alisher navoiy 5

PPT 1,4 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1461376126_62330.ppt слайд 1 alisher navoiy www.arxiv.uz www.arxiv.uz reja: kirish: а) alisher navoiy о’zbek adabiy тilining аsoschisi. asosiy qism: 1) navoiy tilining fonetik xususiyatlari. 2) navoiy tilining morfologik xususiyatlari. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. navoiyning tilshunoslikka oid qarashlari www.arxiv.uz www.arxiv.uz o’zbek adabiy tilining rivojida 15-asrning ikkinchi yarmi juda muhim davr hisoblanadi. bu davrda alisher navoiy o’zining muborak ijodi bilan o’zbek adabiyotini yuksak darajaga ko’tarish bilan birga, o’zbek tilining taraqqiyotiga ham o’zining salmoqli hissasini qo’shdi. navoiy o’z asarlarida, albatta «grammatika» yoki «fonetika» so’zini qo’llagan emas. lekin tilning grammatik va fonetik qonunyatlarini yaxshi bilgan, ularni bir-birlaridan yaxshi farqlagan va o’ziga xos arabcha-forscha va turkcha-o’zbekcha atamalar bilan nomlangan: amr, harf, harakat, hamza, voze (voz-yasovchi yoki so’z yasovchi); tajnis va ihom – ko’p ma`noli so’z; alam-ism, ot; atmutakallim-so’zlovchi; lafz, kalom, alfoz kabilar haqida o’z davriga nisbatan juda muhim fikr va mulohazalar bayon qilgan. jumladan, navoiy turkiy (o’zbek) tilining grammatik xususiyatlari haqida yetarli darajada fikr bildirgan. www.arxiv.uz www.arxiv.uz …

shdosh yasovchi qo’shimchaning qo’shilishi orqali borg’udek, yorg’udek, qayg’udek, urgudek, surgudek fe`llarning hosil qilishini misollar bilan ko’rsatadi. navoiy asos solgan adabiy tilning tovush imkoniyatlarining kengligi ham to’la isbot qiladi. алишер навоий асарларининг 15 томлиги. 14-том. - тошкент, 1967,116-117-бетлар. www.arxiv.uz www.arxiv.uz chunki navoiy asarlarining tili o’z davrida mavjud bo’lgan turkiy sheva, lahja va dialektlarning deyarli hammasining vokalizmini qaryib to’liq ravishda aks ettirgan va 9 sostavli unli tovushlar sistemasi va singarmonizm qonuniyati eski o’zbek adabiy tilining asosiy bazalari bo’lgan qipchoq lahjalarinng ham, o’g’uz lahjalarining ham, o’rta o’zbek (qarluq-chigil-uyg’ur) lahjalarining ham tovush sistemalarini to’liq aks ettirishga imkon beradi. navoiy tilidagi qisqa hamda cho’ziq i unli tovushli o’sha davrdagi o’g’uz-turkman lahjalarining tovush sistemasini to’liq aks ettirish uchun hamda fors-tojik tilining ta`siriga kuchli ravishda uchragan hirot, samarqand, buxoro shahar shevalari va ular tipidagi shevalarning tovush xususiyatlarini aks ettirish uchun xizmat qilgan. alisher navoiy asarlari tilida uchrovchi ochiq o (o) tovushi esa shu keyingi aytilgan til va …

ishga kam e`tibor berardilar. «bu til dag’al til, unda yuksak san`at asarlari yaratib bo’lmaydi» degan fikrlarga uzil-kesil zarba berish, o’zbek tilining yashirin qolib kelayotgan xazinalarini ochish va uni ilm ahllariga, she`riyat muxlislariga tushintirish o’zbek xalqining buyuk farzandlari oldida muhim vazifa bo’lib turardi. ana shu ulkan ishning uddasidan alisher navoiy chiqa oldi. navoiy «bu alfoz va iboratda bir nav daqoyiq ko’pdurkim, bu kunga deguncha hech kishi haqiqatig’a mulohaza qilmag’on jihatdin bu yashurun qolibdur. va filhaqiqat agar kishi yaxshi mulohaza va taammul qilsa, chun bu lafza muncha vus`at (kenglik) va maydonida buncha fushat (ochiqlik) topilur…» deb yozdi va o’zbek shoirlarini o’z ona tilini faqatgina xalq ommasi emas, balki shoirlar ham qo’llashi, shu tilda, iloji boricha, o’z iqtidor va mahoratlarini ko’rsatishlari kerak edi. masalan, navoiy xuddi shu maqsadda quyidagicha yozadi: «…turk tilining jomliyati muncha daloil bilan sobit bo’ldi, kerak erdikim, bu xalq orasidin paydo bo’lg’on ta`b ahli salohiyat va ta`blarin o’z tillarin turg’och, …

ikkinchisining ahamiyatini bo’rttirib ko’rsatmaydi, bu sohada hech qanday mubolag’aga yo’l qo’ymaydi, aksincha, ularning har birini o’z holicha olib qaraydi. boy materiallarga asoslangan holda o’zbek tilining fors tili bilan teng huquqligi va go’zalligini, ayrim hollarda esa bu tomonlarning ustunligini isbotlab ko’rsatadi. ayniqsa, bunday xarakterli tomonlarning fonetika tarkibida, so’z yasashda, uslubshunoslikda, leksikada aniq ko’zga tashlanib turishini alohida ta`kidlab o’tadi. navoiy o’zbek tilini yoqtirganligi va ta`biga mos kelganligi, fors tilini esa sevmaganligi uchun bunday xulosaga keldi, deb o’ylash noto’g’ri bo’lar edi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz demak, navoiy fors tilining qimmati va ahamiyatini kamsitmaydi. ulug’ adib fors tilidan foydalanishda yuqori pog’onaga ko’tarilgan bo’lib, ushbu xususda navoiy bilan bellasha oladigan kishi kam topilar edi. bu ijodkorning «foniy» taxallusi bilan yozgan asarlarida ham aniq ko’rinib turadi. navoiy asarlari tili 15-asr o’zbek adabiy tilining yuksak namunasi bo’lib, til tarixini o’rganishda katta manba va boylikdir. uzoq va mashaqqatli izlanishlar tufayli uning yana bir qimmatli asari borligi aniqlanganligi, bu asar tili …

uchun qizg’in kurash olib bordi. navoiy asarlarida qarluq-chigil-uyg’ur lahjasi va qisman qipchoq shevalari xususiyati mavjuddir. navoiy asarlari tilining fonetikasi hozirgi zamon o’zbek tili va 10-13-asr yodnomalari tilining fonetikasidan o’zining ba`zi xususiyatlari bilan farq qilai. navoiy tilining fonetik xususiyatlari bilan bog’liq bo’lgan masalalar hali to’liq-to’kis ravishda hal qilingani yo’q. navoiy nutqining fonetik bo’laklari haqida tilshunoslarimiz bir-biriga mos kelmaydigan turli fikrlarni bayon qilganlar. jumladan keyingi kichik fonetik bo’lak sintagmadir. jumla bir yoki bir necha sintagmalarga bo’linadi. sintagma bir yoki bir necha taktdan iborat bo’lishi mumkin. takt sintagmadan kichik fonetik bo’lak bo’lib, bir bosh urg’u ostiga olib talaffuz qilinadigan bo’lakdir. alisher navoiy o’zining «muhokamat ul lug’atayn» asarida taktga quyidagicha bo’lib chiqadi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz 1)ishq; 2) axtar-i: -dur 3) daraxshanda; 4) bashariyat; 5) kozi; 6) nur-u; 7) ziyosi; 8) andim; 9) vagarshar-sh:-dur; 10) raxshanda; 11) insoniyat; 12) tojinin; 13) zeb-u; 14) bahosi; 15) andin; kabi taktlarga bo’ladi. takt bir yoki bir necha …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "alisher navoiy 5"

1461376126_62330.ppt слайд 1 alisher navoiy www.arxiv.uz www.arxiv.uz reja: kirish: а) alisher navoiy о’zbek adabiy тilining аsoschisi. asosiy qism: 1) navoiy tilining fonetik xususiyatlari. 2) navoiy tilining morfologik xususiyatlari. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. navoiyning tilshunoslikka oid qarashlari www.arxiv.uz www.arxiv.uz o’zbek adabiy tilining rivojida 15-asrning ikkinchi yarmi juda muhim davr hisoblanadi. bu davrda alisher navoiy o’zining muborak ijodi bilan o’zbek adabiyotini yuksak darajaga ko’tarish bilan birga, o’zbek tilining taraqqiyotiga ham o’zining salmoqli hissasini qo’shdi. navoiy o’z asarlarida, albatta «grammatika» yoki «fonetika» so’zini qo’llagan emas. lekin tilning grammatik va fonetik qonunyatlarini yaxshi bilgan, ularni bir-birlaridan yaxshi farqlagan va o...

Формат PPT, 1,4 МБ. Чтобы скачать "alisher navoiy 5", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: alisher navoiy 5 PPT Бесплатная загрузка Telegram