криптографияда асосий шифрлар ва криптоанализ

DOCX 7 pages 979.8 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 979.8 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

2-маъруза классик шифрларнинг криптоанализи режа: 1. цезарь шифри ва унинг криптоанализи 2. полибий квадрати ва жефферсон шифратори 3. вижинер шифрининг криптоанализи калит сўзлар: ахборот, матн, шифр, криптоанализ, криптотизим, бардошлилик, криптография, муҳофазалаш, тизим, талаб, шифратор. дастлабки шифрлаш мосламаларидан бири сифатида ғалтак (скитала)дан фойдаланилган. цилиндрсимон ғалтакка зич бир қават ўралган энсиз папирус лентасига дастлабки матн ҳарфлари цилиндр ўқи бўйлаб ёзилиб шифрматн шакллантирилган. лента ғалтакдан ечиб олиниб қабул қилувчига жўнатилган. қабул қилувчи шифрматнли лентани шифрлаш ғалтаги билан бир хил ғалтакка ўраб дастлабки матнни ўқиган. ғалтак ўлчамлари махфий шифрлаш калити вазифасини ўтаган. ғалтак ўлчамларини топиш унинг криптоанализини амалга ошириш ҳисобланади. атбаш шифри қадим замонларда атбаш деб аталган шифр маълум бўлган, ундан баъзан муқаддас иудей матнларини шифрлашда фойдаланилган. шифрматн яратишда дастлабки матнга тегишли алифбонинг биринчи ҳарфи охиргисига, иккинчи ҳарфи ундан аввалгисига ва ҳ.к. алмаштирилган. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u …

2 / 7

уйидаги кўринишга эга бўламиз: a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z a b c бу ҳолда дастлабки матн odamни шифрлаш натижаси rgdp бўлади. цезар тизимининг калит майдони 26 та сон: 0,1,2,...,25 дан иборат. k калитли ek шифрлаш алгоритми алифбодаги ҳарфларни k қадам билан ўнгга силжитишни ўз ичига олади. мос равишда шифрматн dk ни очиш алгоритми алифбодаги ҳарфларни k қадам билан чапга силжитиш натижасини беради. цезарь тизими ва унга ўхшаш тизимларни ҳозирги замон ўқувчиси учун ҳарфларни алифбодаги тартиб рақами билан алмаштириб сонлар устида модуль бўйича қўшиш амали ёрдамида тушунтириш осон. цезарь тизимига мувофиқ, шифрматн ҳосил қилишда дастлабки матннинг ҳар бир ҳарфи шифрматнда sh k(mod26)га айланади. дастлабки матн ҳарфи shk(mod26) …

3 / 7

ва турли тартибда ўйиб ёзилган. цилиндр ён сиртида ўққа параллел бўлган чизиқ ажратилган. шифрматн шакллантиришда дастлабки матн 36 символли гуруҳларга бўлиниб, гуруҳнинг 1-ҳарфи биринчи дискнинг ажратилган чизиқда биринчи диск ҳолати билан, иккинчиси – иккинчи диск ҳолати билан ва ҳ.к. белгиланган. шифрматн ажратилган чизиққа параллел бўлган ихтиёрий чизиқда ётган ҳарфлар кетма-кетлиги сифатида шакллантирилган. дастлабки матнни тиклаш бунга тескари тартибда бажарилган: дискларни айлантириш натижасида шифрматн ҳарфлари ажратилган чизиқ бўйлаб жойлаштирилган. дастлабки матн ўзаро параллел чизиқлар орасидан маънога эга матн ҳосил қилувчи чизиқда жойлашган [footnoteref:2]. [2: баричев с. г., гончаров в. в., серов р. е. история криптографии // основы современной криптографии — м.: горячая линия — телеком, 2002.] аввал маълум бўлган кўп алифболи алмаштиришга асосланган жефферсон шифратор калитининг қисмлари сифатида ҳарфларнинг ҳар бир дискда ва дискларнинг умумий ўқда жойлашиш тартибларидан фойдаланилган. фойдаланилиши мумкин бўлган калитларнинг умумий сони (26!)36га тенг. шифрнинг бундай юксак криптобардошлиликка эга эканлиги xx асрга келиб тан олинган ва ақш армиясида …

4 / 7

n times. — 1 edition. — chapman & hall/crc, 2005. ] a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z a c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z a b d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z a b c e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z a b c d f g h i j k l m n …

5 / 7

лдириш тартиби ҳам аслида калитнинг бир қисми бўлиб хизмат қилади. шунинг учун виженер квадрати сифатида осон эслаб қолинадиган квадратлардан фойдаланилган. булар орасида адмирал фрэнсис бьюфорт квадрати машҳурдир. унинг сатрлари бўлиб тескари тартибда ёзилган виженер квадрати сатрлари хизмат қилади. бу тизим шамол тезлигини аниқловчи шкалани яратган адмирал френсис бтюфорт шарафига номланган. агар виженер квадратида биринчи устун ва биринчи сатр, сатр ва устунларни кўрсатса, бьюфорт квадратида эса бу вазифани биринчи сатр ва охирги устун бажаради. шундай қилиб, crypto хабарини шифрлашда криптотизимнинг биринчи ҳарфи икки квадратдан қуйидагича ҳосил бўлади: а b c p q r виженер b r q p бьюфорт c a xvi асрда джиролано кардано виженер тизимининг навбатдаги модификацияси autoclaveни яратди. у математиклар орасида учинчи ва тўртинчи даражали тенгламалар тизимини ечишга бағишланган формулалари билан машҳурдир. autoclave тизимида шифрланадиган хабар маълум қадамга сурилган ҳолда шифрматн калити вазифасини ҳам ўтайди, яъни хабар ўзи-ўзига калит бўлиб хизмат қилади. калит бош қисми сифатида калит сўзидан …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "криптографияда асосий шифрлар ва криптоанализ"

2-маъруза классик шифрларнинг криптоанализи режа: 1. цезарь шифри ва унинг криптоанализи 2. полибий квадрати ва жефферсон шифратори 3. вижинер шифрининг криптоанализи калит сўзлар: ахборот, матн, шифр, криптоанализ, криптотизим, бардошлилик, криптография, муҳофазалаш, тизим, талаб, шифратор. дастлабки шифрлаш мосламаларидан бири сифатида ғалтак (скитала)дан фойдаланилган. цилиндрсимон ғалтакка зич бир қават ўралган энсиз папирус лентасига дастлабки матн ҳарфлари цилиндр ўқи бўйлаб ёзилиб шифрматн шакллантирилган. лента ғалтакдан ечиб олиниб қабул қилувчига жўнатилган. қабул қилувчи шифрматнли лентани шифрлаш ғалтаги билан бир хил ғалтакка ўраб дастлабки матнни ўқиган. ғалтак ўлчамлари махфий шифрлаш калити вазифасини ўтаган. ғалтак ўлчамларини топиш унинг криптоанализини амалга ошириш ҳисо...

This file contains 7 pages in DOCX format (979.8 KB). To download "криптографияда асосий шифрлар ва криптоанализ", click the Telegram button on the left.

Tags: криптографияда асосий шифрлар в… DOCX 7 pages Free download Telegram