рақобат ва яккаҳокимлик

PPTX 13 pages 159.5 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 159.5 KB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

presentation investment climate of the republic of uzbekistan by dr. rustam azimov, governor of ebrd for uzbekistan, minister of finance of the republic of uzbekistan annual meeting of the governors of ebrd, riga, 20 may 2000 12-мавзу. рақобат ва яккахокимлик режа 1. рақобат тушунчаси ва рақобатлашмаган бозорлар 2. монопол бозор хусусиятлари 3. соф монополия шароитида маҳсулот хажмини ва монопол нархни аниқлаш 4. монопол ҳокимият кўрсаткичлари 1 1. рақобат тушунчаси ва рақобатлашмаган бозорлар рақобат – бозор субъектлари иқтисодий манфаатларининг тўқнашувидан иборат бўлиб, улар ўртасидаги юқори фойда ва кўпроқ нафлиликка эга бўлиш учун курашни англатади. рақобат истеъмолчилар ўртасида ҳам юз беради: улар товарларни қулай ва арзон нархларда сотиб олишга ҳаракат қиладилар, яъни харидорлар ҳар бир сарфланган пул бирлиги эвазига кўпроқ нафлиликка эга бўлишга ҳаракат қиладилар. истеъмолчи (харидор)лар ўртасида ишлаб чиқарувчи (сотувчи)лар ўртасида рақобат кўпроқ нафлиликка эришиш кўпроқ фойда олиш асосий мақсадлари монополия турлари ёпиқ очиқ табиий сунъий ёпиқ монополия рақобатчилардан ҳуқуқий чеклов …

2 / 13

р бўлмаган товарни сотадиган ягона сотувчи бўлган бозор вазияти, ёки тармоқда ягона ҳукмрон фирма бўлиб, фирманинг ишлаб чиқариш ва сотиш чегараси тармоқ чегарасига тенг бўлган бозор. соф монополия ва рақобатлашган бозор бир-бирига тескари бозорлар ҳисобланади. олигополия - бу бозор тизимида бирор бир товарни сотишда чекланган фирмалар ҳукмронлик қилади. монопол рақобат бозори тўлиқ рақобатлашмаган бўлиб, унда қатнашадиган фирмалар сони кўп бўлиб, уларнинг ҳар бири ўз товарлари нархини маълум чегарада назорат қилади, яъни улар кичик бўлса ҳам монопол ҳокимиятга эга. 2.монопол бозор хусусиятлари тўсиқларлар: масштаб самараси (коммунал хизматлар) патентлар давлат томонидан тақдим этилган лицензиялар ва имтиёзлар бирон бир ресурсдан фойдаланишдаги мутлоқ ҳуқуқлар бозорларнинг асосий хусусиятлари мезонлар номукаммал рақобат турлари соф рақобат монополия (соф) олигополия монополистик рақобат бозордаги фирмалар сони ягона бир нечта (5-8 та) кўп (10-15 та) жуда кўп тармоққа кириш имконияти имконсиз, бозор ёпиқ сезиларли тўсиқлар мавжуд нисбатан енгил жуда осон, тўсиқларсиз маҳсулотнинг турли-туманлиги йўқ (битта маҳсулот) мавжуд бўлиши мумкин маҳсулот …

3 / 13

ошириб ёки камайтириб, маҳсулот нархини ўзгартириши мумкин. 3. соф монополия шароитида маҳсулот хажми ва монопол нархни аниқлаш аммо, монополиянинг қудратини бўрттириб кўрсатиш ҳам нотўғри. чунки, монополист фирма ҳам потенциал рақобат билан ҳисоблашишга мажбур. масалан, янги кашфиётлар, ўринбосар товарлар пайдо бўлиши, импорт товарларнинг кириб келиши, бошқа фирмаларнинг «истеъмолчилар пули» учун курашиши, давлатнинг монополияга қарши қонунлар орқали курашиши каби ҳолатлар монополистнинг мавқеини пасайтириши шубҳасиз. агар соф рақобатлашган бозорда фирма нархни ўзгармас деб қабул қилган ҳолда фақат маҳсулот ҳажмини ўзгартириши мумкин бўлса, монополист фойдани максималлаштириш учун нархни ҳам маҳсулот ҳажмини ҳам ўзгартириш имкониятига эга. рақобатлашган бозорда фирманинг чекли даромади маҳсулот нархига тенг (p=mr) ва талаб чизиғи горизонтал бўлса, монопол бозорда монополист маҳсулотига бўлган талаб чизиғи пастга ётиқроқ ва монополист фирманинг чекли даромади ҳар доим маҳсулот нархидан кичик бўлади (p>mr). бунинг асосий сабабларидан бири маҳсулотга бўлган талабнинг нархга боғлиқ эластиклиги билан боғлиқ. айтайлик, монополист бир бирлик товар нархини 110 доллардан 100 долларга туширишга қарор …

4 / 13

r b a c q фирма даромади тr эластик талаб e >1 ноэластик талаб e mc фирма и.ч. ҳажмини ошириши лозим агар q = qo, у ҳолда mr = mc фирма оптимал и.ч.га эга агар q > qo, у ҳолда mr avc бўлганда ишлаб чиқариш pm lac бўлганда ишлаб чиқариш pm < lac бўлганда ишлаб чиқаришни тўхтатиш изоҳ: pm – бу қисқа муддатли оралиқда mr=mc га, узоқ муддатли оралиқда mr=lmc га тенг бўлганда, талаб ҳажми оптимал ишлаб чиқариш ҳажмига тенг бўлган шароитдаги нарх. рақобатлашган бозорда нарх чекли харажатга тенг бўлиши, максимал фойда олишнинг зарурий шарти эди. монопол бозорда нарх чекли харажатдан юқори белгиланади. ана шу фарқ, яъни фойдани максималлаштирадиган нарх билан чекли харажат ўртасидаги фарқ монопол ҳокимиятни ўлчаш усули бўлиши мумкин. монопол ҳокимиятни худди ушбу усулда аниқлашни 1934 йилда иқтисодчи олим абба лернер томонидан таклиф қилинганлиги учун, бу кўрсатгич лернернинг монопол кўрсаткичи деган номни олган бу ерда: l - монопол …

5 / 13

анинг бозордаги улуши юқори бўлса, у фирма бозорда монопол ҳокимиятга эга бўлиши мумкин ёки шундай имконият мавжуд деб қаралади. фирмалар бозордаги улушига кўра тартиблаштирилади. company a monopoly power increases as it becomes more concentrated herfindahl-hirschman index херфиндал-хиршман индексига кўра бозорни уч турга ажратиш мумкин: i : 2000 < i < 10000 – юқори концентрациялашган бозорлар; ii: 1000 < i < 2000 — ўртача концентрациялашган бозорлар; iii: i < 1000 концентрация даражаси паст бозорлар. агар тармоқда ягона фирма бўлиб, унинг маҳсулоти тармоқ маҳсулотини ташкил қилса, s2=100% бўлади ва бундай ҳол соф монополия бўлади, яъни херфиндал-хиршман индекси i=10000 га тенгдир. мисол: агар бозорда икки фирма – дуополия мавжуд бўлса ва уларнинг бозорлаги улуши тенг бўлса (ҳар бирида 50%), 2 2 у ҳолда i = 50 + 50 = 5000 i < 1000 бўлса, монополлашув даражаси хавфсиз ҳисобланади эътиборингиз учун раҳмат! image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "рақобат ва яккаҳокимлик"

presentation investment climate of the republic of uzbekistan by dr. rustam azimov, governor of ebrd for uzbekistan, minister of finance of the republic of uzbekistan annual meeting of the governors of ebrd, riga, 20 may 2000 12-мавзу. рақобат ва яккахокимлик режа 1. рақобат тушунчаси ва рақобатлашмаган бозорлар 2. монопол бозор хусусиятлари 3. соф монополия шароитида маҳсулот хажмини ва монопол нархни аниқлаш 4. монопол ҳокимият кўрсаткичлари 1 1. рақобат тушунчаси ва рақобатлашмаган бозорлар рақобат – бозор субъектлари иқтисодий манфаатларининг тўқнашувидан иборат бўлиб, улар ўртасидаги юқори фойда ва кўпроқ нафлиликка эга бўлиш учун курашни англатади. рақобат истеъмолчилар ўртасида ҳам юз беради: улар товарларни қулай ва арзон нархларда сотиб олишга ҳаракат қиладилар, яъни харидорлар ҳа...

This file contains 13 pages in PPTX format (159.5 KB). To download "рақобат ва яккаҳокимлик", click the Telegram button on the left.

Tags: рақобат ва яккаҳокимлик PPTX 13 pages Free download Telegram