPT (984,0 КБ). Чтобы скачать "sezgi va idrok", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sezgi va idrok PPT 20 стр. Бесплатная загрузка Telegram