monopoloyalar haqida

PPT 27 pages 597.0 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 597.0 KB

File type PPT

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

«микроиқтисодиёт» фанидан презентация * номукаммал бозорда фирмалар фаолияти * 1. рақобатлашмаган бозор турлари 2. олигополия 3. курно модели ва мувозанати * соф монополия - бу битта сотувчи ва кўп харидорлар қатнашган бозор, ёки ўрнини босадиган товар бўлмаган товарни сотадиган ягона сотувчи бўлган бозор вазияти, ёки тармоқда ягона ҳукмрон фирма бўлиб, фирманинг ишлаб чиқариш ва сотиш чегараси тармоқ чегарасига тенг бўлган бозор. соф монополия ва рақобатлашган бозор бир-бирига тескари бозорлар ҳисобланади. * олигополия - бу шундай бозор турики, ундаги товар таклифининг ҳаммаси, ёки деярли ҳаммаси бир неча ишлаб чиқарувчи фирмалар томонидан бўлиб олинган ва бу бозорга янги фирмаларнинг кириши катта тўсиқ орқали чекланган бўлади. олигополия сўзи грекча бўлиб (oligos - бир неча, poleo - сотаман) сотувчиларнинг камлигини билдиради. олигопол тармоқларга мисол сифатида ақшнинг автомобиль саноати, пўлат, алюмин, электроускуналар ва компьютер тармоқларини келтириш мумкин. бу тармоқларда ишлаб чиқариладиган умумий маҳсулот ҳажми бир неча фирмалар ҳиссасига тўғри келади. олигополик бозорнинг учта хусусияти бор: …

2 / 27

ерилган махсус ҳуқуқ. масалан маҳаллий ҳокимиятларда аҳолига транспорт хизмати кўрсатиш, почта хизмати кўрсатиш, коммунал хизмати кўрсатиш ва алоқа хизмати кўрсатиш бўйича монопол ҳуқуқлар бериб, расмий тўсиқлар яратади. патентлар ва муаллифлик ҳуқуқи, янги технология яратганлар учун патент ва муаллифлик ҳуқуқи берилиши, уларга ушбу янгиликни сотишда, ундан фойдаланиш учун лицензия беришда монопол ҳуқуқ берилади. лекин бундай ҳуқуқ маълум муддатгача кучга эга бўлади. ақш да патент қонунига кўра ихтирочи ўз ихтиросига 17 йил эгалик қилади. * 3. бирор бир ишлаб чиқариш ресурси таклифига эгалик қилиш. масалан, американинг «де бирс» компанияси жаҳонда сотиладиган, қайта ишланмаган олмоснинг 85 фоизини назорат қилгани учун, олмос бозорида монопол ҳокимиятга эга. юқоридагилардан ташқари инсоннинг ноёб қобилияти ва билими ҳам монополияни вужудга келтиради. * монопол ҳокимият. фирма монопол ҳокимиятга эга бўлади, қачонки у ўзининг сотадиган товари нархига таъсир қила олса, яъни ўзгартира олса. фирма маҳсулотига бўлган талаб чизиғи рақобатлашган бозордагидай гаризонтал бўлмасдан, пастга ётиқ бўлиши кифоядир. агар талаб чизиғи пастга …

3 / 27

ифи ҳисобланади. масалан товар ишлаб чиқаришнинг ўзгарувчан харажатлари ошса, монополист максимал фойда олиш учун товар ҳажмини қисқартиради. таклиф ҳажмининг қисқариши ва харидорлар ўртасида рақобатнинг мавжудлиги товар нархини оширади. * монопол бозорда монополист махсулотига булган талаб чизиғи пастга ётиқроқ ва монополистнинг чекли даромади ҳар доим нархдан кичик булади. mr 1) нархнинг пасайиши умумий даромадни ўсишига олиб келади (mr>0), эластиклик бирга тенг булганда (ep=1) умумий даромад максимумга эришади (mr=0), эластик булмаган қисмида нархнинг пасайиши умумий даромадни пасайишига олиб келади (mr mr). mr=δr/δq=δ(p*q)/δq (1) mr= δp*q/δq + p*δq/δq=q*δp/δq+p (2) mr=p+q* δp/δq. (3) e=p/q* δq/δp, δp/δq=p/q*e. mr=p+q*p/q*e=p+p*1/e (4) 4-тенглама чекли даромадни хар қандай ишлаб чиқариш хажмида товар нархидан ва талабнинг нархга кура эластиклигидан боғлиқ эканлигини курсатади. * максималлаштириш шартидан mr=p + p*1/ep = mc, ёки (p-mc) / p= - 1 / ep (5) ушбу формула монопол нарх белгилашда “бош бармоқ” қоидаси номи билан юритилади. агар талабнинг нарх буйича эластиклиги қанча юқори булса, махсулот нархи …

4 / 27

рхга кўра талаб эластиклиги билан қандай боғлиқлигини эслаш зарур бўлади. талаб чизиғининг эластик бўлган қисмида нархнинг пасайиши умумий даромадни ўсишига олиб келади , эластиклик бирга тенг бўлганда умумий даромад максимумга эришади (mr=0), эластик бўлмаган қисмида нархнинг пасайиши умумий даромадни пасайишига олиб келади . шуни тушунган монополист талаб чизиғининг эластик бўлмаган қисмида ҳаракат қилмайди. биз кўрсатамиз монополист ҳам рақобатлашган бозордаги фирма каби чекли ҳаракат билан чекли даромадни тенглигини таъминлайдиган ҳажмда маҳсулот ишлаб чиқарсагина максимал фойда олиши мумкин (2-расм). * 2- расм. монополия шароитида фойдани максималлаштириш графиги. p p1 p* k mc pe m d=ar l mr q qe q* q1 0 e f * фараз қилайлик, монопол бозорда ҳар бир бирлик маҳсулот солиққа тортилади. солиқ миқдори сўмга тенг ва монополист сотилган ҳар бирлик маҳсулот учун давлатга сўм солиқ тўлайди. демак, фирманинг ўртача ва чекли харажатлари сўмга ошади. агар фирманинг бошланғич чекли харажати бўлса, солиққа тортилгандан кейинги чекли харажати қуйидагича бўлади (3-расм). …

5 / 27

батлашган (б) бозорларнинг узоқ муддатли оралиқдаги мувозанат ҳолатлари. ac mc c n d=mr p* q q* c mc ac pm n e d mr m q qn qm qe * бу икки бозор ўртасидаги фарқларни қуйидагиларда кўриш мумкин: рақобатлашган бозорда бўлса, монопол рақобатлашган бозордаги нарх чекли харажатдан юқори , демак, истеъмолчи қўшимча бир бирлик маҳсулот учун тўлайдиган нарх, бир бирлик маҳсулотни ишлаб чиқариш харажатидан юқори. рақобатлашган бозорда мувозанат ҳолат нуқтада (4-а -расм) эришилса, монопол рақобатлашган бозорда нуқтада (4-б -расм) эришилади. рақобатлашган бозорда талаб чизиғи горизонтал бўлиб, фирманинг фойдасини нолга тенг бўлиш нуқтаси ўртача харажатнинг минимал қийматига тўғри келади. монопол рақобатлашган бозорда талаб чизиғи пастга томон ётиқ бўлади, шунинг учун ҳам фирма фойдасининг нолга тенг нуқтаси ўртача харажатнинг минимал нуқтасидан чапроқ томонга силжиган бўлади ва фирма миқдорга тенг резерв қувватга эга бўлади. * дуополия бозори. нарх 4 $ нарх 7 $ нарх 4 $ нарх 7 $ 1- фирма 2-фирма курно …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "monopoloyalar haqida"

«микроиқтисодиёт» фанидан презентация * номукаммал бозорда фирмалар фаолияти * 1. рақобатлашмаган бозор турлари 2. олигополия 3. курно модели ва мувозанати * соф монополия - бу битта сотувчи ва кўп харидорлар қатнашган бозор, ёки ўрнини босадиган товар бўлмаган товарни сотадиган ягона сотувчи бўлган бозор вазияти, ёки тармоқда ягона ҳукмрон фирма бўлиб, фирманинг ишлаб чиқариш ва сотиш чегараси тармоқ чегарасига тенг бўлган бозор. соф монополия ва рақобатлашган бозор бир-бирига тескари бозорлар ҳисобланади. * олигополия - бу шундай бозор турики, ундаги товар таклифининг ҳаммаси, ёки деярли ҳаммаси бир неча ишлаб чиқарувчи фирмалар томонидан бўлиб олинган ва бу бозорга янги фирмаларнинг кириши катта тўсиқ орқали чекланган бўлади. олигополия сўзи грекча бўлиб (oligos - бир неча, poleo - сота...

This file contains 27 pages in PPT format (597.0 KB). To download "monopoloyalar haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: monopoloyalar haqida PPT 27 pages Free download Telegram