"метод ва методология: асосий тушунчалар"

PPT 32 стр. 7,2 МБ Бесплатная загрузка

32 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 7,2 МБ

Тип файла PPT

Страницы 32

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 32

15 – мавзу метод ва методология: асосий тушунчалар метод ва методология: асосий тушунчалар “метод” ва “методлогия” тушунчалари метод (юнон. metods — усул) кенг маънода йўл, ижодий фаолиятнинг ҳар қандай шакли каби маъно- ларни англатади. мето- дология тушунчаси икки асосий мазмунга эга — фаолиятда қўлланилади- ган маълум усуллар ти- зими (фанда, сиёсатда, санъатда ва ҳ.к.); тизим ҳақидаги таълимот ёки метод назарияси. фан методологияси унинг структураси, тараққиёти, илмий тадқиқот восита- лари ва усуллари, унинг натижаларини асослаш йўллари, билимни таж- рибага татбиқ қилиш меха- низмлари ва шаклларини ўрганади. шунингдек, ме- тодология методлар йигин- диси ва фаолият тури ҳа- қидаги таълимотдир. методинг асосий вазифаси биринчидан, метод ва мето- дологик муаммо- ларнинг ролини инкор қилиш ёки тўғри баҳола- маслик ("мето- дологик негавизм"). иккинчидан, методнинг аҳамия- тини бўрттириш, мут- лақлаштириш, уни бар- ча масалаларнинг калити, илмий янгилик- ларни яратиш- нинг энг қулай во- ситаси (методоло- гик эйфория), деб тушуниш нотўғридир. ҳар қандай методи маълум назария асосида …

2 / 32

бермоқда (масалан, гадамер герменевтикани рационал диалектика билан бирлаштиришга ҳаракат қилади). диалектика диалектика (юнон. dialektika — баҳс, суҳбат) табиат, жамият ва билиш тараққиёти қонуниятлари ҳамда уларнинг асосида шакл- ланадиган умумий тафаккур услуби ва амалий фаолият ҳақидаги таълимотдир. у грек тилида баҳс ва суҳбатлашиш санъати, деган маънони англатади. антик дунё файласуфлари уни ҳақиқатга эришиш йўли ва усули сифатида талқин этганлар. ҳозирги давр- га келиб диалектика оламдаги нарса ва ҳодисалар доимо ўзгариш- да, ўзаро алоқадорлик ва боғликликда, тараққиёт ва ривожланиш- да, деб тушунишдир. унга кўра, оламда ўз ўрнига ва жойига, яшаш вақти ва ҳаракат йуналишига эга бўлган барча нарсалар ва воқеалар бир-бирлари билан боғлиқ ва алоқадор тарзда, бир-бирларини тақозо этадиган, доимий ва такрорланиб туради- ган боғланишлар орқали намоён булади диалектик мантиқ мавҳум тафаккурда энг умумий қонунларнинг амал қилиниши. билиш жараёни диалектикаси, унда энг умумий қонунларнинг намоён бўлиши. метафизика диалектиканинг бошқа томонлари ҳақидаги хулосалар, шунингдек ундан диалектиканинг энг умумий қонунларини илмий билишда қандай қўллаш …

3 / 32

абсолют характерга эга. бу услуб ўрта асрларда теологик фалсафага хос. эклектика – тарқоқ бўлган, якка ижодий бошланишга эга бўлмаган, фақат тушунча, концепциялар натижасида юзаки, лекин ташқаридан тўғрига ўхшаб кўринадиган хулосаларга таянишдир. кўпинча, эклектика қайсидир фикрларни, ғояларни омма онги учун ёқадиган, лекин на онтологик, на гносеологик қимматга эга бўлмаган услуб (ўрта асрларда динда, ҳозирги пайтда рекламада мавжуд) софистика – янги фикрни (ёлғон фикрни) жуда моҳирлик билан рост деб кўрсатувчи, мантиқан ҳақиқий, лекин мазмунан нотўғри бўлган, эшитувчи учун қулай бўлган услуб. софистика қадимги юнонистонда тарқалган, бу ҳолда ҳақиқатни топиш учун эмас, мунозараларда ғолиб бўлиш учун қўлланилган, кимга бўлса ҳам исботи ва нотиқлик санъати усули сифатида ишлатилган. фалсафанинг асосий услублари фалсафа услубларининг умумий тушунчаси ва мазмуни герменевтика – матнни мазмунини тўғри тушунтиришга қаратилган методологик йўналиш. ғарб фалсафасида кенг тарқалган. синергетика – мувофиқлашган, ўзаро ташкиллашган чизиқсиз тараққиёт методикаси. фалсафа йўналишлари ҳамда фалсафа услублари материалистик услуб – бу ҳолда борлиқ ҳаётда мавжуд, материя – бирламчи …

4 / 32

илиш мумкин, шубҳанинг ўзи рационализмдир, франция 18-аср, рене декарт) диалектика диалектика тамойиллари категориялар қонунлар энг умумий ҳаракат ва тараққиёт энг умумий алоқадорлик оқибат воқелик имконият зарурият тасодиф сабаб мазмун шакл моҳият ҳодиса қарама-қаршиликлар бирлиги ва кураши қонуни миқдор ўзгаришларининг сифат ўзгаришларига ўтиш қонуни инкорни инкор қонуни алоҳидалик яккалик умумийлик яккалик хусусийлик диалектиканинг тузилиши диалектика – замонавий фалсафада барча борлиқнинг ривожланиш назарияси ва унга асосланган фалсафий услуб. диалектика материя, руҳ, онг, били шва борлиқнинг бошқа ходисаларини ривожланишини назарий акс эттиради. диалектиканинг асосий муаммоси, ривожланиш ўзи нима? ривожланиш – материянинг умумий хоссаси ва асосий белгиси; моддий ва идеал объектларнинг ўзгариши, ва айниқса оддий (механик) эмас, балки ўзини ривожлантириш сифатидаги ўзгариш, бунинг натижасида ташкил этилишининг янада юқори босқичига ўтилади. ривожланиш – ҳаракатнинг энг юқори шакли. асос бўлади ҳаракат материянинг ички хоссаси ва воқеликнинг ноёб ходисасидир, чунки ҳаракат мукаммаллик, узлуксизлик ва бир вақтнинг ўзида зиддиятлар (ҳаракатланаётган жисм майдонда доимий ўрин эгалламайди – ҳар бир …

5 / 32

артибсиз эмас, балки тартиблиир. бу алоқалар иерархик тартибда жойлашувчи ягона тизимни хосил қилади. шунга мувофиқ олам ички ўз мақсадига эгадир. сабабийлик – бири иккинчисини келтириб чиқарувчи алоқаларнинг мавжудлиги. оламдаги жисмлар, ходисалар, жараёнлар нима биландир шартланган, яъни ички ёки ташқи сабабга эга. ўз навбатида сабабни натижа келтириб чиқаради, шунинг учун сабаб-натижа деб номланади. тарихийлик, маъноси оламнинг иккита омили: тарихни, оламни, унинг вақтда мавжуд бўлишини йўқ қилиб бўлмаслиги. диалектика категорияси – умумий тушунча, фалсафанинг диалектик муаммоларни моҳиятини ечишга ундайди. ягона, алоҳида, умумий; таҳминий ва ҳақиқий; зарурат ва тасодиф. ҳодиса ва моҳият; шакл ва мазмун; сабаб ва оқибат; формал мантиқ - тафаккур жараёни итоат этадиган қоидалар мажмуи. қонуниятларнинг кашф қилиниши, амалдаги сабабларнинг ўзгармас асосларини англаш. уларни билиш табиат моҳиятини мукаммал ва батафсил билишни билдиради. метафизика тадқиқотнинг метафизик усули – ўз-ўзидан тараққиётни инкор қилади ва тараққиётни сон ўзгаришлари сифатида тушунишга асосланади. табиат ҳақида шартли ривожланмайдиган ва абадий ҳаракатда эканлиги ҳақидаги тасаввурлар. методология мантиқ гносеология …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 32 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О ""метод ва методология: асосий тушунчалар""

15 – мавзу метод ва методология: асосий тушунчалар метод ва методология: асосий тушунчалар “метод” ва “методлогия” тушунчалари метод (юнон. metods — усул) кенг маънода йўл, ижодий фаолиятнинг ҳар қандай шакли каби маъно- ларни англатади. мето- дология тушунчаси икки асосий мазмунга эга — фаолиятда қўлланилади- ган маълум усуллар ти- зими (фанда, сиёсатда, санъатда ва ҳ.к.); тизим ҳақидаги таълимот ёки метод назарияси. фан методологияси унинг структураси, тараққиёти, илмий тадқиқот восита- лари ва усуллари, унинг натижаларини асослаш йўллари, билимни таж- рибага татбиқ қилиш меха- низмлари ва шаклларини ўрганади. шунингдек, ме- тодология методлар йигин- диси ва фаолият тури ҳа- қидаги таълимотдир. методинг асосий вазифаси биринчидан, метод ва мето- дологик муаммо- ларнинг ролини инкор қилиш...

Этот файл содержит 32 стр. в формате PPT (7,2 МБ). Чтобы скачать ""метод ва методология: асосий тушунчалар"", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: "метод ва методология: асосий т… PPT 32 стр. Бесплатная загрузка Telegram