sezgi

PPTX 32 стр. 965,0 КБ Бесплатная загрузка

32 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 965,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 32

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 32

mavzu : sezgi mavzu : sezgi nig`matova shohsanam sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi soxasidagi qonuniyatlari. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. reja : sezgilarning nerv fiziologik asosini i.p.pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo'lgan qo'zg`alishni psihik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mehanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo'lib, ular quyidagilardan iborat: periferik (receptor) – tashqi quvvatni nerv jarayoniga o'tkazadigan mahsus transformator qismi; analizatorning periferik bo'limining markaziy analizator bilan boqlaydigan yo'llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar; analizatorning periferik bo'limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo'ladigan qobiq osti va qobiq bo'limlari. 1 2 3 ingliz olimi ch.sherrington tomonidan retseptorning qaerda joylashganligiga qarab, sezgilarni uch turga bo'ladi: 1. ekstroretseptiv sezgilar tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning hususiyatlarini aks ettirishga moslashgan hamda retseptorlari tananing sirtqi …

2 / 32

uni “noma'lum hislar” deb atalgan. i.p.pavlov tomonidan analizatorlarning murakkab o'zaro ta'sir shakllari mavjud ekanligi qayd etilgandir. ular bevosita bosh miya po'stida namoyon bo'lib, bir vaqtning o'zida ko'rayotgan jismni, eshitilayotgan tovushni, kelayotgan hidni sezishimizda o'z ifodasini topadi. bu bosh miya po'stida kechadigan fiziologik jarayon -larni bosib o'tishi zarur bo'lgan zonalar perekretik zonalar deb nomlanadi. sezgilarning klassifikatsiyasi ularning turli spetsifik tavsiflariga, ya'ni moddalligiga qarab emas, balki tashkil etilishining har xil darajalariga qarab ham ajratiladi. s.v.kravkov (1893-1951) ma'lumotlariga ko'ra bir sezgi a'zolarining faoliyati ikkinchisining ta'siri tufayli o'zgaradi, tovush asosan ko'rish sezgisi, yorug’lik sezuvchanligini orttiradi, shunga o'hshash turli hidlar hamda yorug’lik va hid bilishga nisbatan sezgirlikni oshirishi yoki kamaytirishi mumkin. bunday o'zaro ta'sir sababli miya ustuni yuqori qismi va ko'rish bo'rtiqlariga tegishli o'simtalarning yaqin joylashganligi tufayli boshqasiga o'tishi osonroq amalga oshadi. sezgilarning hususiyatlari quyidagilardan iborat: sifat – mazkur sezgining asosiy hususiyati bo'lib, uni boshqa sezgi turlaridan farqlaydi va ayni shu sezgi turi doirasida o'zgarib …

3 / 32

inson kimligini aytib bera olmaydi. miyani buzilganligi sababli, u ma’lumotlarni sxema bo‘yicha tepadan pastga qrab ishlolmaydi – to‘plangan bilimlarni sensor ma’lumotlar bilan bog‘lay olmaydi. interoretseptiv sezgilarning fiziologik mehanizmlari intero-sepsiya bilan birgalikda k.m.bikov, v.n. chernigovkiylar tomonidan atroflicha o'rganilgan. ularning fikriga ko'ra, bu narsalarning barchasi shartli reflektor faoliyati mehanizmlaridan kelib chiqadi proprioseptiv sezgilar gavdaning fazodagi holati to‘g`risida signallar bilan ta'minlab turadi. ular inson harakatining boshqaruvchisi hisoblanib va afferent asosini tashkil qiladi. proprioretseptorlar harakatning afferent asosi ekanligini a.orbeli tomonidan hayvonlarda p.k.anohin, odamlarda esa n.a.bernshteynlar tomonidan o'rganilgan. psihologik ma'lumot -larga ko'ra, gavdaning fazodagi holati, sezgirligi statik sezgilarda o'z ifodasini topadi. uning markazi ichki quloq kanallarida joylashgan bo'lib, ular o'zaro bir-biriga perpendikulyar bo'shliqda tutash holatda yotadi. sezgining quyidagi turlari mavjud: ko`rish sezgilari; eshitish sezgilari; hid bilish sezgilari; tam bilish sezgilari; teri sezgilari; mustaqil harakat(kinestetik); statistic sezgilari; organik sezgilari; aim.uz ranglar quyidagi turlarga ajratiladi: hromatik ranglar psihofiziologik qonunga ko'ra yorug`lik nurlari uchburchak shisha prizma orqali o'tib …

4 / 32

monidan uni to'la isbotlab berilgan ushbu nazariyaga binoan to'r pardaning kolbachalarida uchta asosiy element mavjuddir, ulardan birining qo'zg`alishi qizil rang sezgisini, ikkinchi qo'zg`alishi yashil rang sezgisi va uchinchi qo'zg`alishi binafsha rang sezgisini hosil qiladi. nazariyaga ko'ra yorug`lik to'lqinlari birdaniga uchta elementni bir hilda qo'zg`atsa, oq rang sezgisi vujudga keladi. lekin yorug`lik to'lqinlari ikki yoki uch elementga ta'sir qilsa-yu, ammo bu bir tekis kechmasa, u holda sezuvchi elementlardan har birining qanchalik qo'zg`aluvchanligiga qarab, har xil rang sezgilari namoyon bo'ladi. eshitish sezgilari tovushlarni eshitishdan iborat bo'lib, musiqaviy va shovqinli tovushlarni aks ettiradi. odatda tovushlar oddiy va murakkab turlarga ajratiladi, ularning birinchisi tonli, ikkinchisi esa bir necha tondan tashkil topadi. ta'm bilish sezgilari shirin, achchiq, nordon, sho'r singari mazalarni his qilish bilan tavsiflanadi. ta'm bilish sezgilarining organi tilning yuzasi va tanglayning yumshoq qismidan tashkil topgan. tilning shilliq pardasida maxsus ta'm bilish so'rg`ichlari mavjud bo'lib, ularning tarkibi tayoqchasimon hujayralardan tuzilgan maxsus ta'm bilish “kurtaklari”ga …

5 / 32

chlari o'rtasidagi masofani o'lchaydi. tuyish sezgilarining markazi bosh miya po'stining orqadagi markaziy nuqtasida joylashgan deb tahmin qilinadi. tuyish sezgilarining tashqi, ya'ni fizik sababi bu biron- bir narsalarning teriga bevosita tegishidir. muskul-harakat sezgilari motor sezgilar deb nomlanib, ularga og`irlikni, qarshilikni, organlar harakatini bilish sezgilari kiradi. ularning organlari–gavda muskullari, paylar, bo‘g`imlardan iboratdir. organlarning tarkibida sezuvchi nervlarning chekka tarmoqlari mavjud bo'lib, ularning ta'sirida harakat va statik sezgilar vujudga keladi. muskul – harakat sezgilarining fizik sababi muskullarga ta'sir etuvchi narsalarning mehanik tazyiqi va gavda harakatlaridir. statik sezgilar gavdaning fazodagi holatini sezish va muvozanat saqlash sezgilari deb ataladi. organik sezgilarga quyidagilar kiradi: og`riq sezgilari; chanqoq sezgilari; nohush tuyg`ular; ochlikni sezish. aim.uz sezgi chegarasining me'yori ?anchalik kichik bo'lsa, mazkur analizatorning sezgirligi shunchalik yuksak bo'ladi. formulasi е=— 1 p1 е – sezgirlik r-qo'zg’atuvchining ta'sir me'yori. sezgining mutlaqo yuqori sezuvchanligi deb qo'zg’atuvchining kuch bilan ta'sir qilishiga aytiladi. sezgilar o'rtasidagi bilanar–bilinmas farqni hosil qiluvchi ikkita qo'zg’atuvchi o'rtasida mavjud bo'lgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 32 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sezgi"

mavzu : sezgi mavzu : sezgi nig`matova shohsanam sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi, sezgilarning turlari, sezgi soxasidagi qonuniyatlari. sezgi sezuvchanlik psixologik asosi haqida qisqacha xulosa. reja : sezgilarning nerv fiziologik asosini i.p.pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo'lgan qo'zg`alishni psihik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mehanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo'lib, ular quyidagilardan iborat: periferik (receptor) – tashqi quvvatni nerv jarayoniga o'tkazadigan mahsus transformator qismi; analizatorning periferik bo'limining markaziy analizator...

Этот файл содержит 32 стр. в формате PPTX (965,0 КБ). Чтобы скачать "sezgi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sezgi PPTX 32 стр. Бесплатная загрузка Telegram