jinoyatchilikning sabablari to‘g‘risidagi nazariyalar

DOC 84.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1548923726_73929.doc jinoyatchilikning sabablari to‘g‘risidagi nazariyalar reja: 1. lombrozo ishlab chiqqan jinoyatchilik sabablari nazariyasi 2. egizaklar o‘rtasidagi jinoyatchilik 3. jinoyatchilikning sababi ma’lum darajada shaxsning genetik xususiyati bilan bog‘liq ekanligi jinoyatchilikning sabablari to‘g‘risidagi nazariyalar jinoyatlar va jinoyatchilikning biron-bir yagona sababini ko‘rsatish metodologik jihatdan noto‘g‘ri bo‘lar edi. chunki sabab – kompleks hodisadir. jinoyatchilik sabablari muammosining juda ko‘p konsepsiyalari ishlab chiqilgan bo‘lib, ular jinoyatchilik hodisasi va uning kelib chiqishini har xil nuqtai nazardan, chunonchi teologiya va astrologiya, antropologiya va biologiya, bionika va kibernetika, genetika va psixologiya nuqtai nazaridan tushuntiradi. tahlil bir ta’limotni ikkinchi ta’limotdan farqlash juda qiyinligini ko‘rsatadi. shu bois bu ta’limotlar tasnifi ancha shartli bo‘lib qolayotir. jinoyatchilik sabablarini tushuntirishga oid ijtimoiy adabiyotlarda asosan ikki yo‘nalish biologik va sotsiologik yo‘nalishlar farqlanadi. ammo masalaga yaqindan qaraydigan bo‘lsak, ulardan tashqari, boshqa bir qancha ta’limotlarni ham ko‘rishimiz mumkin. muammoga xronologik nuqtai nazardan yondashadigan bo‘lsak, ilohiyotni eng qadimgi ta’limot deb hisoblash mumkin. uning jinoyatchilik sabablarini tushuntirish bilan bog‘liq …

dan iboratki, inson (umuman, butun insoniyat) gunoh qilishga moyildir. bunga odam ato va momo havoning o‘g‘illari hobil va qobil haqidagi mashhur rivoyat misol qilib keltiriladi va insonning gunoh qilishi o‘shandan boshlangan deb ta’kidlanadi. bu ta’limot nuqtai nazariga ko‘ra, insonning jinoiy (gunohkor) xulqatvori uning «tabiiy», uzviy xossalaridan biridir. binobarin, toki insoniyat bu yorug‘ dunyoda mavjud ekan, uning bu xossasi yo‘qolmaydi. astrologiya, ayniqsa, tibbiy astrologiya ta’limoti ruhan ilohiyotga yaqin turadi. tibbiy astrologiya quyosh, oy va boshqa sayyoralar, burjlar, yulduzlar va kosmik nurlanishlarning inson aurasiga ta’sirini o‘rganadi. bir burj belgisi ostida oy harakatining bir bosqichida tug‘ilgan odamlar odatda bir xil kasalliklarga chalinishga moyilligi qadimdayoq kuzatilgan. masalan, qo‘y burji ostida oy to‘lishiga yaqin davrda tug‘ilgan odamlarning ko‘pchiligi migren, buyrak kasalliklari bilan og‘riydi, sigir burji ostida oy to‘lgan paytda tug‘ilgan odamlarning ko‘pchiligi esa tomoq, siydik-tanosil tizimi kasalliklariga moyildirlar. astrologiya ta’limotiga ko‘ra, odam bolasi dunyoga kelgan ilk lahzalardanoq kosmos energiyasini o‘zlashtira boshlaydi, muayyan kosmik maromga moslashadi. …

i ta’sir ko‘rsatadigan omillar qatorida quyidagilarni qayd etadi: davlat boshqaruv shakli, qonunchilik, mamlakatning geografik xossalari, iqlimi, tuprog‘ining sifati, o‘rni va katta-kichikligi, xalqning turmush tarzi (dehqonlar, ovchilar, cho‘ponlar), erkinlik darajasi, dini, aholining moyilliklari va soni, boyligi, savdo-sotiq, urf-odatlari va udumlari. shuni ta’kidlab o‘tish lozimki, monteskyoning ushbu nazariyasi keyinchalik kriminologiyada jinoyatchilikni tushuntirishda ikki yo‘nalish: geografik omillar va iqlim omilining roli vujudga kelishini belgilab berdi. ushbu ta’limotning yirik namoyandalaridan biri bo‘lgan ingliz huquqshunosi iyeremiya bentam (1748-1832) «ma’naviyat va qonunchilik asoslariga kirish» nomli asarida inson xulq-atvoriga va umuman jinoyatchilikka ta’sir etuvchi 32 omilni sanab o‘tdi. ular orasida quyidagilar bor: inson sog‘lig‘i, kuchi, quvvati, jisman nomukammallik, bilim miqdori va sifati, aqliy qobiliyatlar kuchi, o‘jarlik, moyilliklar, qiziqishlar, antipatiyaga moyillik, qiziqqonlik, ta’sirchanlik, simpatiyalar, pul bilan bog‘liq holatlar, simpatiya orqali aloqalar, antipatiya orqali aloqalar, tana tuzilishi, ruhiyat, jins, yosh, ijtimoiy holat, tarbiya, iqlim, kelib chiqish, boshqaruv shakli, din va hokazo. o‘zining eng muhim asari «deontologiya yoki axloq haqidagi …

larining ta’sirini tadqiq qilish va ularning ta’siri ehtimollik darajasini aniqlash imkonini berish yo bermasligini farqlash vazifasini qo‘ydi. o‘z xulosalarini ketle quyidagicha ta’riflab berdi: «yosh jinoyatga moyillikning rivojlanishiga yoki kamayishiga jiddiy ta’sir ko‘rsatuvchi sabab ekanligi shubhasizdir. ushbu salbiy moyillik odamning jismoniy kuchi va ehtiroslari bilan teng darajada o‘sib boradi. o‘z ehtiroslari ta’siriga berilgan odam dastlab zo‘rlik ishlatish va nomusga tegishga beriladi; deyarli shu vaqtda u o‘g‘rilik yo‘liga kiradi va bu instinkt uni so‘nggi nafasi chiqquncha tark etmaydi; kuchining rivojlanishi uni zo‘ravonlik, odam o‘ldirish, isyonkorlik va yo‘llarda talonchilik qilishga da’vat etadi. nihoyat, odam jinoyat yo‘liga kirib, kuch bilan birga hiyla-nayrang ishlata boshlaydi va o‘z hayotining boshqa davrlaridagiga qaraganda ko‘proq darajada yolg‘onchi bo‘lib qoladi». jinoyatchilikka yosh omilining ta’sirini aniqlab olgach, ketle jins omilining ta’sirini aniqlashga o‘tadi: «jinoyat sodir etishga moyillikka jinslar o‘rtasidagi farq ham katta ta’sir ko‘rsatadi». bu ta’sirni ketle jinslarning odatlari, xususan, ayol mahdud (boshqalar uchun yopiq) muhitda hayot kechirishi, u erkakka …

ni kiritadi. omillar ko‘pligi nazariyasini ishlab chiqqan ko‘pgina huquqshunoslar quyidagi asosiy qoidalarni qabul qildilar: · jinoyatchilikning tub sabablarini tushuntirishda jinoyatchilikka ta’sir ko‘rsatuvchi muayyan omillarni ajratishning zarurligi; · jinoyatchilikning rivojlanish qonuniyatlarini inson xulq-atvori alohida omillarining mexanik yig‘indisi tarzida tadqiq qilish zarurligi; · jinoyatga fizik-biologik va ijtimoiy omillar mahsuli sifatida qarash. jinoyatchilikning doimiyligi, uning asosiy ko‘rsatkichlari o‘zgarmasligi shu qonuniyatlar bilan belgilanadi. biologik nazariyalar. jinoyatchilik sabablari haqidagi har xil biologik ta’limotlar jinoyatchilik sabablarini tushuntiruvchi nazariyalar orasida eng rivojlanganidir. shuni ta’kidlab o‘tish lozimki, jinoyatchilikni biologiyaga bog‘lab tushuntirish hozirga qadar eng barqaror tendensiyalardan biri bo‘lib qolayotir. quyida shu haqda mufassalroq to‘xtalib o‘tamiz. italyan vrachi va kriminalisti, turin universitetining anatomiya fanlari professori chezare lombrozo (1830-1909) jinoyatchilikning biologik omillari va ularni tasniflash muammosi bilan maxsus shug‘ullanib, «antropologik maktab»ga asos soldi va unga rahnamolik qildi. lombrozo ishlab chiqqan jinoyatchilik sabablari nazariyasi pozitivizm falsafasi (kant, spenser), psixiatriya va statistikaga asoslanar edi. shuni ta’kidlab o‘tish kerakki, lombrozoning jinoyatchilik sabablariga nisbatan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "jinoyatchilikning sabablari to‘g‘risidagi nazariyalar"

1548923726_73929.doc jinoyatchilikning sabablari to‘g‘risidagi nazariyalar reja: 1. lombrozo ishlab chiqqan jinoyatchilik sabablari nazariyasi 2. egizaklar o‘rtasidagi jinoyatchilik 3. jinoyatchilikning sababi ma’lum darajada shaxsning genetik xususiyati bilan bog‘liq ekanligi jinoyatchilikning sabablari to‘g‘risidagi nazariyalar jinoyatlar va jinoyatchilikning biron-bir yagona sababini ko‘rsatish metodologik jihatdan noto‘g‘ri bo‘lar edi. chunki sabab – kompleks hodisadir. jinoyatchilik sabablari muammosining juda ko‘p konsepsiyalari ishlab chiqilgan bo‘lib, ular jinoyatchilik hodisasi va uning kelib chiqishini har xil nuqtai nazardan, chunonchi teologiya va astrologiya, antropologiya va biologiya, bionika va kibernetika, genetika va psixologiya nuqtai nazaridan tushuntiradi. tahlil bir t...

DOC format, 84.0 KB. To download "jinoyatchilikning sabablari to‘g‘risidagi nazariyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: jinoyatchilikning sabablari to‘… DOC Free download Telegram