eyler burchaklari

DOCX 8 pages 388.0 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 388.0 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

eyler burchaklari. jismning qo‘zg‘almas nuqta atrofidagi aylanma harakati tenglamasi harakat davomida jismning bir nuqtasi qo‘g‘almay qolaversa, bunday harakat qo‘zg‘almas nuqta atrofidagi aylanma harakat yoki sferik harakat deyiladi. bu harakatni sferik deyilishiga sabab jismning barcha nuqtalari markazlari qo‘zg‘almas nuqtada bo‘lgan, radiuslari esa shu nuqtalardan qo‘zg‘almas nuqtagacha bo‘lgan masofalarga teng bo‘lgan masofalarga teng bo‘lgan sferalar bo‘ylab harakat qiladi. sferik harakat qiluvchi jismning qo‘zg‘almas nuqtasini qo‘zg‘almas koordinatalar sistemasining boshi sifatida qabul qilib, jismnining ushbu sistemaga nisbatan harakatini tekshiramiz. buning uchun boshi koordinatalar sistemasining boshida bo‘lgan hamda jism bilan bog‘langan qo‘zg‘aluvchi koordinatalar sistemasini kiritamiz (4.1-rasm). ravshanki, agar qo‘zg‘aluvchi sistemani qo‘zg‘almas sistemaga nisbatan harakati aniqlansa, jismning ham qo‘zg‘almas sistemaga nisbatan harakati aniqlangan bo‘ladi. haqiqatan, sferik harakatidagi jism ixtiyoriy nuqtasining qo‘zg‘aluvchi koordinatalar sistemasidagi koordinatalari va bo‘lsin. bu koordinatalar jism harakati davomida qo‘lg‘aluvchi sistemaga nisbatan o‘zgarmaydi. qo‘zg‘aluvchan sistema har bir o‘qning qo‘zg‘almas sistemaga nisbatan harakati uning bu sistema o‘qlari bilan holis qilgan uchta burchakning vaqt funksiyasi sifatida …

2 / 8

rakatini bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan uchta burchakning o‘zgarish qonunini berish bilan to‘liq aniqlash mumkin ekan .qolgan oltita burchak esa (4.1) munosabatlardan aniqlanadi. shu nuqtai nazardan sferik harakat qiluvchi jismning erkinlik darajasi uchga teng teng deyiladi. lekin qaralayotgan to‘qqizta burchakdan uchtasini bilan holda qolgan 6 tasini (4.1) munosabatlardan aniqlash murakkab masala. masalani osonlashtirish uchun bu uchta bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan burchak uchun koordinatalar o‘qlari orasidagi burchaklardan uchtasini olmay. eyler tomonidan tavsiya etilgan boshqa burchaklarni olish qulaydir.eyler burchaklari deb ataluvchi bu burchaklar orqali yuqorida aytilgan to‘qqizta burchakni osonlik bilan ifodalash mumkin. qo‘zg‘aluvchi tekislik bilan qo’zg‘almas tekislik kesishgan chiziqni orqali belgilaylik (4.2-rasm), bu chiziq tugunlar chizig‘iq tugunlar chizig‘i deyiladi. 4.2-rasm. eyler burchaklari quyidagicha olinadi: -pretsessiya burchagi, -nutatsiya burchagi, -sof aylanish burchagi deyiladi. eyler burchaklari tekisliklariga tegishlicha perpedikulyar bo‘lgan o‘larining ichidan qaralganda burchaklarining mos ravishda o‘lardan boshlab o‘zgarishi soat strelkasi aylanishga teskari ko‘rinadigan yo‘nalish munosabat yo‘nalish deb olinadi. jismning harakati davomida bilan bog’langan qo’zg’aluvchi sistema ham …

3 / 8

atrofida burchakka ko’rsatilgan yo’nalish bo’yicha burchak, u 4.3-rasm. shu holatga o’tadi. demak, qattiq jismning qo’zg’almas nuqta atrofidagi ixtiyoriy ko’chishini (elementar harakatini) shu qo’zg’almas nuqtadan o’tuvchi uchta: o’qlari atrofida ketma-ket uchta aylantirish bilan bajarish mumkin ekan, bu eyler teoremasini ifodalaydi. qo’zg’aluvchi sistema o’qlari bilan qo’zg’almas sistema o’qlari orasidagi burchaklarni eyler burchaklari orqali ifodalash uchun, sferik trigonometriyadan ba’zi ma’lumotlarni keltiramiz. radiusi birga teng bo’lgan sferada uch yoqli burchak bilan ajraluvchi sferik uchburchak olaylik (4.4-rasm). 4.4-rasm. bu uchburchaknnng burchaklari , , , tamonlarining uzunliklari esa a, b va c bo‘lsin. sferaning radiusi birga teng bo’lgani uchun boc, aoc va aob tekis burchaklar mos ravishda a, b va c ga teng bo’ladi. sferik uchburchakning burchaklari bilan a, b, c tomonlari uchun munosabatlar o’rinli bo’lib, bu formulalar sferik uchburchak tomonlari uchun kosinuslar teoremasi deyiladi. endi va oxyz koordinatalar sistemalari o’qlari orasidagi burchaklarni eyler burchaklari orqali ifodalashni ko’ramiz . oxyz sistema o’qlari birlik vektorlarini bilan, sistema …

4 / 8

d qilish kerakki, qaysi o’qlar orasidagi burchak izlanayotgan bo’lsa, shu o’qlar va tugunlar chizig’i birlik vektorlarini birlik sferada hosil qilgan sferik uchburchagi olinadi shu uchburchakka (4.3) formula tadbiq qilinib , izlanayotgan burchak bilan eyler burchaklari orasidagi munosabat o’rnatiladi. shu qoidaga amal qilinib va o’qlarining ox, oy, oz o’qlar bilan hosil qilgan burchaklarining kosinuslari ham eyler burchaklar orqali aniqlanishi mumkin. ularni yuqorida hosil qilgan munosabatlar bilan birgalikda yozamiz: image2.png oleobject52.bin image44.wmf oleobject53.bin image45.wmf oleobject54.bin image46.wmf oleobject55.bin oleobject56.bin oleobject57.bin oleobject58.bin oleobject4.bin oleobject59.bin image47.wmf oleobject60.bin image48.wmf oleobject61.bin oleobject62.bin image49.wmf oleobject63.bin image50.jpeg image51.jpeg image3.png oleobject64.bin image52.wmf oleobject65.bin image53.wmf oleobject66.bin image54.wmf oleobject67.bin image55.wmf oleobject68.bin oleobject69.bin oleobject5.bin oleobject70.bin oleobject71.bin image56.wmf oleobject72.bin image57.wmf image58.jpeg oleobject73.bin image59.wmf oleobject74.bin image60.wmf image4.png oleobject75.bin image61.wmf oleobject76.bin image62.wmf oleobject6.bin image5.png oleobject7.bin oleobject8.bin oleobject9.bin image6.png oleobject10.bin oleobject11.bin image7.png image8.jpeg oleobject12.bin image9.png oleobject13.bin image10.png oleobject14.bin image11.png oleobject15.bin image12.png oleobject16.bin image13.png oleobject17.bin image14.png oleobject18.bin image15.png oleobject19.bin image16.png oleobject20.bin image17.png oleobject21.bin image18.png oleobject22.bin image19.png oleobject23.bin image20.png …

5 / 8

n image1.png oleobject35.bin oleobject36.bin oleobject37.bin oleobject38.bin oleobject39.bin oleobject40.bin image31.png oleobject41.bin oleobject42.bin oleobject43.bin oleobject2.bin oleobject44.bin image32.png oleobject45.bin image33.png oleobject46.bin image34.jpeg oleobject47.bin image35.png oleobject48.bin image36.png oleobject3.bin oleobject49.bin image37.png image38.jpeg image39.wmf image40.wmf image41.wmf oleobject50.bin image42.wmf oleobject51.bin image43.wmf i r j r k r cos()coscossinsincos() ii pq fjfj =+ - = rr coscossinsincos fjjfq =- n r cos()coscoscos(0.5)sin(0.5 )sincos ii p j q bfpjf ==+= - =- rr coscossinsincos fjjfq =+ o x 1 t 1 cos()coscos0.5cossinsincos(0.5 ) ik tpjj pq f ==+ - = r r sinsin jf o x o x o h 1 1 1 2 2 2 3 3 3 coscoscossinsincos, cossincossincoscos, cossinsin, cossincossincoscos, coscoscoscossinsin, coscossin, cossinsin, coscossin, coscos. a a fjjfq bfjjfq gjq ajffjq bjfqfj gjq jq bfq gq =- =- =× =-- =- =× =× =-× = a b g coscoscossinsincos coscoscossinsincos coscoscossinsincos abcbc bacac cabba a b j =×+× ì ï =×+× í ï =×+× î o …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "eyler burchaklari"

eyler burchaklari. jismning qo‘zg‘almas nuqta atrofidagi aylanma harakati tenglamasi harakat davomida jismning bir nuqtasi qo‘g‘almay qolaversa, bunday harakat qo‘zg‘almas nuqta atrofidagi aylanma harakat yoki sferik harakat deyiladi. bu harakatni sferik deyilishiga sabab jismning barcha nuqtalari markazlari qo‘zg‘almas nuqtada bo‘lgan, radiuslari esa shu nuqtalardan qo‘zg‘almas nuqtagacha bo‘lgan masofalarga teng bo‘lgan masofalarga teng bo‘lgan sferalar bo‘ylab harakat qiladi. sferik harakat qiluvchi jismning qo‘zg‘almas nuqtasini qo‘zg‘almas koordinatalar sistemasining boshi sifatida qabul qilib, jismnining ushbu sistemaga nisbatan harakatini tekshiramiz. buning uchun boshi koordinatalar sistemasining boshida bo‘lgan hamda jism bilan bog‘langan qo‘zg‘aluvchi koordinatalar sistemasini ki...

This file contains 8 pages in DOCX format (388.0 KB). To download "eyler burchaklari", click the Telegram button on the left.

Tags: eyler burchaklari DOCX 8 pages Free download Telegram