biotexnologiya yutuqlari

DOCX 18 стр. 30,1 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 30,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

1-ma’ruza: kirish.biotexnologiya yutuqlari, rivojlanish yo‘llari, muammolari va istiqbollari. reja: 1.fanning maqsad va vazifalari. 2.biotåõnologiya fani rivojlanish tariõi. 3.fanning rivojlanishiga chet el va mahalliy olimlarning qo’shgan hissalari haqida. 4.biotexnologiya faning rivojlanish istiqbollari va muammolari. biotexnologiya yoki biologik jarayonlar texnologiyasi-biologik agentlar yoki ularning majmualaridan (mikroorganizmlar, o’simliklar va hayvon hujayralari, ularning komponentlaridan) kerakli maxsulotlar ishlab chiqarish maqsadida sanoatda foydalanish degan ma’noni beradi. biotexnologiya jarayonlaridan mikroorganizmlar, o’simlik va hayvon hujayralari, ulardan ajratilgan fermentlar, hujayra organnellalari, ularni o’rab turgan membranalar sof yoki immobillashgan holatda oqsil, organik kislotalar, aminokislotalar, spirtlar, dorivor moddalar, fermentlar, garmonlar va boshqa moddalar ishlab chiqarishda yoki ba’zi bir organik moddalarni (masalan, biogaz) ishlab chiqarish, sof holda metall ajratish, oqova suvlarni va qishloq xo’jalik yoki sanoat chiqindilarini qayta ishlashda keng foydalaniladi. fan sifatida o’tgan asrning 60-yillaridan shakllana boshlagan biotexnologiyaning tarixiga chuqurroq nazar tashlasak mikroorganizmlar yordamida “bijg’itish”, “achitish” jarayonlari insoniyat tomonidan qadimdan keng ishlatilib kelinayotganligini guvohi bo’lamiz. sutdan- qatiq, uzumdan- vino va sirka, achitqilar …

2 / 18

grammli qoramol 500 gramm oqsil moddasi to’plasa, 500 kilogramm achitqi zamburug’i 500000 kilogramm yoki undan 1000 marotaba ko’proq oqsil to’playdi. yana bir misol: 1 kub metr oziqa muhitida achitqi zamburug’lari 24 soatda 30 kilogramm oqsil to’playdi, shuncha miqdorda oqsil to’plash uchun 18 gektar erga no’xat ekib, uch oy parvarish qilish lozim bo’ladi. qolaversa, mikrob etishtirish na ob-havoga va na faslga bog’liq. ularni eng arzon oziqa muhitida- har xil chiqindilar, kletchatkada, metanol, metan gazi va vodorodda o’stirish mumkin. mikroorganizmlar nafaqat oqsil, balki turli fermentlar, yog’lar, vitaminlar, polisaxaridlar va boshqa bir qator foydali maxsulotlar sintez qiladi. bugunga kelib, zamonaviy biotexnologik usullar gen muhandisligi yordamida farmasevtika uchun interferonlar, insulin, somatotropin, gepatitga qarshi vaksina, fermentlar, klinik tadqiqotlar uchun diagnostik ashyolar (narkomaniya, gepatit va boshqa bir qator yuqumli kasalliklarni aniqlash uchun test tizimlar, biokimyoviy tekshirishlar uchun reaktivlar, egiluvchan biologik plastmassalar, antibiotiklar, bioaralashmali boshqa ko’plab maxsulotlar) ishlab chiqariladi. pivo, spirt, kir yuvish vositalari, to’qimachilik va teri …

3 / 18

dalar sintez qiladi. binobarin, mikoorganizmlar biz yashab turgan dunyoning eng qudratli ishlab chiqaruvchi kuchidir. ular har xil fizik-kimyoviy muhitga chidamli, tez moslanuvchan, turli oziqa muhitida yashash qobiliyatiga ega. biologik jarayonlarda achitqi zamburug’lari, mikromisetlar, bakteriyalar va aktinomisetlar (shulali zamburug’lar) kabi mikroorganizmlardan foydalaniladi. butun mavjudot mikroorganizmlarsiz yashay olmaydi, mikroorganizmlarning o’zi esa yashayveradi. aytaylik, ovqat hazm qilish tizimida faol qatnashadigan mikroorganizmlar miqdori kamayib ketsa, disbakterioz va u bilan bog’liq boshqa kasalliklar ro’y beradi. yana bir misol, tuprog’i sterillangan, ya’ni mikroblari o’ldirilgan tuvaklarga o’simlik o’tkazib barcha kerakli mineral o’g’itlarni ham sterillangan holda solsangiz, ko’chat 4-5 kundayoq so’lib qoladi. xxi – asrga zamonaviy biotexnologiya ulkan yutuqlar bilan kirib keldi. inson genomining to’la o’qilishi, oldindan rejalashtirilgan xususuyatlarga ega bo’lgan shtammlarni yarata bilish, qarimaslik sirlarini ochish sari intilish, bir so’z bilan aytganda abadiylikka intilish bugungi kun fani yutuqlari oldida afsona emasligi hammaga ma’lumdir. o’tgan asrning 80 – 90 yillaridan boshlab, dunyo olimlarining “xxi – asr biotexnologiya asri” …

4 / 18

dirmaydi deb o’ylaymiz: dunyo bo’yicha 850 mln. dan ortiq kishi oqisilga muhtoj, shundan 200 mln. dan ortiqrog’i 5 yoshda bo’lgan bolalardir. 50 mln. dan ortiq kishi ochlikdan vafot etadi, ulardan 40 mln dan ortiqrog’i yosh bolalardir. 1 sutkada o’rtacha 11000 yosh bola hayotdan ko’z yumadi. albatta keltirilgan jumlalar har bir insonni larzaga solmay qo’ymaydi. xo’sh oqsil muammosini hal qilish uchun qanday ishlar amalga oshirilmoqda, qolaversa, mikrobiologiya sanoati qay darajada hissa qo’shmoqda. oqsil muammosini hal qilish uchun dastlabki urinishlar eru-xotin tausonlarning achitqilar va bakteriyalarni o’stirish uchun parafindan foydalanishni taklif etishgandan boshlangan edi. t.a.tauson achitqilarning parafindan oksidlanishning ayrim oraliq maxsulotlari va v1 vitaminini sintez qilishni isbotlab beradi. bu dastlabki urinishlar edi albatta. shundan keyin s.i. kuznesova, b.i. isochenko, l.d. shturim, g.n. mogilevskiy va boshqa shu kabi olimlarning izlanishlari, nazariy va amaliy tajribalari ko’pgina mikroorganizmlar uglevodorodlarni oksidlay olishi mumkinligini rad etib bo’lmas darajada isbotladi. bu tadqiqotlar insoniyat oldida oqsil tanqisligi o’tkir muammo bo’lib …

5 / 18

zning isboti sifatida quyidagi misollarni keltirmoqchimiz: mikroorganizmlar 1 t. mo’tadil tuzilishdagi parafinlardan (10% namlikdagi tayyor maxsulotga hisoblanganda) 580– 630 kg oqsil bo’lgan 1 t. biomassa hosil qiladi. ayni paytda gidroliz zavodlari shuncha miqdordagi achitqi maxsuloti ishlab chiqarish uchun esa 5,5–6,4 tonna mutlaqo quruq holdagi yog’ochdan foydalaniladi. oradagi farq albatta jiddiy qolaversa parafinda yog’ochga nisbatan uglerod va vodorodlar miqdori nihoyatda ko’p bo’lib, biosintez jarayoniga sezilarli ta’sir ko’rsatadi. gidroliz achitqisidan farqli ravishda bu maxsulotni oqsil – vitaminli konsentrat (ovk) deb yuritila boshlaydi. uzoq vaqtlar davomida olib borilgan ilmiy izlanishlar ovk ning chorva mollariga va insonlarga bezararligi isbotlandi. keling shu o’rinda e’tiborimizni chorvachilikda oqsilga bo’lgan talabga qarataylik. dastlab e’tiboringizga quyidagi statistika ma’lumotlarini havola etmoqchimiz: mamlakatimizda, birgina parrandachilik kompleksi 200 000 t oziqa ishlatadi, bu oziqaga 20000 t ovk, 200 t amilaza, 200 t sellyuloza, 80 t lizin va 60 t metionin qo’shish kerak bo’ladi. xo’sh bularni o’rnining qanday qondirish mumkin. ma’lumki, don chorvachilik …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biotexnologiya yutuqlari"

1-ma’ruza: kirish.biotexnologiya yutuqlari, rivojlanish yo‘llari, muammolari va istiqbollari. reja: 1.fanning maqsad va vazifalari. 2.biotåõnologiya fani rivojlanish tariõi. 3.fanning rivojlanishiga chet el va mahalliy olimlarning qo’shgan hissalari haqida. 4.biotexnologiya faning rivojlanish istiqbollari va muammolari. biotexnologiya yoki biologik jarayonlar texnologiyasi-biologik agentlar yoki ularning majmualaridan (mikroorganizmlar, o’simliklar va hayvon hujayralari, ularning komponentlaridan) kerakli maxsulotlar ishlab chiqarish maqsadida sanoatda foydalanish degan ma’noni beradi. biotexnologiya jarayonlaridan mikroorganizmlar, o’simlik va hayvon hujayralari, ulardan ajratilgan fermentlar, hujayra organnellalari, ularni o’rab turgan membranalar sof yoki immobillashgan holatda oqsil, o...

Этот файл содержит 18 стр. в формате DOCX (30,1 КБ). Чтобы скачать "biotexnologiya yutuqlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biotexnologiya yutuqlari DOCX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram