movarounnahr va xuroson hududida shayboniylar dinastiyasi hukmronligi davrida davlat va huquq

DOC 118,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1443777984_61459.doc movarounnahr va xuroson hududida shayboniylar dinastiyasi hukmronligi davrida davlat va huquq reja: 1. shayboniylar davlatining tashkil topishi va ijtimoiy tuzumi. 2. shayboniylar davlati markaziy va mahalliy boshqaruvi. 3. shayboniylar davlatida harbiy qo‘shin va soliq tizimi. 4. shayboniylar davlati huquq tizimi. shayboniylar davlatining tashkil topishi va ijtimoiy tuzumi balxash ko‘li va sirdaryoning quyi oqimlaridan to dnepr daryosining quyi oqimlarigacha bo‘lgan ulkan hudud xi asrdan boshlab dashti qipchoq deb atala boshlandi. qipchoqlar va boshqa turkiy qabilalar hukmronligi ostida bo‘lgan bu hududni 1236 yilda botuxon o‘zining turk mug‘ul qo‘shinlari bilan egalladi. tarixda oltin o‘rda deb atalgan bu davlat xiv asr boshlarida ikki qismga bo‘linib ketadi. sharqiy qismi oq o‘rda tarixiy manbalarda “o‘zbeklar mam-lakati” deb ham yuritilgan. xv asrning o‘rtalariga kelib, jo‘jli-xonning beshinchi o‘g‘li shayboniy urug‘idan bo‘lgan abulxayrxon (1412-1468 y) ko‘chmanchi o‘zbeklar davlatiga asos soladi. bu davrda temuriylar hukmronlik qilayotgan movarounnahrda o‘zaro feodal urushlar nihoyatda kuchayib ketgan edi. bundan foydalangan abulxayrxon sirdaryoning o‘rta …

buxoroni jangsiz egallagan. 1500 yil samarqandni ham jangsiz qo‘lga kiritgan. samarqand hokimi sulton alining onasiga uylanadi. asta-sekin qarshi va fuzor shaharlari ham shayboniylar tomonidan bosib olinadi. movarounnahrning ikki yirik shaharlarni buxoro va samarqandni jangsiz shayboniyxonnning qo‘liga o‘tishi, uning nafaqat tajribali sarkarda balki yetuk davlat arbobi va aqlli siyosatchi ham ekanligini ko‘rsatadi. 1501 yil toshkentga yurish qilib ko‘plab qal’alalarni qo‘lga kiritadi. shu yillarda shayboniyxon qo‘shinlari o‘ratepa, shosh, shohruhiya, sayramni egallaydi. 1503-1504 yillarda xorazmga yurish qilib, 1505 yil xorazmni bosib olgan. 1507 yil xurosonni bosib oladi. shayboniyxon zamondoshlari tomonidan «xalifa ur-rahmon» va «imom-az-zamon» deb ulug‘langan. shayboniyxon movarounnahr va xurosonni o‘zbek sultonlariga “suyuorg‘ol” sifatida taqsimlab ber-gan edi. keyin shayboniyxon eronni zabt etishga intilgan jangda vafot etadi. taxtga amakisi kuchkunchixon o‘tiradi (1510-1529) undan keyin uning o‘g‘li abu saidxon (1529-1533) o‘tiradi. buxoro viloyati hukmdori ubaydullahon hokimiyatni qo‘lga oladi. (1533-1539) buxoro viloyati har tomonlama rivojlanadi. poytaxt samarqanddan buxoroga ko‘chiriladi. shundan so‘ng shaybo-niyxon davlati buxoro xonligi deb …

y boshqaruvda ham faol ishtirok etganlar. 4. fuzalo. jamiyat madaniy-ma’naviy hayotini aks ettirgan ijtimoiy tabaqa olimlar, shoirlar va boshqalar. 5. raiyat. jamiyatda asosiy ishlab chiqaruvchi, moddiy boylik yaratuvchi, xazinaga soliq to‘lovchi ijtimoiy tabaqa bo‘lib, ularga do‘kondorlar, hunarmandlar, o‘rtahol dehqonlar va chorvadorlar, yollanib ishlaydigan aholi kirgan. 6. qullar. qullar asosan harbiy talonchilik yurishlari paytida asirga tushirilgan, o‘lja qilib olingan kishilar tashkil etgan. ma’lum haq evaziga ular ozod bo‘lishi mumkin bo‘lgan. qullar mehnatidan saroyda, yirik amaldorlar va ulamolarni xo‘jaliklarida foydalanishgan. xonlik iqtisodining asosiy tarmoqlari qishloq xo‘jaligi (dehqonchilik va chorvachilik) savdo-sotiq va hunarmandchilik hisob-langan. shayboniylar davrida yer egaligining asosiy tarmoqlari mavjud edi. 1. mulki sultoni – davlatga qarashli yerlar. 2. mulki xolis- xususiy shaxslarga tegishli. 3. vaqf – diniy mahkamalarga, madrasa va masjidlarga tegish-li, qabristonlarga qarashli yerlar. 4. qishloq jamoalari egalik qiladigan yerlar. mehnat qiladigan kishilarning asosiy qismi kambag‘al qishloq aholisi bo‘lib, ular ijaraga olingan yerda dehqonchilik qilib kun kechirgan. manbalarda keltirilishicha, bu …

oshliqlari, yirik chorvador boylar, shuningdek, xon va saroy amaldorlari, harbiy-ma’muriy mansabdorlar, din peshvolari tog‘ va tog‘ oldi tumanlarida, dashtlarda katta-katta yaylovlarga ega bo‘lganlar. shayboniylar davlati markaziy va mahalliy boshqaruvi shayboniylar davlati o‘z mohiyatiga ko‘ra yirik davlat bo‘lib, oliy hokimiyat cheklanmaga huquqlarga ega bo‘lgan davlat boshlig‘i xon tomonidan boshqarilgan. xonlikning siyosiy tizimida, boshqaruvida amir temur va temuriylar davrida qaror topgan tartib qoidalar, xususiyatlar bilan birga ko‘chmanchi o‘zbeklar davlatiga xos an’analar ham mavjud edi. davlat boshqaruvida islomiy shariat va odat qonun qoidalariga amal qilingan. davlatni boshqarishda xon saroyidagi oliy darajadagi amaldorlardan tashkil topgan markaziy boshqaruv va viloyat hokimlari qo‘lidagi mahalliy boshqaruv asosiy o‘rin tutib, ular mamlakatning amaldagi haqiqiy egalari edilar. ular yordamida, bevosita ishtirokida xon ma’muriy boshqaruvni amalga oshirardi. markaziy boshqaruv davlatning ichki va tashqi hayotiga bog‘liq barcha masalalarni hal qiladigan dargoh-saroy devonida jamlangan edi. davlatning oliy darajali amaldorlari a’zo bo‘lgan va odatda bosh vazir tomonidan boshqariladigan bu mahkama mamlakatning siyosiy, moliyaviy, …

ruv viloyat hokimlari qo‘lida bo‘lib, ular ham o‘z boshqaruv tizimiga ega bo‘lgan. unga qo‘shinga boshchilik qiladigan, shariat qonunlarining to‘g‘ri bajarilishini nazorat qiladigan, aholidan soliqlarni yig‘ib oladigan amaldorlar (rais)lar kirgan. viloyatlar o‘z navbatida kichik ma’muriy birliklar: tuman, kasaba va mavzelarga bo‘linib idora qilingan. mahalliy boshqaruvning eng quyi bo‘g‘ini oqsoqol (kalon taron) tomonidan boshqariladigan qishloq jamoalari edi. xonlik viloyat (ulus)ga bo‘lib boshqarilgan. manbalarda samarqand, qarshi, shaxrisabz, xisor, balx, termiz, karmana, qorako‘l, miyonkol, shosh, turkiston, farg‘ona, o‘ra-tepa, marv kabi viloyatlardan tashkil topganligi ko‘rsatilgan. viloyat hokimlari xon tomonidan tayinlangan. odatda bunday yuksak mavqega xonning yaqin va ishonchli kishilari, qarindoshlari, yirik qabila boshliqlari, har-biy yurishlarda o‘zini ko‘rsatgan o‘zbek sultonlari muyassar bo‘lgan. xonlikni chegaralari doimiy bo‘lmay tez-tez o‘zgarib, kengayib yoki qisqarib turgan. shayboniylar davlati harbiy qo‘shin va soliq tizimi mamlakat siyosiy hayotida, davlat boshqaruvida yirik sarkar-dalar, qo‘shin boshliqlarining o‘rni katta edi. ichki va tashqi xavfni bartaraf etishda, yangi yerlarni bosib olish uchun qilinadigan istilochilik yurishlarida qo‘shinlarning …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "movarounnahr va xuroson hududida shayboniylar dinastiyasi hukmronligi davrida davlat va huquq"

1443777984_61459.doc movarounnahr va xuroson hududida shayboniylar dinastiyasi hukmronligi davrida davlat va huquq reja: 1. shayboniylar davlatining tashkil topishi va ijtimoiy tuzumi. 2. shayboniylar davlati markaziy va mahalliy boshqaruvi. 3. shayboniylar davlatida harbiy qo‘shin va soliq tizimi. 4. shayboniylar davlati huquq tizimi. shayboniylar davlatining tashkil topishi va ijtimoiy tuzumi balxash ko‘li va sirdaryoning quyi oqimlaridan to dnepr daryosining quyi oqimlarigacha bo‘lgan ulkan hudud xi asrdan boshlab dashti qipchoq deb atala boshlandi. qipchoqlar va boshqa turkiy qabilalar hukmronligi ostida bo‘lgan bu hududni 1236 yilda botuxon o‘zining turk mug‘ul qo‘shinlari bilan egalladi. tarixda oltin o‘rda deb atalgan bu davlat xiv asr boshlarida ikki qismga bo‘linib ketadi. sharqiy...

Формат DOC, 118,0 КБ. Чтобы скачать "movarounnahr va xuroson hududida shayboniylar dinastiyasi hukmronligi davrida davlat va huquq", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: movarounnahr va xuroson hududid… DOC Бесплатная загрузка Telegram