temur va temuriylar saltanati davlati va huquqi

DOC 78,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1443778239_61465.doc temur va temuriylar saltanati davlati va huquqi reja: 1. a.temur va temuriylar saltanat 2. temuriylar davlatining boshqaruv tizimi. 3. temuriylar davlatining sud hokimiyati, harbiy qo‘shin va soliq tizimi. 4. "temur tuzuklari"- temuriylar saltanatining huquq manbai. xiv asrning o‘rtalariga kelib, movarounnahrda chig‘atoy ulu-sining ikkiga bo‘linib ketishi natijasida hokimiyat ancha zaiflashadi. taxt uchun olib borilgan kurashlar natijasida (1326-1358 yillar) mamlakatda siyosiy tarqoqlikdan foydalangan katta-katta viloyatlarni qabilalar boshliqlari, jumladan keshni xoji barlos, xujandda boyazid jaloyir, balxni uljoy bug‘asulduz, toshkentni xizir yasevuriylaro‘z mulklari sifatida mustaqil boshqarar edi. buni sabablari birinchidan: chig‘atoy ulusini parchalanib, siyosiy tarqoqlikning avj olishi, ikkinchidan 140 yil hukm surgan mug‘ul zulimidan qutulishga intilish, uchinchidan chig‘atoy ulusini mug‘uliston xoni tug‘luq temurxon tomonidan qayta bosib olinishiga intilishi bilan xarakterlanib kelgan. ana shunday bir davrda borlos begining o‘g‘li tarag‘ay bahodir-ning o‘g‘li temurbek tarix maydoniga keladi. sharafutdin ali yazdiyning fikriga ko‘ra a.temur xijriy 736 yil sha’ban seshanba 25 kuni ya’ni xijriy 1336 yil 9 …

‘ydim, har 20ta otni bir podaga ajratdim har podani bir xizmatkorga topshirdim. menga qarashli molu-mulkni boshqarishni maxsus ishonchli xizmatkorga topshirdim”. yuqoridagilardan ko‘rib turibdiki temur yoshligidanoq juda tadbirkor bo‘lgan, boshqaruvni nozik sirlarini bilgan. temurning dunyoqarashida davlatga, harbiy ishlarga bo‘lgan qiziqish juda erta o‘yg‘onadi. bu haqida shunday deydi: “men 10 yoshda o‘zimda favqulodda hukmronlik va ulug‘lik alomatlarini xis qildim. 18 yoshimda o‘zimning suvoriylik va ovchilik hunarim haqida ko‘p o‘yladim. umrimni qur’on o‘qish, shatranj o‘ynash va ot minish mashqlariga sarf qildim”. a.temur davlatini tuzishga kirishar ekan, u samarqanddan boshqa shahar va mamlakatlarni birma-bir ishg‘ol qila boshlaydi. mug‘ul xoni tug‘luk temurxonning o‘g‘li ilyosxuja movarounnahrni o‘ziga buysundiradi. amir temur esa keshni amiri etib tayinlanadi. xon vafot etgandan so‘ng uni o‘g‘li ilyosxo‘jaga bo‘ysunmasdan mustaqil hokim bo‘lib oladi. turk amiri qozog‘onning nabirasi xusaynni jangda yengib 1370 yilda, bosh kent balxni qo‘lga kiritadi va ikkidaryo oralig‘ida markazlashgan kuchli davlat tuzishga kirishadi. temurning zafar qozonishida "uch yillik yurish", "besh …

egan ma’noda unvonlariga sazovor bo‘lgan. tuzuklarda yozilishga temur davlati 9 ulushi kengash va 1 ulushi esa shamshir yordamida barpo etilgan. ijtimoiy, tuzumiga kelsak, bu haqida a.temur shunday deydi: “saltanatning ishlarini qonun qoida va intizomga solib, salta-natni martabasiga zebu-ziynat berdim. saltanatimni 12 toifaga bo‘ldim, ularga tayangan holda ish yurgizdim”. bu toifalar ko‘yidagilardan iborat edi: 1. sayidlar ulamo, shayxlar, fozillar. 2. aqlli tajribali kishilar, donishmand, olimlar. 3. duoguy kishilar. 4. amirlar, sarxanglar, sinohsalar. 5. askar va xalq. 6. maxfiy ishlar bilan shug‘ullanuvchi tajribali ishlar. 7. vazirlar, bosh kotiblar, devon munshiylari. 8. hakimlar tabiblar, munajjim va muxandislar, arxitektor-lar. 9. muxaddislar, payg‘ambar va uning saxoborlari haqida rivoyat qiluvchi tarixchilar. 10.mashoyix va so‘ppilar. 11. hunar va sa’nat egalari. 12.har mamlakat va o‘lkalarni yaxshi biluvchi sayohatchi va musofirlar. amir temur o‘zining siyosatini amalga oshirishda, davlatni boshqarishda ulamolar, ilm fan ahillari va yuqoridagi tabaka vakil-lariga qattiq tayangan. bu haqida sohibqiron shunday dedi: “fan va dinning mashxur kishilari …

voj-langan. temurning davlat gerbi uch doiradan iborat bo‘lib bu shakl tashqaridan o‘rab olingan jahonning 3 qismi osiyo va afrika, yevropa hukmdori degan ma’noni anglatadi. keshga katta e’tibor berdi. “qibbat-ul-ilm va obod” deb yuritildi. shiori “rusti-rosti”, ya’ni “kuch adolatdadir” bo‘lgan. temuriylar davlatining boshqaruv tizimi amir temur davlatini boshqarishda "tuzuklarda" ko‘rsatilishicha, kengash va maslahatga tayangan. bu haqida uning o‘zi shunday degan: “davlat ishlarining to‘qqiz ulushi kengash, tadbir va mashvarat, qolgan bir ulushi qilichdir.” bunda u albatta o‘z yaqinlari zadogonlar, yirik amaldorlar bilan kengashni nazarda tutgan. bunga qurultoylar shuningdek harbiy yurishlar oldidan qo‘shin boshliq-lari bo‘lgan amirlar va amrzodalar bilan o‘tkazilgan kengashlarni kiritish mumkin. faqat boshqarishda emas, harbiy kengashlarga ayniqsa katta ahamiyat berilgan. yuz ming otliq asar qila olmagan ishni bir to‘g‘ri kengash bilan amalga oshirish mumkin degan fikr bunga guvohlik beradi. amir temur huzurida maslahat kengash organlariga qurultoy va davlat kengashini ko‘rsatish mumkin. qurultoy - bu temur davrida oliy feodal tabaqalarining kengashi bo‘lib, …

va muxammad mustafoning shariatiga dunyoda rivoj berdim. har yerda va har vaqt islom dinini quvvatladim. 2. davlatning, mamlakatning ustunlarini tashkil qilgan turli tabaqalar va toifalar bilan birgalikda bamaslahat ish yuritish siyosat yurgizish, faqatgina zo‘rlikka emas ommaga xalqqa tayangan holda ular bilan kengashgan holda ish olib borgan. 3. maslahat, tadbirkorlik va xushyorlik bilan ish yuritish. kengashib, ehtiyotkorlik bilan yuritish natijasida o‘z imperiyasini barpo etgan. 4. davlat ishlarini saltanat qonun-qoidalariga asoslangan holda bajarish. to‘ra va tuzukka ya’ni mulozimlari va qonunlarga tayanib ish ko‘rish. temur davlatida amirlar, vazirlar, sipohlar o‘z vakolatlariga ko‘ra harakat qiladi. bu esa temuriylar davlatini huquqiy davlat tamoyillariga asoslanganligidan dalolat beradi. 5. amirlar va sipohiylar bilan yaxshi munosabatda bo‘lgan, ularni hurmat qilib, xizmatlarini rag‘batlantirib borgan. 6. adolat va insof bilan ish ko‘rgan. gunohkorga ham begunohga ham raxm-shafqat qilgan. 7. sayidlar, ulamoyu mashoyix, oqilu donolar muxandislar, tarixchilarni e’tiborli shaxslar deb izzat va xurmat qilgan. 8. azmu-jazm bilan ish tutgan, ya’ni nima …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "temur va temuriylar saltanati davlati va huquqi"

1443778239_61465.doc temur va temuriylar saltanati davlati va huquqi reja: 1. a.temur va temuriylar saltanat 2. temuriylar davlatining boshqaruv tizimi. 3. temuriylar davlatining sud hokimiyati, harbiy qo‘shin va soliq tizimi. 4. "temur tuzuklari"- temuriylar saltanatining huquq manbai. xiv asrning o‘rtalariga kelib, movarounnahrda chig‘atoy ulu-sining ikkiga bo‘linib ketishi natijasida hokimiyat ancha zaiflashadi. taxt uchun olib borilgan kurashlar natijasida (1326-1358 yillar) mamlakatda siyosiy tarqoqlikdan foydalangan katta-katta viloyatlarni qabilalar boshliqlari, jumladan keshni xoji barlos, xujandda boyazid jaloyir, balxni uljoy bug‘asulduz, toshkentni xizir yasevuriylaro‘z mulklari sifatida mustaqil boshqarar edi. buni sabablari birinchidan: chig‘atoy ulusini parchalanib, siyosiy t...

Формат DOC, 78,0 КБ. Чтобы скачать "temur va temuriylar saltanati davlati va huquqi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: temur va temuriylar saltanati d… DOC Бесплатная загрузка Telegram