falsafa fani

DOCX 25 pages 47,3 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 47,3 KB

Fayl turi DOCX

Pages 25

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

i. falsafa 1-mavzu. falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. falsafa fani siz talabalarga insoniyat falsafiy fikrlarining paydo bo‘lishi va rivojlanishi, milliy istiqlol g‘oyasi, mohiyati va mazmunini bilib olish, tabiat, jamiyat va tafakkur rivojining qonuniyatlari haqida chuqur va mustaxkam bilim berish asosida falsafiy dunyoqarashingizni shakllantirib boradi. siz ushbu fan orqali tabiat, jamiyat va insonning doimiy rivojlanishda, o‘zgarishda, o‘zaro ta’sirda ekanligini, uning predmeti, metodlari, kategoriyalari, qonunlari, ularni yuz berish mexanizmlari, ta’sir doiralari, bilish nazariyasi, hozirgi davr masalalari, milliy, falsafiy tafakkur madaniyatini shakllantirish kabi qator masalalarni bilib borasiz va o‘zingizda falsafiy dunyoqarashni shakllanib borishini kuzatasiz. falsafa kursi jami 38 soatga mo‘ljallangan, shundan 18 soat ma’ruza, 20 soat munozarani tashkil etadi. 1-savol. falsafaning fan sifatida muammolar doirasi va tizimi. falsafa insoniyat tarixidagi eng qadimiy ilmlardandir. falsafiy mulohaza yuritish, fikrlash inson tabiatiga xos, demak uning o‘zi kabi falsafa ham qadimiydir. falsafa olam va uning yashashi, rivojlanishi, o‘zgarishi, taraqqiyoti, hayot va inson umrining mohiyati, borliq …

2 / 25

tida paydo bo‘ldi. uning paydo bo‘lishida jamiyatdagi siyosiy, iqtisodiy va madaniy taraqqiyot muhim rol o‘ynadi. chunki, falsafa ijtimoiy ongning alohida o‘ziga xos shakli sifatida jamiyatning iqtisodiy va ma’naviy hayoti bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ularni o‘zida aks ettiradi. falsafa fan sifatida borliqni, ya’ni tabiat, jamiyat, inson va uning tafakkuri taraqqiyotining eng umumiy muammolarini o‘rganadi. bundan kelib chiqqan holda falsafiy bilimlar doirasi ham juda keng bo‘lib, ularning tarkibiga quyidagilar kiradi: a) ontologiya – borliq haqidagi qarashlar; b) sotsiologiya – jamiyat haqidagi qarashlar; c) gnoseologiya – borliqni bilish muammolari; d) logika – inson tafakkuri qonunlari haqidagi qarashlar tizimi. bundan tashqari ahloqiylik va go‘zallik haqidagi bilimlar tizimini o‘z ichiga olgan etika va estetika ham falsafiy bilimlar qatoriga kiradi. insoniyat tarixining turli davrlarida falsafa nima va u nimani o‘rganadi degan savollarga turli mutafakkirlar turlicha javob berib kelganlar. buning esa o‘ziga xos bir qancha sabablari bo‘lgan. insoniyatning ijtimoiy amaliyoti va ma’naviyati rivojlanib borishi bilan falsafaning bahs …

3 / 25

al-farg‘oniyning «astronomik risolalar», al-xorazmiyning «vasaya: az – zijji mumtaxana», j.brunoning «dunyoning ikki sistemasi to‘g‘risida suhbat», didroning «tabiatni bayon qilish haqida fikrlar», p.golbaxning «tabiat sistemasi», gegelning «tabiat falsafasi», a.gersenning «tabiatni o‘rganish haqidagi xatlar» va f.engelsning «tabiat dialektikasi» asarlarini misol qilib ko‘rsatish mumkin. bu mutafakkirlar o‘z asarlarida er, quyosh va yulduzlarning, xullas, koinotdagi jismlarning paydo bo‘lishi, ularning tabiati va mohiyati haqidagi kosmologik va kosmotonik muammolarni yoritishga urinadilar. ularning falsafiy qarashlari markazida tabiatdagi narsalarning paydo bo‘lishi, rivojlanishi, emirilishi, boshqa narsalarga aylanishi, narsa va xodisalarning birinchi asosi haqidagi fikrlar yotadi. hamma narsalarning birinchi ibtidoiy asosini qidirish, narsa va xodisalarni ana shunga suyanib izohlash, ularni bir butunga birlashtirib o‘rganishga intilish – bu mutafakkirlarning falsafiy qarashlari mohiyatini tashkil etadi. boshqa bir guruh mutafakkirlar diqqatini inson, inson hayotining ma’nosi va mazmuni, uning dunyoda tutgan o‘rni, tabiatga va jamiyatga bo‘lgan munosabatlari muammolari o‘ziga jalb qiladi. ular inson hayotining ma’nosi va mazmuni nima belgilaydi, insonning dunyodagi o‘rni qanday, inson …

4 / 25

afasi», l.feyerbaxning «xristianlikning mohiyati» asarlari misol bo‘la oladi. bu asarlarning mualliflari o‘z davrdagi ilm-fan asosida insonning boshqa mavjudotlardan tub farqlari, mohiyati, hayotining ma’nosi va mazmuni, bu yorug‘ olamdagi o‘rni, o‘limi va abadiyligi kabi muammolarni yoritganlar. inson bilimlari orta borgan sari jamiyat, uning moddiy va ma’naviy hayoti, ijtimoiy munosabatlar, siyosiy, huquqiy, axloqiy muammolar xam mutafakkirlarning e’tiborlarini o‘ziga jalb qila boshlagan. natijada, mutafakkir faylasuflar bu sohada ham tadqiqotlar olib borib, jamiyat haqida ko‘plab asarlar yaratdilar. bularga, aflotunning «davlat», «qonunlar», arastuning «siyosat» asarini, forobiyning «fozil odamlar shahari», «as-siyasa al madaniya» (siyosat ilmi), mirzo ulug‘bekning «to‘rt ulus tarixi», t.gobbsning «grajdanin to‘g‘risida», lokkning «qonunlarning ruhi to‘g‘risida», gegelning «tarix falsafasi» va «huquq falsafasi» kabi asarlarini misol qilish mumkin. bu asarlarda, o‘z davri nuqtai nazaridan kelib chiqqan holda, bir butun jamiyat, uning moddiy va ma’naviy hayoti, jamiyatning ijtimoiy tuzilishi, uning bazisi va ustqurmasiga oid nazariy qarashlar o‘rtaga tashlandi. xuddi shu tarzda bir davrda falsafaning bahs mavzusi o‘zgarib …

5 / 25

radi. falsafada olamning asosida nima yotadi, uni voqe etib turgan narsaning mohiyati nimadan iborat, degan masalalar nihoyatda uzoq tarixga ega. bu masalalarni qay tarzda xal qilishiga qarab farqlanadigan falsafiy oqim va yo‘nalishlar mavjud. masalan, olamning asosida nima yotadi, uning mohiyati nimadan iborat degan masalada monizm, dualizm, plyuralizm, materializm va idealizm kabi qator falsafiy qarashlar shakllangan. monizm (yunon – manos, ya’ni yakka ma’nosini anglatadi) – olamning asosi yakkayu-yagona sababga, bitta asosga ega deb beradigan falsafiy ta’limotdir. dualizm (lotin tilida dua, ya’ni ikki degan ma’noni ifodalaydi) – olamning asosida ikkita asos, ya’ni modda va materiya bilan birga ruh va g‘oya, ya’ni ideya yotadi deb aytuvchi qarash. plyurializm (lotin tilida plyural, ya’ni ko‘pchilik degan ma’noni ifodalaydi) – olamning asosida ko‘p narsa va g‘oya (ideya)lar yotadi deb e’tirof etadigan ta’limotdir. materializm – olamning asosida materiya, ya’ni moddiy narsalar yotishini e’tirof etadigan, moddiylikni ustivor deb biladigan ta’limot. idealizm – olamning asosida ruh yoki g‘oyalar (ideyalar) …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "falsafa fani"

i. falsafa 1-mavzu. falsafa fanining predmeti, mazmuni va jamiyatdagi roli. falsafa fani siz talabalarga insoniyat falsafiy fikrlarining paydo bo‘lishi va rivojlanishi, milliy istiqlol g‘oyasi, mohiyati va mazmunini bilib olish, tabiat, jamiyat va tafakkur rivojining qonuniyatlari haqida chuqur va mustaxkam bilim berish asosida falsafiy dunyoqarashingizni shakllantirib boradi. siz ushbu fan orqali tabiat, jamiyat va insonning doimiy rivojlanishda, o‘zgarishda, o‘zaro ta’sirda ekanligini, uning predmeti, metodlari, kategoriyalari, qonunlari, ularni yuz berish mexanizmlari, ta’sir doiralari, bilish nazariyasi, hozirgi davr masalalari, milliy, falsafiy tafakkur madaniyatini shakllantirish kabi qator masalalarni bilib borasiz va o‘zingizda falsafiy dunyoqarashni shakllanib borishini kuzatasiz....

This file contains 25 pages in DOCX format (47,3 KB). To download "falsafa fani", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafa fani DOCX 25 pages Free download Telegram