rossiya podsholigi mustamlakachiligi davrida o‘zbekiston hududida davlat va huquq

DOC 84,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1557124312_74271.doc rossiya podsholigi mustamlakachiligi davrida o‘zbekiston hududida davlat va huquq reja: 1. o‘rta osiyoning rossiya podsholigi tomonidan bosib olinishi va turkiston o‘lkasining siyosiy tuzumi 2. rossiya podsholigi protektorati sifatida buxoro amirligi va xiva xonligining siyosiy tuzumi o‘rta osiyoning rossiya podsholigi tomonidan bosib olinishi va turkiston o‘lkasining siyosiy tuzumi xvi asrning 50-yillarida markazlashgan rus davlatining tashkil topishi jarayoni dastlab o‘z atrofidagi unga doimo tahdid qilib kelgan davlatlarga zarba berish va ularni bosib olish yo‘nalishida bo‘lsa, keyinchalik qo‘shni mamlakatlarning yerlarini ochiqdan-ochiq turli sabablar bilan bosib olish siyosatiga aylanadi. rossiya imperiyasining qo‘shni davlatlarni, xususan, o‘zbek xonliklarining yerlarini bosib olishga, ularning ichki ishlariga aralashishga qaratilgan siyosati o‘zining chuqur va uzoqni ko‘zlovchi maqsadlariga ega. mustamlaka sharoitida qo‘qon xonligi hududida tashkil etilgan turkiston o‘lkasi, ya’ni turkiston general-gubernatorligi rossiyaning chekka o‘lkalaridan biri bo‘lib qoladi. unda harbiy-xalq boshqaruvi tuzumi joriy etiladi. o‘lkaning huquqiy manbalari o‘ziga xos ko‘rinishda bo‘lgan. buxoro ustidan rossiyaning homiyligi (protektorati) o‘rnatilib, mustamlaka davlatga aylantiriladi. bu …

ngliya manfaatlari afg‘oniston va hindistonda xavf ostida qolishi mumkin edi. shu jihatdan, aynan xiva xonligiga yurishdan oldin peterburgda rossiya va angliya o‘rtasida tuzilgan bitim talablariga muvofiq, har ikkala davlat o‘z an’anaviy davlat va huquq tizimini saqlab qoladi . o‘zbek davlatchiligining so‘ngi bosqichlaridan biri, yangi davr – bu aynan rus podsholigi mustamlakachiligi davri bo‘lib hisoblanadi. chor rossiyasi xvi asrning ikkinchi yarmidan boshlab o‘rta osiyo yerlarini bosib olishni maqsad qilib qo‘yadi. shu maqsadni amalga oshirish, o‘lkadagi foydali qazilmalarning miqdori va joyini aniqlash maqsadida mintaqaga ketma-ket ekspeditsiyalar uyushtiriladi. xix asrning ikkinchi yarmiga kelib rossiya imperiyasi o‘rta osiyo xonliklarini bosib olishga kirishadi. mahalliy davlatlar o‘rtasidagi siyosiy tarqoqlik rossiya hukumatiga qo‘l keladi. xonlar orasida yakdillikning yo‘qligi, qurollangan doimiy qo‘shinlarning joriy etilmaganligi ularning mag‘lubiyatiga sabab bo‘ldi. oqibatda 30–40-yil davomida olib borilgan yurishlar tufayli o‘rta osiyoda rus podsholigining hukmronligi o‘rnatiladi. 1868-yilga kelib rossiya qo‘qon xonligi hududining yarmini egallab ulguradi. shu yil 29-yanvar 13-fevral kunlari oralig‘ida qo‘qon xonligi …

ayrim bekliklarini bo‘ysundirish maqsadida yana bosqinchilik urushlarini davom ettiradi. rossiya hukumati 1872–1873-yillarda xiva xonligiga to‘rt tomondan yurish uyushtiradi. 1873-yil 12 (25)-avgustda xiva va rossiya o‘rtasida 18 moddadan iborat sulh shartnomasi tuziladi. u shaxsan turkiston general-gubernatori tomonidan ishlab chiqilgan bo‘lib, unga binoan xiva xonligi quyidagi shartlarni bajarishni o‘z zimmasiga oladi: 1) rossiya vassalligini tan olish; 2) urush xarajatlarini qoplash uchun unga 2 mln. 200 ming rus rubli miqdorida tovon to‘lash; 3) amudaryoning o‘ng qirg‘og‘ini rossiyaga berish; 4) boshqa davlatlar bilan mustaqil siyosiy aloqalar o‘rnatish huquqidan voz kechish va boshqa siyosiy-huquqiy talablarni ijro etish. shu o‘rinda ta’kidlash joizki, rus qo‘shinining so‘nggi harakatlari aynan 1880–1892-yillarda xiva xonligi hududida yashovchi turkmanlarni bo‘ysundirish bilan bog‘liqdir. 1875-yilga kelib qo‘qon xonligida xudoyorxonga va rus davlatiga nisbatan norozilik kuchayib, qarshi harakatlar boshlab yuboriladi. natijada rus davlati o‘rta osiyodagi o‘z hokimiyatini ushlab qolish, real xavfni bartaraf etish va bevosita boshqaruvdagi hududini yanada kengaytirishga kirishadi. shu yil 22-sentabrda qo‘qon xonligi …

shartnomalarga muvofiq, ularning mustaqilligi va nomi saqlanib qolgan bo‘lsa-da, amalda dunyo siyosiy-iqtisodiy maydonida rossiya tarkibidagi o‘lka sifatida namoyon bo‘ldi. rossiyaning turkiston generalgubernatorligi tomonidan joriy etilgan qaror, yo‘riqnoma va shartnoma kabi normativ-hujjatlari buxoro va xiva davlatlariga ham daxldor edi. shunday qilib, turkiston o‘lkasida tom ma’nodagi mustamlakachilik tartiblari joriy etildi. buxoro amirligi va xiva xonligida yarim mustamlakachilik tartiblari o‘rnatildi. mazkur jihatlarga ko‘ra rus podsholigi davrida turkiston o‘lkasi, buxoro amirligi hamda xiva xonligi davlat va huquq masalalarining o‘ziga xos xususiyatlarini alohida ko‘rib chiqish maqsadga muvofiqdir. turkiston o‘lkasining siyosiy tuzumi. turkiston o‘lkasining ma’muriy-hududiy boshqaruvi rus davlati nuqtai nazaridan shakllantirildi. o‘lkaning turli mintaqalarida hokimiyatni amalga oshirish turli huquqiy hujjatlar asosida amalga oshirilganligi bois 1886-yilgacha yagona tartib bo‘lmagan. oliy va markaziy boshqaruv lavozimlariga rus harbiylari, ijrochi sifatida quyi lavozimlarga esa mahalliy aholi vakillari tayinlangan. qisqa davr ichida bosib olingan hududlarning umumiy boshqaruvi bo‘yicha 1867-yilda poytaxti toshkent shahri qilib belgilangan turkiston general-gubernatorligi va turkiston harbiy okrugi (podsholik …

rnatorlik tarkibiga kiritiladi. bosqinchilik yurishlari natijasida general-gubernatorlik tarkibiga yangi joriy etilgan viloyatlar – farg‘ona (marg‘ilon), samarqand (samarqand shahri) va kaspiyorti (ashxobod) ham kiritiladi. turkistonda mustamlaka va boshqaruv idoralari va huquq tizimining shakllanishi bosqichma-bosqich amalga oshirildi. dastlab tashkil etilgan turkiston viloyatining boshqaruv mahkamasi unchalik mustahkam bo‘lmagan. u «turkiston viloyatini boshqarish haqidagi muvaqqat nizomga» binoan boshqarib kelingan. «muvaqqat nizom»ga muvofiq, viloyatda harbiy-xalq boshqaruvi harbiy gubernatorga berilgan. u o‘z yordamchilari va devoniga ega bo‘lgan. viloyat tarkibi uyezdlarga bo‘lingan bo‘lib, ular viloyat boshqarmasiga bo‘ysunuvchi uyezd boshliqlari tomonidan boshqarilgan. viloyat gubernatorining asosiy vazifasi rus qo‘shinini ta’minlash mahalliy mansabdor shaxslar faoliyatini nazorat qilish hisoblangan. uyezd boshliqlari xavfsizlik, yer-suv, soliq, sud ishlarini nazorat qilish, aholi shikoyatlarini yuqori mansabdor shaxslarga yetkazish vakolatlariga ega edi. 1867-yilga kelib «yettisuv va sirdaryo viloyatlarini boshqarish haqidagi nizom» qabul qilinadi va u 1886-yilgacha amal qiladi. mazkur nizom asosida barcha sohalar boshqarilib kelingan. unga muvofiq, turkiston viloyati va boshqa hududlar o‘rnida shu ikkita viloyat …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "rossiya podsholigi mustamlakachiligi davrida o‘zbekiston hududida davlat va huquq"

1557124312_74271.doc rossiya podsholigi mustamlakachiligi davrida o‘zbekiston hududida davlat va huquq reja: 1. o‘rta osiyoning rossiya podsholigi tomonidan bosib olinishi va turkiston o‘lkasining siyosiy tuzumi 2. rossiya podsholigi protektorati sifatida buxoro amirligi va xiva xonligining siyosiy tuzumi o‘rta osiyoning rossiya podsholigi tomonidan bosib olinishi va turkiston o‘lkasining siyosiy tuzumi xvi asrning 50-yillarida markazlashgan rus davlatining tashkil topishi jarayoni dastlab o‘z atrofidagi unga doimo tahdid qilib kelgan davlatlarga zarba berish va ularni bosib olish yo‘nalishida bo‘lsa, keyinchalik qo‘shni mamlakatlarning yerlarini ochiqdan-ochiq turli sabablar bilan bosib olish siyosatiga aylanadi. rossiya imperiyasining qo‘shni davlatlarni, xususan, o‘zbek xonliklarining y...

Формат DOC, 84,5 КБ. Чтобы скачать "rossiya podsholigi mustamlakachiligi davrida o‘zbekiston hududida davlat va huquq", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: rossiya podsholigi mustamlakach… DOC Бесплатная загрузка Telegram