raqobat va yaqqa hokimlik

PPT 13 стр. 158,0 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 158,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

презентация powerpoint 14-маву. рақобат ва якка ҳокимлик (2 соат) режа: 14.1. рақобат тушунчаси, унинг моҳияти ва турлари. рақобатлашган бозор самарадорлиги. 14.2. соф монополия ва бозор ҳокимияти. олигополия ва корхоналарни олигополия шароитидаги ҳатти-ҳаракатлари. рақобат кураши йўлини танлаш жиҳатидан ҳалол ва ғирром (такомиллашган ва такомиллашмаган) рақобатга бўлинади. ҳалол рақобат бозордаги курашда қабул қилинган, ҳаммага маълум ва маъқул усуллар билан аҳлоқий нормаларга асосланади. ғирром рақобатда таъқиқланган ва қораланган усуллар, яъни қаллоблик, кўзбўямачилик, сўзида турмаслик, алдаш, иқтисодий жосуслик, қўпорувчилик ва, ҳатто, жисмоний зўравонлик каби жинояткорона усуллар қўлланилади. бозор иқтисодиёти фақат ҳалол рақобатни тан олади ва рақобат иқтисодиётни соғломлаштиради. иқтисодчилар бир-бирига унча ўхшамаган қуйидаги бозор шаклларини шароитини фарқ қиладилар: соф (такомиллаштирилган) рақобат бозори; монопол шароитдаги рақобат (ёки такомиллашмаган) бозори; монопсония; олигополия бозори. соф рақобат бозори шундай бозорки, бунда жуда кўп миқдордаги фирмала бир хил, ўхшаш маҳсулотларни ишлаб чиқарадилар. бундай шароитда фирмаларнинг сони ҳам, йириклиги ҳам бозор баҳосини ўзгаришига таъсир эта олмайди. соф рақобат (такомиллашган) бозорининг …

2 / 13

иш ва сотиш чегараси тармоқ чегарасига тенг бўлган бозор. соф монополия ва рақобатлашган бозор бир-бирига тескари бозорлар ҳисобланади, лекин бир-бирини тақозо этади. соф монополия такомиллашган рақобатга ўхшаш илмий модель сифатида амал қилади, ҳақиқий ҳаётда эса йўқ. агар кичик шаҳар, қишлоқ олинадиган бўлса (масалан, битта нон заводи, битта поликлиника, битта мактаб ва б.), у ҳолда абсолют монополия ҳар қандай мамлакатга хос. ҳаттоки, ақшда яммнинг 5%и соф монополияга яқин шароитда яратилади. шундай экан, рақобатчилар ниҳоятда кўп бўлган ва мутлақо бўлмаган шароитда фирма ўзини қандай тутиши, қандай ҳаракат қилиши кераклигини билиши зарур. олигополия - бу бозор тизимида бирор бир товарни сотишда чекланган фирмалар ҳукмронлик қилади. лекин олигополияда такомиллашган рақобатга асосланган бозор тузилмасига алоқаси йўқ. чунки унда бир неча сотувчи (ишлаб чиқарувчи)лар келишилган ҳолда турли қарорлар қабул қилишлари мумкин. шу билан бирга олигополияда бир неча фирмалар фаолият юритганлиги учун тармоқ монополлаштирилмаган бўлиб ҳисобланади. монопол рақобат бозори тўлиқ рақобатлашмаган бўлиб, унда қатнашадиган фирмалар сони кўп …

3 / 13

нг турмуш даражасини ўсишга олиб келади. биринчидан, истеъмолчилар ва ишлаб чиқарувчиларнинг ҳаракати натижасида вужудга келадиган ютуқ ёки йўқотиш бозор нархида ўз ифодасини топмаса. бундай йўқотиш ёки ютуқлар бозорга нисбатан ташқи самара дейилади, чунки улар бозорга нисбатан ташқарида рўй беради. бозорга нисбатан ташқи самарага мисол қилиб ишлаб чиқарувчилар томонидан атроф-муҳитни заҳарлаш натижасида вужудга келадиган жамият харажатларини келтириш мумкин. ушбу харажатларни фақат давлатнинг аралашуви орқали бартараф қилиш мумкин. иккинчидан, «бозор қийинчилиги» - бу ерда маҳсулотнинг сифати, ким томонидан, қачон ишлаб чиқарилганлиги тўғрисида ахборотнинг тўлиқ бўлмаслиги истеъмолчиларни ортиқча йўқотишларига олиб келиши мумкин, яъни истеъмолчи нафликни максималлаштирадиган товарларни сотиб олиш бўйича тўғри қарор қилолмаслиги мумкин. бундай ҳолда давлатнинг аралашувини (товарлар ёрлиғида товар тўғрисида тўлиқ ахборот бўлишни давлат томонидан талаб қилиниши) самарали деб қараш мумкин. рақобатлашган бозорнинг мувозанат ҳолатда ишлаши истеъмолчи ва ишлаб чиқарувчи ортиқчалигини максимал бўлишини таъминлайди, демак, мувозанат ҳолатда истеъмолчилр ўз талабини мавжуд ишлаб чиқариш харажатларида мумкин бўлган энг паст нархда қондиради. рақобатлашган …

4 / 13

умий ортиқчалиги штрихланган майдон миқдорига тенг миқдорда ошган бўлар эди (14.2-б-расм). бунинг сабаби, юқорида кўрганимиздек, монопол ҳокимиятнинг соф йўқотишларга олиб келишидир, монопол рақобатлашган бозордаги корхоналар ҳам нисбатан монопол ҳокимиятга эга. 2. рақобатлашган бозорда мувозанат ҳолат n нуқтада (14.2-а-расм) эришилса, монопол рақобатлашган бозорда e нуқтада (14.2-б-расм) эришилади. рақобатлашган бозорда талаб чизиғи горизонтал бўлиб, фирманинг фойдасини нолга тенг бўлиш нуқтаси ўртача харажатнинг минимал қийматига тўғри келади. монопол рақобатлашган бозорда талаб чизиғи пастга томон ётиқ бўлади, шунинг учун ҳам фирма фойдасининг нолга тенг нуқтаси ўртача харажатнинг минимал нуқтасидан чапроқ томонга силжиган бўлади ва фирма миқдорга тенг резерв қувватга эга бўлади. бу резерв қувватлар самарасиз ҳисобланади, чунки, ўртача харажатларни ишлаб чиқариш ҳажмини ошириб, камайтириш мумкин. бундай самарасизлик аҳолининг турмуш даражасини пасайтиради. демак, монопол рақобатлашган бозор самарасиз ҳисобланади. лекин, шу билан бирга монопол рақобатлашган бозорнинг ижобий томонлари тўғрисида ҳам гапириш мумкин. 3. монопол рақобатлашган бозордаги фирмаларнинг монопол ҳокимияти катта эмас. бозордаги фирмаларнинг маҳсулотлари бир-бирини ўрнини …

5 / 13

мати кўрсатиш, почта хизмати кўрсатиш, коммунал хизмати кўрсатиш ва алоқа хизмати кўрсатиш бўйича монопол ҳуқуқлар бериб, расмий тўсиқлар яратади. 2. патентлар ва муаллифлик ҳуқуқи, янги технология яратганлар учун патент ва муаллифлик ҳуқуқи берилиши, уларга ушбу янгиликни сотишда, ундан фойдаланиш учун лицензия беришда монопол ҳуқуқ берилади. лекин бундай ҳуқуқ маълум муддатгача кучга эга бўлади. ақш да патент қонунига кўра ихтирочи ўз ихтиросига 17 йил эгалик қилади. 3. бирор бир ишлаб чиқариш ресурси таклифига эгалик қилиш. масалан, американинг «де бирс» компанияси жаҳонда сотиладиган, қайта ишланмаган олмоснинг 85%ини назорат қилгани учун, олмос бозорида монопол ҳокимиятга эга. юқоридагилардан ташқари, инсоннинг ноёб қобилияти ва билими ҳам монополияни вужудга келтиради. монопол ҳокимият. фирма монопол ҳокимиятга эга бўлади, қачонки у ўзининг сотадиган товари нархига таъсир қила олса, яъни ўзгартира олса. монопол ҳокимият даражаси ушбу товар ўрнини босувчи товарнинг мавжудлиги ва товарнинг бозордаги улуши билан белгиланади. монопол ҳокимиятга эга бўлиш учун фирманинг соф монополист бўлиши шарт эмас. монополист …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "raqobat va yaqqa hokimlik"

презентация powerpoint 14-маву. рақобат ва якка ҳокимлик (2 соат) режа: 14.1. рақобат тушунчаси, унинг моҳияти ва турлари. рақобатлашган бозор самарадорлиги. 14.2. соф монополия ва бозор ҳокимияти. олигополия ва корхоналарни олигополия шароитидаги ҳатти-ҳаракатлари. рақобат кураши йўлини танлаш жиҳатидан ҳалол ва ғирром (такомиллашган ва такомиллашмаган) рақобатга бўлинади. ҳалол рақобат бозордаги курашда қабул қилинган, ҳаммага маълум ва маъқул усуллар билан аҳлоқий нормаларга асосланади. ғирром рақобатда таъқиқланган ва қораланган усуллар, яъни қаллоблик, кўзбўямачилик, сўзида турмаслик, алдаш, иқтисодий жосуслик, қўпорувчилик ва, ҳатто, жисмоний зўравонлик каби жинояткорона усуллар қўлланилади. бозор иқтисодиёти фақат ҳалол рақобатни тан олади ва рақобат иқтисодиётни соғломлаштиради. иқ...

Этот файл содержит 13 стр. в формате PPT (158,0 КБ). Чтобы скачать "raqobat va yaqqa hokimlik", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: raqobat va yaqqa hokimlik PPT 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram