harbiy ishning shakllanish tarixi uzbekistonda (qadimgi davrdan ilk o’rta asrlarga)

DOCX 25 pages 47.5 KB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.5 KB

File type DOCX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

1-ma’ruza. o’zbekistonda harbiy ishning shakllanish tarixi (qadimgi davrdan ilk o’rta asrlargacha).(qurol-yarogʻlarning ixtiro qilinishi va harbiy mahoratning shakllanishi.qadimgi mudofaa inshootlari). 1-mashg’ulot. qurol-yarogʻlarning ixtiro qilinishi va harbiy mahoratning shakllanishi. reja 1.dastlabki qurol-yarogʻlarning paydo boʻlishi. 2.baktriya - margʻiyonaliklar manzillarining mudofaa tizimlari. 3. miloddan avvalgi viii-vii asrlarda oʻrta osiyoda temir metallurgiyasini paydo boʻlishi. 4. ilk oʻrta asrlarda xarbiy qoʻshin va qurollar. 5. sugʻd chokarlari. 1.o’zbekiston hududida yashagan xalqlarning harbiy mahoratining shakllanishi, kurol-yarogʻlarning paydo boʻlishi chukur tarixiy ildizlargazga boʻlib, juda kadim davrlarga borib takaladi. tosh asridayok odamlar kurol-yaroglardan nafakat ov maksadida, balki oʻzlarini mudofaa kilish maksadlarida ham foydalanganlar. dastlabki qurol-yarogʻlar, asosan, uchi oʻtda toblangan yogoch nayzadan iborat boʻlgan. bundan taxminan 100 ming yil ilgari uchi chakmoktosh va suyakdan yasalgan nayzalar hamda uloktirish oson boʻlgan kalta nay- zalar paydo boʻldi. odamlar ularni suyakdan yasalgan nayza otuvchi asboblar yordamida uloktirar edilar. taxminan 12 ming yillar ilgari uchi chaqmoktoshdan yasalgan oʻk-yoylar ixtiro kilindi va bu hodisa kishilik jamiya- …

2 / 25

va gurmush tarziga koʻra, koʻchmanchi chorvadorlar va oʻtrok dehkonlarga boʻlindi. insoniyat bronzani eritish va unga ishlov berishni keng oʻzlashtirib, undan nafaqat mehnat kurollari, balki harbiy kurol-yarogʻ yasashda ham keng foyda- lana boshladi. bronza davrida chorvachilik va dexkonchilikning jadal rivojlanishi tufayli ovchilikning avvalgi ahamiyati ancha pasaydi. endilikda chorvachilik uchun yaylovlar, dehqonchilik uchun erlarning ahamiyati ortib, ularni egallash, muhofaza kilish zaruriyati kuchaydi. mol-mulkni tashki va ichki xavf- dan muhofaza kilishda hamda oʻzaro nizolarni hal kilishda kurol-yarogʻlarning ahamiyati yanada ortdi. bu davrga kelib, kurol yasash inson faoliyatining mustaqil soqasiga aylan- ganligini arxeolog olimlar topgan koʻplab kurol-yarog bu- yumlari xam yakkol tasdiklaydi. ishlab chiqarish vositalari va reeurelari kengayib, takomillashib borishi bilan metall eritish va temirchilik hunarlari rivojlandi hamda hujum va mudofaa uchun foydalanilgan kurollarning bir-biridan farkli holda ixtisoslashuvi boshlandi. tadkikotlarning koʻrsatishicha, urta osiyoda eng kadimgi sivilizasiya oʻchoklaridan biri boʻlgan baktriya va margiyonada yashagan aholi juda koʻp saroy va ibodatxonalar barpo etgan, dehqonchilik, chorvachilik va …

3 / 25

inshootlari uzbekistonda ilk mudofaa inshootlarining juda kadim davrlardayok yuzaga kelganligini bildiradi. 2. baktriya - margʻiyonaliklar manzillarining mudofaa tizimlaridagi binolarning me'- moriy xususiyatlari urta shark va hindiston mamlakatlaridagi mudofaa inshootlariga juda oʻxshash. bu esa, ular oʻrtasida yakin alokalar mavjud boʻlganli- gini koʻrsatadi. dushman xujum kilgan xol- larda axoli orasidan lashkar toʻplangan, ular asosan nayza- lar, uloktirma nayzalar, oʻk- yoylar bilan kurollangan. uk- larning uchlari koʻpincha chak- moktoshlardan yasalgan, bundan tashkari, ular dudama pichoklar va xanjarlarga xam ega boʻlganlar. bu davrda nayzali oybol- taga oʻxshagan jang kurollari - (kleves) paydo boʻlgan. (ana shunday namunalardan biri hozirda «uzbekiston xalklari tarixi» muzeyida saqlanmokda). bu turdagi kistanlar mesopotamiya (dajla va frot daryolari oraligida) da xam topilgan boʻlib, u erdagi shaxar - davlatlarning uyushgan armiyasi tarkibida uk-yoylar, nayzalar bilan kurollangan jangchilar kagorida kistanchilar xam mavjud boʻlgan3. xuddi mesoiotamiyadagi singari, baktriya-margiyonada ham yoydan oʻk otuvchilar va nayza otuvchilar boʻlgan. ular tuya xamda xachir koʻshilgan, ikki yoki goʻrt …

4 / 25

gda otdan foydalana bosh- laganlaridan dalolat beradi. zero, kitobda ta'riflanishi- cha, mitra xudosi oʻzining ok otlar qoʻshilgan aravasida yovuz kuchlarga karshi, ezgulik va adolat uchun jang kiladi. asarda urushga shaylanayotgan dushman ustiga ketma-ket hamlalar qilayotgan kudratli askarlar, xukmdor - lashkarboshilar hakida ham koʻtarinki ruh bilan hikoya kilinadi4. bu hikoyalar miloddan avvalgi ii ming yil- likning oxiri - 1 ming yillikning boshidagi voqeliklarni aks ettiradi. asarda tasvirlanishicha, mitraning sarik metalldan (bronzadan) yasalgan nayzasi, oʻklari, kiyik payla- ridan boʻlgan yoyi, tosh otar palaxmoni, ikki tomonidan ke- sadigan xanjarlari, oyboltalari, uloktiriluvchi boltalari boʻlgan. qoʻshin qator-qator boʻlib safga tizilgan va markaz hamda yon qanot kismlariga boʻlingan. ular jangga saf tort- gan holda kirgan, jang oldidan har ikki taraf bahodirlari yakkama-yakka jang kilgan. demak, miloddan avvalgi ii ming yillikka kelib bakt- riyaliklar, soʻgdlar, xorazmliklar, parfiyonaliklar, fargona- liklar jangga ot minib kirganlar. mamlakatimiz xududida yashagan massaget va saklar jangchilari haqida manbalarda kiziqarli ma'lumotlar keltiriladi. miloddan avvalgi …

5 / 25

a olib kelgan. bu tak- tikaga koʻra, ular otda jang qilish koʻnikmalariga ega boʻlganlar, lekin ayni paytda piyoda qoʻshinlardan foy- dalanuvchi oʻtrok axolining xarbiy san'ati ta'sirida boʻlganlar. baktriyaliklar, parfiyaliklar, xorazmliklar va boshka oʻtrok xalklar dastlab kamishdan yasalgan yoylar va kalta nayzalar bilan kurollanganlar. ammo, kamishdan yasalgan yoylar saklanib kolmagan. keyingi davrlar- ga oid manbalarda kayd etilishicha, bu kamonlar yogoch va kamishni elim- lab yopishtirish yoʻli bilan yasalgan. qadimgi davrda uzokdan turib jang qilish maksadida ixtiro kilingan kurollarning eng mukammali bronza as- rining oxirida paydo boʻlgan «skif yoyi» edi. manbalarda yaksart (sirdaryoning kadimgi nomi) boʻylarida yashagan sak- larni, «otgan oʻki xato ketmaydigan eng mohir oʻqchilar» sifatida ta'riflanishi bejiz emas edi. bu murakkab tuzilgan yoy bir nechta yogʻoch boʻlaklaridan yasalgan6. uning ikki uchi va oʻrta dastasi egilmaydigan, elkalari esa qayishqoq boʻlgan. yoy tortilgan holatda grek alifbosidagi «sigma» (£) xarfini eslatardi. bunday turdagi yoy uncha katta boʻlmay (60-80 sm.), uning oʻklari ham 80 …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "harbiy ishning shakllanish tarixi uzbekistonda (qadimgi davrdan ilk o’rta asrlarga)"

1-ma’ruza. o’zbekistonda harbiy ishning shakllanish tarixi (qadimgi davrdan ilk o’rta asrlargacha).(qurol-yarogʻlarning ixtiro qilinishi va harbiy mahoratning shakllanishi.qadimgi mudofaa inshootlari). 1-mashg’ulot. qurol-yarogʻlarning ixtiro qilinishi va harbiy mahoratning shakllanishi. reja 1.dastlabki qurol-yarogʻlarning paydo boʻlishi. 2.baktriya - margʻiyonaliklar manzillarining mudofaa tizimlari. 3. miloddan avvalgi viii-vii asrlarda oʻrta osiyoda temir metallurgiyasini paydo boʻlishi. 4. ilk oʻrta asrlarda xarbiy qoʻshin va qurollar. 5. sugʻd chokarlari. 1.o’zbekiston hududida yashagan xalqlarning harbiy mahoratining shakllanishi, kurol-yarogʻlarning paydo boʻlishi chukur tarixiy ildizlargazga boʻlib, juda kadim davrlarga borib takaladi. tosh asridayok odamlar kurol-yaroglardan nafa...

This file contains 25 pages in DOCX format (47.5 KB). To download "harbiy ishning shakllanish tarixi uzbekistonda (qadimgi davrdan ilk o’rta asrlarga)", click the Telegram button on the left.

Tags: harbiy ishning shakllanish tari… DOCX 25 pages Free download Telegram