maktabgacha ta'lim tizimini takomillashtirish

DOCX 167 pages 1.4 MB Free download

167 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type DOCX

Pages 167

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 167

kirish maktabgacha ta’lim tizimini takomillashtirishning asosiy yo‘nalish]aridan biri bolaning xususiyatlari, imkoniyatlari, la- yoqati va qobiliyatlarini e’tiborga olgan holda uni shaxs sifatida mu- kammal rivojlantirishga qaratilgan ta’limdir. ma’lumki, har bir shaxs o‘zining intilishlari, qobiliyati va imkoniyatlariga ko‘ra ha- yotda o‘z o‘rnini topa olgan sharoitda rivojlanuvchi jamiyatni barpo etishi mumkin. shuning uchun bizning asosiy vazifamiz maktab yoshigacha bo‘lgan bolalarni bilimga undash, faollikka chaqirish, amaliy fao- liyatning har bir turida matematik tushunchalarning muhimligini ko‘rsatish, fikrlashga o‘rgatishdan iboratdir. demak, zamonaviy maktabgacha ta’lim oldida bolalarga yoshligidan boshlab mustaqil, faol matematik tushunchalarni rivojlantirish vazifasi turibdi. matematik tushunchalarni rivojlantirishning bir necha yo‘- nalishlari belgilandi: falsafa bilimlarning haqqoniylik muammo- sini ko‘rib chiqadi; mantiq tushunchani rivojlantiruvchi bilim ti- zimi sifatida o‘rganiladi, psixologiya har bir bolaning mustaqil fikrlash jarayonini nimaga, qaysi fikrlash jarayoni orqali namoyon bo‘lishini, inson fikrlash jarayoni yordamida noma’lumni, yan- gilikni topadi, degan farazni ko‘rib chiqadilar; pedagogika bola- lardagi ijodiy faoliyatni shakllantirish yo‘llarini, yosh avlodni ijodiy mehnatga tayyorlashni …

2 / 167

b chiqib shunday xulosa qilish mumkinki, bolalarda matematik tushunchalarni shakllantirish tarbiyachi (pedagog) rahbarligida, maqsadli tashkil qilingan faoliyat jarayonida samarali rivojlanadi. tarbiyachi (pedagog) rahbarligida ta’lim jarayonida umumlashtirish, fikrlash, mantiqiy bog‘lash bilimlari rivojlanadi va bu pedagogik jarayonda o‘z aksini albatta topadi. maktabgacha ta’lim jarayonida bunday sharoitlaming yaratilishi masalani yechishda o‘rganilayotgan bilimlami mustahkamlash, masalani mustaqil yechish ko‘nikmasini rivojlantirish, muammoni yaqindan ko‘ra bilish va uni yecha olish, olingan natijalardan masalani yechish jarayonida foydalanishni bilish uchun imkon yaratadi. masalani yechishda psixologlaming birlamchiligi shundaki, bo- lada matematik tushunchalarni shakllantirish maxsus psixologik qonuniyatlar asosida amalga oshiriladi. ammo matematik tushuncha- lar inson bilan birga tug‘ilmaydi. bolalarda shu xususiyatlami tarbiya- lashda maktabgacha ta’lim katta ahamiyat kasb etishi kerak. fan-texnika va hayotning zamonaviy rivojlanish darajasi maktabgacha ta’lim oldiga o‘sib kelayotgan yosh avlodlarga ta’lim-tarbiya berish jarayonini uzluksiz takomillashtirish vazifasini qo‘yadi. psixologlar, pedagoglar va metodistlar tajribali o‘qituvchilar bilan birgalikda matonat bilan darsni tashkil etish yo‘llari, shakllari hamda uslublarini izlashmoqda, bilim va ko‘nikmalar …

3 / 167

antirish uchun matematik tushunchalarni shakllantirishga qaratilishi, ishning turli uslublarini mujassamlashtirishi lozimdir. bolada matematik tushunchalarni shakllantirish masalasiga y.m. kolyagin, y.i. kulyutkin, l.m.fridman, psixologlar, pedagoglar va uslubchilar k. dunker, j. piaje, j. poyalarning mash- hur tadqiqotlari katta ahamiyatga ega. bolalardagi matematik tushunchalarni rivojlantirishning psixologik tabiatining o‘rganilishi, asosiy qismlarining aniqlanishi, tushunchalarni shakllantiruvchi umumiy shartlarini chuqurroq o‘rganishga imkon yaratadi. i bob ilk matematik tasawurlarni rivojlantirishning nazariy asoslari l- §. bolalarda matematik tushunchalarni rivojlantirish muammosining psixologik-pedagogik xususiyatlari bolalarga matematikadan ta’lim berish va maktabgacha ta’limdagi o‘quv-tarbiya jarayonini takomillashtirishning maqsadlaridan bin — bu bolalarda matematik tushunchalarni rivojlantirishdir. bolalar matematik tushunchalarini rivojlantirish uchun peda- gogika, falsafa, mantiq, psixologiya va boshqa bir qator fundamental fanlarda o‘rganiladigan xususiyatlar va qonuniyatlarni bilish kerak. bolalardagi matematik bilim hayotdan ajralmagan holda dun- yoni chuqurroq, to‘laroq o‘rganishga imkon yaratadi. bunda bolalarda matematik tushunchalardan oldin mavjud bo‘lgan g‘oya katta ahamiyatga egadir. har bir yangilikdan oldin g‘oya paydo bo‘ladi, keyin shu yangilik haqida fikr yuritiladi. fikr …

4 / 167

nida uchragan qiyinchiliklarni mustaqil yengishida matonat shakllanadi, ijodiy qobiliyatlar rivojlanadi. ruhshunoslarning fikriga qaraganda, matematik tushuncha- lami shakllantirish muammosi murakkab va serqirralidir. 0‘zining mohiyati bo‘yicha har bir fikr ijodiy, past yoki yuqori darajaning mahsulidir. har bir fikr — izlanish va yangilikni yaratish hamda uni ommalashtirishga qaratilgan mustaqil harakatdan iborat. adabiyotlar tahlillari shuni ko‘rsatadiki, matematik tushunchalarni rivojlantirish mahsulining yuqori darajadagi yangiligi, unga erishish jarayonining o‘ziga xosligi va aqliy rivojlanishga sezilarli ta’sir ko‘rsatish bilan ifodalanadi. ayrim mualliflar bolaning turlicha fikrlashlari ularning oldida turgan yangi muammolarni mustaqil yechishga, chuqur bilimlarni tez egallashga, qulay imkoniyatga yengil o‘tishga undaydi, deb hisoblaydilar. s.l. rubinshteynning birinchilardan boiib umumiy aqliy rivojlanish borasida qilgan izlanishlari maqsadga muvofiqdir. u ruhshunoslikdagi faoliyat toifasini ruhiy izlanishning obyekti hamda maqsadi qilib kiritdi va asosladi. faoliyat nazariyasi asosida s.l. rubinshteyn faoliyat tushunchasini subyektdan obyektga o‘tish deb kiritadi. s.l. rubinshteyn faoliyatning ikkinchi bosqichini obyektdan subyektga qarab borgan aloqadan iborat, deb hisoblaydi. s.l. rubinshteynning diqqat markazida, inson …

5 / 167

lariga qaraganda, matematik tushunchalarni shakllan- tirishda faoliyat shakllarining ishlanmasi va ishlatilishi hamda ta’limdagi faoliyat tamoyillarining bir-biriga ketma-ket o‘tkazilishi eng foydali va natijali yo‘nalishdir. matematik tushunchalarni rivojlantirishda boigan barcha izlanishlar ikki asosiy yo‘nalishda olib borilmoqda. birinchi yo‘nalishda matematik tushunchalarning o‘ziga xos xususiyatlari ta’riflanadi. shu nuqtayi nazardan muammolarni o‘rganishga ko‘p olimlaming ishlari bag‘ishlangan. ularda bir necha g‘oyalar aniq aks ettirilgan: a) g‘oyalardan biri — bolalarning amaliy faoliyati bajarilishi- dagi ayrim belgilar ularning har xil birikmalarini ajratib ko‘rsat- moqda, ya’ni amaliy masalalarni mustaqil ravishda tuzmoq, ba- jarish, ijodiy xarakterdagi masalalarni yechish, aniq va yashirin jarayonlarning funksional bog‘lanishini tushungan holda bajarish va hokazo; b) izlanishlarning ikkinchi guruhi matematik tushunchalarni shakllantirishning xususiyatlarini bilim boyligi va uni o‘zlashtirish darajasi orqali izohlashni o‘z ichiga oladi; d) uchinchisi — matematik tushunchalarni shakllantirishning asosini tarbiyachilarning turli xil (masalan, tushunchalar yig'in- disini: qo‘shmoq, mulohaza qilmoq, mantiqiy bog‘lanishni aniqlamoq, bilmoq) masalalarni yechishda namoyon bo‘lgan umumiy qobiliyatlari bilan bog‘laydi. ikkinchi yo‘nalishdagi izlanishlar …

Want to read more?

Download all 167 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha ta'lim tizimini takomillashtirish"

kirish maktabgacha ta’lim tizimini takomillashtirishning asosiy yo‘nalish]aridan biri bolaning xususiyatlari, imkoniyatlari, la- yoqati va qobiliyatlarini e’tiborga olgan holda uni shaxs sifatida mu- kammal rivojlantirishga qaratilgan ta’limdir. ma’lumki, har bir shaxs o‘zining intilishlari, qobiliyati va imkoniyatlariga ko‘ra ha- yotda o‘z o‘rnini topa olgan sharoitda rivojlanuvchi jamiyatni barpo etishi mumkin. shuning uchun bizning asosiy vazifamiz maktab yoshigacha bo‘lgan bolalarni bilimga undash, faollikka chaqirish, amaliy fao- liyatning har bir turida matematik tushunchalarning muhimligini ko‘rsatish, fikrlashga o‘rgatishdan iboratdir. demak, zamonaviy maktabgacha ta’lim oldida bolalarga yoshligidan boshlab mustaqil, faol matematik tushunchalarni rivojlantirish vazifasi turibdi. ma...

This file contains 167 pages in DOCX format (1.4 MB). To download "maktabgacha ta'lim tizimini takomillashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha ta'lim tizimini tak… DOCX 167 pages Free download Telegram