amir temur davlati va huquqi

DOC 88.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1557205952_74289.doc amir temur davlati va huquqi reja: 1. movarounnahrda markazlashgan amir temur davlatining tashkil topishi va uning davlat boshqaruv apparati 2. «temur tuzuklari» – muhim tarixiy-huquqiy manba movarounnahrda markazlashgan amir temur davlatining tashkil topishi va uning davlat boshqaruv apparati ma’lumki, amir temur butun jahonga mashhur va buyuk qudratli davlat barpo etgan. uning tashkil etgan bu davlati o‘zbek milliy davlatchiligi davomi bo‘lib hisoblanadi. bu fikrning tasdig‘ini amir temurning quyidagi so‘zlarida ham ko‘rishimiz mumkin: «biz kim, mulki turon amiri turkistonmiz. biz kim, millatlarning eng qadimi va eng ulug‘i turkning bosh bo‘g‘inimiz». amir temur o‘zbek davlatchiligini tashkil etish bilan markaziy osiyoda mo‘g‘ullar mustamlakachiligiga barham berdi. islom dini, shariat qoidalarini qo‘llabquvvatladi. amir temurning o‘zbek davlatchiligi oldida qilgan xizmatlaridan biri shundaki, u 150 yillik uzoq bir davr o‘tib, odatlar, an’analarda katta o‘zgarishlar sodir bo‘lganiga qaramay, qadimdan mavjud bo‘lgan o‘zbek davlatchiligi boshqaruv tizimining eng ilg‘or namunalarini qaytadan tikladi. davlat va jamiyatning o‘zaro munosabatini belgiladi. jumladan, jamiyat …

mlakatimiz rahbarining ushbu fikrida mavzuning dolzarbligini yana bir marotaba ko‘rish mumkin. prezident islom karimovning yana quyidagi fikrlarini keltirish o‘rinlidir: «hamisha xalq g‘amini, yurt g‘amini o‘ylab yashagan sohibqiron yovlar oyog‘i ostida toptalgan o‘lkani dunyoning eng qudratli saltanatiga aylantirgan edi. kelinglar, aziz do‘stlar, barchamiz yakdil bo‘lib, halol mehnatimiz, aqlu zakovatimiz, vatanga muhabbatimiz bilan o‘zbekistonni jahon havas qiladigan buyuk davlatga aylantiraylik. bu yo‘lda bobokalonimizning: «adolat va ozodlik – dasturingiz, rahbaringiz bo‘lsin» degan dono o‘gitlari doimiy shiorimiz bo‘lsin» . amir temur hijriy 736-yil (milodiy 1336-yil 9-aprel)da qashqadaryo vohasining shahrisabz (kesh) bekligiga qarashli xo‘ja ilg‘or qishlog‘ida, barlos tarag‘ay xonadonida tavallud topgan. otalari – turkiy barlos urug‘ining biyi (oqsoqol) muhammad tarag‘ay, onalari sadr ash-shari’a ɭɪɭԑɢɞɚɧ ȼɭɯɨɪɨ qonunlarini sharhlovchisining qizi takina muhibegimdir. amir temur quyidagi unvonlarga ega bo‘lgan: sohibqiron - zuhro va mushtariyning bir-biriga yaqinlashish holati «qiron burji» deb ataladi. amir temur zuhro (venera) va mushtariy (ɘɩɢɬɟɪ) bir-biri bilan yaqinlashganda tug‘ilgan. e’tiqodga ko‘ra bunday bola kelajakda tojsaltanat …

i uning amri farmonida bo‘lg‘ay, tamkinlik va istiqlol bilan mulku millat, lashkar va rayyatning muhim yumushlari bilan mashg‘ul bo‘lsin. sizlar esa unga tobelik va bo‘ysunish marosimini o‘rniga qo‘yinglar, birgalikda uni qo‘llab-quvvatlanglar, toki olam buzilmasin… . mamlakat manfaati va xalqlar farovonligi bobida (kishilar tajribasida) nimaiki aytilgan bo‘lsa, yodda tutinglar. rayyat va qo‘l ostingizdagilar ahvolidan bexabar qolmang. qilich dastasini shijoat va mardlik qo‘li bilan mahkam ushlanglar, shundagina men kabi podshohlik tizginini mustahkam tutgaysizlar. shu yo‘l bilan men turon va eronni muxoliflar va mufsidlardan tozaladim, adolat va ehson orqali obod etdim. agar mening vasiyatlarimga amal qilgudek bo‘lsangiz, adolat va himmatni o‘zingizga maqsad qilib olsangiz, davlat va mulk uzoq yillar davomida siz bilan qolgay. agar oralaringda bir qadar qarama-qarshilik yuz bergudek bo‘lsa, bilingki, uning oqibati yaxshilik bilan tugamaydi. chunki (bunday sharoitda) dushmanlar fikrini fisqu fasod qamrab oladi va (bu sizlar uchun ko‘plab kutilmagan) qiyinchiliklarni tug‘diradi. rivoyat qilishlaricha, tarag‘ay bahodir kunlarning birida g‘alati tush ko‘radi. …

bo‘lsa-da shodligi bilinmas, yo‘g‘on ovozli edi, u o‘limdan qo‘rqmas, yoshi saksonga yetgan bo‘lsa-da iztirobsiz, vazmin, badani to‘la va pishiq bo‘lib, go‘yo zich tosh misoli qattiq edi. u hazil-mazax va yolg‘onni yoqtirmas, o‘yin-kulgi-yu ko‘ngil xushlikka maylsiz, garchi unda o‘ziga ozor yetadigan biron so‘z bo‘lsa ham haqiqat (to‘g‘ri so‘zlik) unga yoqar edi. u bo‘lib o‘tgan ishga aziyat chekmas va qo‘lga kiritiladigan yutuqlardan shodlanmas edi» . manbalarda amir temurning quyidagi shaxsiy fazilatlari keltiriladi: ma’rifatparvarlik, insonparvarlik, donishmandlik, raiyatparvarlik, adolatparvarlik, kechirimlilik, rahmdillik, olijanoblik, mardlik, bahodirlik, qattiqqo‘llik, irodalilik, jasoratlilik, sobitlik, vazminlik, chidamlilik, sabrbardoshlik, insoflilik, mehribonlik, muruvvatpeshalik. amir temur tarixan o‘ta murakkab vaziyatda xiv asrning 60yillarida siyosat maydoniga chiqadi. bu davrda mo‘g‘ul hukmdorlari o‘rtasida toju taxt, davlat va mol-dunyo uchun bo‘lgan kurashlar kuchayib, chig‘atoy ulusida feodal tarqoqlik avj oladi. movarounnahr hududida o‘ntacha mustaqil bekliklar vujudga keladi. shahrisabzda hoji barlos, xo‘jandda boyazid jaloyir, balxda amir husayn, shibirg‘onda muhammad aperdi nayman, ko‘histonda amir sotilmish, arhang saroyda o‘ljoy aperdi va …

lar harakati ustun kelishi tufayli amir husayn bilan birga amir temur samarqandga keladi. hukmron amir husayn o‘zi balxga, ya’ni xurosonga ketib, o‘rniga amir temurni qoldiradi. 1370-yilda balx (amir husayn hokimligi)ni egallab, poytaxti samarqandda bo‘lgan movarounnahrning yagona hukmdoriga aylanadi. 1370–1371-yillarda farg‘ona, o‘tror, yassi, toshkent, hisor, badaxshon, qunduz bo‘ysundiriladi. 1381-yilda hirot, seiston, mozondaron, saraxs, sabzavor egallanadi. 1371–1389-yillarda jami 7 marta yurish qilib mo‘g‘uliston hukmdori amir qamariddin qo‘li ostidagi movarounnahrning sharqiy va shimoliy hududlari (farg‘ona, shibirg‘on viloyati, qashg‘ar, issiqko‘l va yettisuv) bosib olinadi. 1371, 1373, 1375, 1379, 1388-yillarda xorazmdagi so‘fiylar sulolasini yengib, xorazm qo‘shib olinadi. 1386–1388, 1392–1396, 1398–1404-yillarda eron, kavkaz orti hududlari, shimoliy hindiston, suriya, iroq yerlari, kichik osiyoning ko‘pgina qismi bosib olinadi. shu tariqa 1361–1404-yillarda amir temur davlati hududiy jihatdan kengayib boradi. sohibqironning ta’biri bilan aytganda, saltanat 27 o‘lka (jumladan, turon, oltin o‘rda va h.k.)dan tashkil topadi. amir temur davlati o‘z davrida dunyoning ko‘p qismiga ega saltanat sifatida dunyoning qudratli davlatlari tomonidan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur davlati va huquqi"

1557205952_74289.doc amir temur davlati va huquqi reja: 1. movarounnahrda markazlashgan amir temur davlatining tashkil topishi va uning davlat boshqaruv apparati 2. «temur tuzuklari» – muhim tarixiy-huquqiy manba movarounnahrda markazlashgan amir temur davlatining tashkil topishi va uning davlat boshqaruv apparati ma’lumki, amir temur butun jahonga mashhur va buyuk qudratli davlat barpo etgan. uning tashkil etgan bu davlati o‘zbek milliy davlatchiligi davomi bo‘lib hisoblanadi. bu fikrning tasdig‘ini amir temurning quyidagi so‘zlarida ham ko‘rishimiz mumkin: «biz kim, mulki turon amiri turkistonmiz. biz kim, millatlarning eng qadimi va eng ulug‘i turkning bosh bo‘g‘inimiz». amir temur o‘zbek davlatchiligini tashkil etish bilan markaziy osiyoda mo‘g‘ullar mustamlakachiligiga barham berdi. i...

DOC format, 88.0 KB. To download "amir temur davlati va huquqi", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur davlati va huquqi DOC Free download Telegram