sezgilar

PPTX 38 стр. 1,1 МБ Бесплатная загрузка

38 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,1 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 38

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 38

mavzu : sezgi mavzu : sezgi sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi va turlari reja : sezgi sohasidagi qonuniyatlari. sezgilar shaxs psixikasining barcha tomonlari bilan uzviy bog’liq, chunki sezgilar idrok jarayoninig tarkibiy qismi sifatida namoyon bo’lsa, idrok insonning hayotiy tajribasi, uning xotirasi bilan bevosita bo’liqdir. sezgilar biz uchun atrof-muhit va o’zimiz haqimizdagi yagona bilish manbai hisoblanadi. hus etish va sezishning filogenetik taraqqiyoti hayvonlarda biror narsani sezish, his etish biologik jihatdan zarurat, ehtiyoj ekanligi sabab rivojlangan. m: asalarida gulaga o’xshash murakkab geometrik shaklni nisbatan farqlashi oson. insonlarda ham bo’yoqchilik sexida ishlovchilar qora rangning 40 xilini bir biridan farqlay olar ekan. sezgilarning nerv fiziologik asosini i.p.pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi. analizator – tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo'lgan qo'zg`alishni psixik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mehanizmlari tizimi. analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo'lib, ular quyidagilardan iborat: periferik (receptor) – …

2 / 38

ilarni uch turga bo'ladi: 1. ekstroretseptiv sezgilar tashqi muhitdagi narsa va hodisalarning hususiyatlarini aks ettirishga moslashgan hamda retseptorlari tananing sirtqi qismida joylashgan sezgilar; 2. interoretseptiv sezgilar ichki tana a'zolari holatlarini aks ettiruvchi hamda retseptorlari ichki tana a'zolarida, to‘qimalarda joylashgan sezgilar; 3. proprioretseptiv sezgilar tanamiz va gavdamizning holati hamda harakatlari haqida ma'lumot (ahborot, habar) beruvchi muskullarda, bog`lovchi paylarda, mushaklarda joylashgan sezgilar; interoretseptiv sezgilar borasida rus psixologi a.r.luriya tadqiqot ishini olib borgan. uning fikricha, interoretseptiv sezgilar asl, tub, ma'nodagi sezgilar emas, balki emotsiyalar bilan sezgilar o'rtasidagi oraliq sezgilar sifatida namoyon bo'ladi. psixologiya fanida mazkur sezgilar to'la o'rganilmaganligi sababli uni “noma'lum hislar” deb atalgan. i.p.pavlov tomonidan analizatorlarning murakkab o'zaro ta'sir shakllari mavjud ekanligi qayd etilgandir. ular bevosita bosh miya po'stida namoyon bo'lib, bir vaqtning o'zida ko'rayotgan jismni, eshitilayotgan tovushni, kelayotgan hidni sezishimizda o'z ifodasini topadi. bu bosh miya po'stida kechadigan fiziologik jarayon- larni bosib o'tishi zarur bo'lgan zonalar perekretik zonalar deb nomlanadi. sezgilarning …

3 / 38

holatlarida ifodalanadi. adaptatsiya (lotincha, adapto-moslashmoq) bu sezgi a’zolarining taassurot kuchiga moslashuvi natijasida muayyan sezgilarning o’zgarishi. adaptatsiya hodisasida sezgirlik ortishi yoki kamayishi mumkin. m:sovuq suvda cho’milganda, issiqqa, hidlarga… adaptatsiya uch xil xususiyatli manba ta’sirida vujudga keladi: 1. qo’zgatuvchilarning davomli ta’siri jarayonida sezgirlik to’la yo’qolishi mumkin. m: teriga biror narsa doimiy tegib tursa, bora bora u narsa sezilmay qoladi. yoqimsiz hidli biror joyga kirib, uzoq turib qolsak, birozdan so’ng bu hidni batamom sezmay qolamiz. 2. kuchli qo’zg’atuvchining ta’sirida ham sezgilar zaiflashadi. m: qol muzdak suvga tiqib turilganda doimiy sovuq qo’zg’atuvchi ta’sirida yuzaga kelgan sezgining intensivligi pasayadi. qorong’iroq joydan juda yorug’ joyga kirib qolsak, avval “ko’r” bo’lib, atrofdagi narsalarni ajrata olmaymiz, keyin sezgilar mo’tadillashadi. bu ikki turdagi adaptatsiya psixologiyada “negativ adaptatsiya” deyiladi. 3. sezgirlikning kuchsiz qo’zg’atuvchi ta’sirida ortib borishi, bu pozitiv adaptatsiya deyiladi. m: qorong’ida ko’rish sezgirligi ortadi. doimiy ukol olsa moslashishi. sinesteziya ikki sezgining yaxlit bir sezgi bo‘lib qo‘shilishi demakdir. sinesteziyaning ko‘proq …

4 / 38

ining asosiy hususiyati bo'lib, uni boshqa sezgi turlaridan farqlaydi va ayni shu sezgi turi doirasida o'zgarib turadi. sezgining jadalligi uning miqdorini ifoda etadigan hususiyat bo'lib, ta'sir kelayotgan qo`zg`atuvchining kuchi va reteptorning funksional holati bilan belgilanadi. sezgining davomiyligi uning vaqtinchalik hususiyati hisoblanadi. bilinar – bilinmas sezgi hosil qiluvchi qo`zg`tuvchining minimal kuchi sezgirlikning quyi chegarasi deyiladi. miya po‘stlog‘ining chakka qismi buzilganda, inson yuzini tanish javobgarligi yo‘qoladi va bu kasallik prosopagnoziya deb nomlanadi. unda sezgilari normal, lekin idroki normal emas. unga notanish chexrani ko‘rsatishganda u bunga e’tibor beraydi. unga tanish chexrani ko‘rsatishganda, avtonom nerv sistemasi reaksiyasi shuni ko‘rsatadiki u xavotirlanadi va terlashni boshlaydi, lekin bu inson kimligini aytib bera olmaydi. miyani buzilganligi sababli, u ma’lumotlarni sxema bo‘yicha tepadan pastga qarab ishlolmaydi – to‘plangan bilimlarni sensor ma’lumotlar bilan bog‘lay olmaydi. interoretseptiv sezgilarning fiziologik mehanizmlari interosepsiya bilan birgalikda k.m.bikov, v.n. chernigovkiylar tomonidan atroflicha o'rganilgan. ularning fikriga ko'ra, bu narsalarning barchasi shartli reflektor faoliyati mehanizmlaridan kelib …

5 / 38

sezgilariga kiradi. biz sezadigan ranglar xromatik va axromatik ranglarga bo‘linadi. ranglar quyidagi turlarga ajratiladi: xromatik ranglar psixofiziologik qonunga ko'ra yorug`lik nurlari uchburchak shisha prizma orqali o'tib singanda hosil bo'ladigan rangga aytiladi va ularga kamalak ranglar, ya'ni qizil, zarg`aldoq, sariq, yashil, havo rang, ko'k, binafsha tuslarini qamrab oladi. axromatik ranglar odatda oq rang, qora rang, kulrang va ularning turlicha ko'rinishlariga aytiladi. kolbachalar yordami bilan xromatik, ya'ni kunduzgi ranglar ko'riladi. tayoqchalar yorug`likni yaxshi sezuvchan bo'lib, hira va qorong`u paytlarda o'z funksiyasini bajaradi, axromatik ranglarni aks ettiradi. ko‘rish sezgisini hosil qiladigan fizik sabab — yorug‘likdir. rang ajratolmaslik xromatik ranglarni seza olmaslik va farq qila olmaslikdan iborat. baʼzi bir kishilar ranglarni sira ayira olmaydigan bo‘ladi. bunday kishilar hamma ranglarni axromatik kulrangdek ko‘radilar (xuddi fotografiyadagi singari). statistika maʼlumotlariga qaraganda, ranglarni ajrata olmaslik hodisasi erkaklar orasida taxminan 4 foiz va ayollar orasida 0,5 foiz uchraydi. qizil va yashil rangni ayira olmaslik hodisasi ko‘proq uchraydi. binafsha rangni …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 38 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sezgilar"

mavzu : sezgi mavzu : sezgi sezgilar haqida umumiy tushuncha. sezgilarning nerv-fiziologik asoslari. sezgilarning tasnifi va turlari reja : sezgi sohasidagi qonuniyatlari. sezgilar shaxs psixikasining barcha tomonlari bilan uzviy bog’liq, chunki sezgilar idrok jarayoninig tarkibiy qismi sifatida namoyon bo’lsa, idrok insonning hayotiy tajribasi, uning xotirasi bilan bevosita bo’liqdir. sezgilar biz uchun atrof-muhit va o’zimiz haqimizdagi yagona bilish manbai hisoblanadi. hus etish va sezishning filogenetik taraqqiyoti hayvonlarda biror narsani sezish, his etish biologik jihatdan zarurat, ehtiyoj ekanligi sabab rivojlangan. m: asalarida gulaga o’xshash murakkab geometrik shaklni nisbatan farqlashi oson. insonlarda ham bo’yoqchilik sexida ishlovchilar qora rangning 40 xilini bir biridan far...

Этот файл содержит 38 стр. в формате PPTX (1,1 МБ). Чтобы скачать "sezgilar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sezgilar PPTX 38 стр. Бесплатная загрузка Telegram