islom fuqarolik huquqining asoslari

DOC 44.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1352865145_39197.doc islom fuqarolik huquqining asoslari reja: 1. islom fuqarolik huquqi tushunchasi . 2. fuqarolik huquqiy munosabatlar tushunchasi, subyektlari va byektlari. 3. mulk huquqining asosiy normalari. 4. majburiyat huquqi tushunchasi va turlari. shariat huquqini alohida sohalarga bo`lishni nazarda tutmasada unda fuqarolik – xuquqiy munosabatlar, xususan mulk huquqi, shartnoma va delikt xuquqlar nisbatan rivojlandi. alohida e`tiborga shariatda arab halifaligidagi «shaxsiy maqom huquqiga» ajratilar edi. islom huquqiga binoan, shaxsning huquqiy holati uni dinni qabul qilishi bilan belgilangan. xristian yoki iudaizm dinini qabul qilganlar qiyin ahvolga solinganlar va katta davlat soliqlarini (juz`ya) to`lashga majbur edilar. ularga nisbatan shariat normalari faqatgina ular musulmon kishi bilan bitm tuzganlarida yoki jinoyat sodir etganlarida qo`llanilgan. ijtimoiy munosabatlarni rivojlanishi qullarning holatiga ta`sir qildi. ular huquq subyekti sifatida tan olinmas edilar, lekin o`z xo`jayinlari roziligi bilan turli savdo operatsiyalarini olib borishlari va mulk sotib olishlari mumkin bo`lgan. musulmon qullarini ozodlikka chiqarish savobli amal hisoblangan. shuningdek, shariatga binoan shaxsning huquqiy holatidagi …

y layoqati va muomala layoqatiga doir masalalar mukammal ishlab chiqilgan. fuqarolik huquqiy munosabatlar ishtirokchilari sifatida shaxslar alohida o`rin tutgan. islom ta`limotiga ko`ra, barcha imon keltirganlar “ummat” degan yagona so`z orqali ifodalanadi. islomda shaxsning huquqiy layoqat egasi bo`lish vaqti aniq belgilangan. islom huquqshunoslari payg`ambar (s.a.v.)ning “farzandning ota oldidagi haqlaridan biri ota farzandininng onasini to`g`ri tanlashidir”, - degan so`zlari vaota-onalarning hali tug`ilmagan go`daklari oldidagi vazifalariga oid ko`rsatmalaridan kelib chiqib, inson bino bo`lishi bilan, hali tug`ilmasdanoq huquqiy layoqat egasi bo`ladi, degan fikr bildirgan. islom huquqida huquqiy layoqatni yo`qotish tartibi mustahkamlab qo`yilgan. unga ko`ra shaxs qo`yidagi holatda huquqiy layoqatini yo`qotishi mumkin: tabiiy o`lim topmaganida, bedarak bedarak yo`qolganida. shaxsning bedarak yo`qolganligining sunniy mazhablarida – qozi, shia mazhablarida imom va hokim belgilaydi. islom huquqiga ko`ra, shaxs balog`at yoshiga yetganidan so`ng muomala layoqatiga ega deb topiladi. bu erkaklarda – soqol chiqishi yoki 15 yosh, ayollarda – hayz kelishi yoki 9-10 yoshga to`g`ri keladi (ba`zi issiq o`lkalarda ushbu …

lkni ifoda etadi deyishsa, aksariyat boshqa olimlar faqat “mol, amvol” degan so`zlargina mulkni anglatadi, chunki “shay” deb atalishi mumkin bo`lgan har bir narsa ham mulk bo`la olmaydi, deyishgan. bizningcha ham, bu fikr haqiqatga yaqin. shia mazhabi huquqshunoslarining fikriga ko`ra, mulk quyidagi hususiyatlarga ega bo`lishi kerak: hususiy mulk bo`la olish, aylanma foyda predmeti bo`la olish hamda insonga foyda keltirish. mulk huquqi: 1) obyektiv ma`noda moddiy ne`matlarning muayyan shaxslarga mansublik (ular tomonidan o`zlashtirilganlik) holatini mustahkamlovchi, tartibga soluvchi va qo`riqlovchi huquqiy normalar majmui; fuqarolik huquqining asosiy institutlaridan biri; 2) subyektiv ma`noda – muayyan shaxsning o`ziga qarashli mol-mulkka o`z xohishi bilan va o`z manfaatlarini ko`zlab egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish, shuningdek o`zining mulk huquqini, kim tomonidan bo`lmasin, har qanday buzishni bartaraf etishni talab qilish huquqi. mulk huquqi o`z mazmuniga ko`ra barcha ashyoviy huquqlarning eng kattasi hisoblanadi: mulkdorga o`z mol-mulkiga egalik qilish, undan foydalanish va uni tasarruf etish bilan bog`liq barcha huquqlar …

kiritganlar. yerga ishlov berishda ishlatiladigan barcha maxsus narsa ham ko`chmas mulklar hisoblanadi. islom huquqiga ko`ra, ko`chmas mulkning to`rttta turi mavjud: mamluka - xususiy shaxslarning qo`lidagi mulk; amiriya – davlat mulki (o`tmishda davlat yerlari bevosita mahalliy hokimiyat nazoratida bo`lgan; xizmatchilarga – iqto sifatida, dehqonlarga – ijaraga berib turilgan. umum jamoat foydalanadigan yo`llar, ko`chalar, muassasalar davlat nazoratida bo`lgan. matruka – tashlandiq yerlar, umum foydalanadigan yaylov va o`rmon maydonlari; amvot – o`lik, qrovsiz yerlar. qur`on ta`limotiga ko`ra, bunday yerlarni ishlov berib, jonlantirish maqsadida xohlovchilarga evaz (ya`ni ijara haqi) olmasdan foydalanish uchun topshirilgan. yuqorida sanab o`tilgan barcha mulklar shartnomaviy munosabatlar mavzui bo`lishi mumkin. mulkning asosiy belgisi uning foyda keltira olish xususiyatidir. shialik huquqiga ko`ra, inson mehnati ham mulk hamda boylik manbai bo`lishi mumkin. mulkdorlik huquqini olish yoki yo`qotish masalasini qozilar hal etganlar. islomga oid adabiyotda aksariyat hollarda fiqh ilmi fuqaroviy-huquqiy munosabatlarni o`z ichiga olib, uch kitobdan, ya`ni uqudot, iyqoot, ahkomdan iborat deb ko`rsatiladi. “uqudot” …

i turga bo`linadi: lozim aqd; joiz aqd. lozim aqd ikki tomonning roziligisiz o`zgarmaydigan, buzish mumkin bo`lmagan majburiyatdir. joiz aqd tomonlardan yolg`iz birining ham roziligi bilan o`zgartirish, bekor qilish mumkin bo`lgan majburiyatdir (misol uchun vasiyat, vaqf). uqudot majburiyatlariga qo`yidagilar kiradi: oila – nikoh, savdo-sotiq, qarz majburiyatlari, oriyat va vadia, omonat, ijara, sheriklik, muzoraba (ikki shaxs o`rtasida muayyan shartlar bilan tuziladigan savdo bitimi), vakolat. majburiyatlarning ijrosini ta`minlash bo`limiga: garov, zimon (kafillik) kiradi. islomning majburiyat ta`limotiga ko`ra, insonning olloh oldidagi majburiyati eng asosiy majburiyat hisoblanadi. fuqarolik majburiyatlari ikkinchi o`rinda turadi. islom huquqiga ko`ra, cheklanmagan va cheklangan majburiyatlar ajratiladi. cheklanmagan majburiyatlarni, garchi qonun bilan belgilanmagan bo`lsada, kishilar bajarishga majburdirlar. misol uchun halokatga uchrayotgan shaxsga yordam ko`rsatish, kambag`allarga moddiy va ma`naviy jihatdan qo`llash. cheklangan majburiyatlarga qonunda ko`rsatilgan majburiyatlar kiradi. bu majburiyatlar, o`z navbatida, ikkiga ya`ni haqqulloh (ya`ni insonning olloh oldidagi majburiyatlari) va haqqunnosga (shaxsning fuqarolik bitimlaridan kelib chiqadigan o`zgalar oldidagi majburiyatlariga) bo`linadi. mavzuga doir huquqiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "islom fuqarolik huquqining asoslari"

1352865145_39197.doc islom fuqarolik huquqining asoslari reja: 1. islom fuqarolik huquqi tushunchasi . 2. fuqarolik huquqiy munosabatlar tushunchasi, subyektlari va byektlari. 3. mulk huquqining asosiy normalari. 4. majburiyat huquqi tushunchasi va turlari. shariat huquqini alohida sohalarga bo`lishni nazarda tutmasada unda fuqarolik – xuquqiy munosabatlar, xususan mulk huquqi, shartnoma va delikt xuquqlar nisbatan rivojlandi. alohida e`tiborga shariatda arab halifaligidagi «shaxsiy maqom huquqiga» ajratilar edi. islom huquqiga binoan, shaxsning huquqiy holati uni dinni qabul qilishi bilan belgilangan. xristian yoki iudaizm dinini qabul qilganlar qiyin ahvolga solinganlar va katta davlat soliqlarini (juz`ya) to`lashga majbur edilar. ularga nisbatan shariat normalari faqatgina ular musulmon...

DOC format, 44.5 KB. To download "islom fuqarolik huquqining asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: islom fuqarolik huquqining asos… DOC Free download Telegram