optik aloqa tizimlari fani bo‘yicha laboratoriya mashg‘uloti ma’lumoti

DOCX 10 pages 151.9 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 151.9 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti optik aloqa tizimlari fani bo‘yicha 8-laboratoriya mavzu: yorug‘lik diodi va lazer diodining xarakteristikalarini qiyosiy o‘rganish bajardi:411-18 gurux talabasi raxmonov b. tekshirdi:komilov r toshkent 2021 mashg‘ulotning maqsadi yorug‘lik diodi va lazer diodining vatt-amper xarakteristikalarini aniqlash, qiyosiy tahlil etish ko‘nikmalarini shakllantirish. nazorat savollari: 8.3.1. optik signallarni generatsiyalovchi nurlanish manbalariga qanday talablar qo‘yiladi? 8.3.2. optik aloqa tizimida yorug‘lik manbalarining qanday turlaridan foydalaniladi? ular qanday materiallardan tayyorlanadi? 8.3.3. yorug‘lik diodi va uning ish prinsipini tavsiflang. 8.3.4. yorug‘lik diodining vatt-amper xarakteristikasini tavsiflang. nazariy qism optik nurlanish manbalariga qo‘yiladigan talablar oa tizimlari nurlanish manbalariga quyidagi umumiy talablar qo‘yiladi: – yorug‘lik manbai optik kabelning ko‘ndalang kesimiga muvofiq o‘lchamlarga ega bo‘lishi kerak; – signalni uzoq masofaga uzatish uchun yorug‘lik manbai yetarli darajada katta quvvatga ega bo‘lishi kerak; – nurlanish quvvatining yorug‘lik manbaidan chiqishidagi yo‘qotishlarni imkon qadar kamaytirish uchun yorug‘lik manbai optik zichligi bo‘yicha …

2 / 10

lay olishi kerak; – haroratning o‘zgarishlari yorug‘lik manbai ishiga imkon qadar kam ta’sir qilishi kerak; – yorug‘lik manbaining tannarxi nisbatan arzon bo‘lishi kerak; – xizmat muddati yetarli darajada katta bo‘lishi kerak. bugungi kunda tolali optik uzatish tizimlarida bu talablar majmuiga javob beradigan yorug‘lik manbalarining ikki turidan – yarim o‘tkazgichli yorug‘lik diodlari va injyeksion lazer diodlaridan foydalaniladi. optik signalni generatsiyalovchi kogerent va nokogerent nurlanish manbalarining ishlash prinsipi kvant mexanikasidan ma’lumki, elektronlar tomonidan egallangan energiyaning qiymati diskret hususiyatga ega. energetik holatlarning diskretligi elektron u yoki bu energetik sathda joylashgan deb gapirishga asos bo‘ladi. yarim o‘tkazgichlarda (8.1-rasm) elektronlarning konsentratsiyasi nisbatan yuqori va shuning uchun ko‘plab energetik sathlar energetik soha tashkil qilgan holda zich joylashgan bo‘ladi. bunday sohalarning ikki turi mavjud: o‘tkazuvchanlik sohasining eng quyi energetik sathi bu sohaning tubi deb ataladi va uni es ko‘rinishida, valent energetik sohaning eng yuqori energetik sathi bu sohaning shipi deb ataladi va ev ko‘rinishida belgilanadi. bu energetik …

3 / 10

o‘shimcha energiya hisobiga yuqori sathlarga o‘tadi, ya’ni valent energetik sohadagi elektronlarning bir qismi o‘tkazuvchanlik energetik sohasiga o‘tadi. bu hol yarim o‘tkazgich hajmida ko‘chib yura oladigan erkin elektronlarning paydo bo‘lishiga olib keladi. bunda valent energetik sohasining elektronlardan bo‘shagan joylarida musbat zaryadlangan kovaklar paydo bo‘ladi. kovaklar va erkin elektronlar yarim o‘tkazgichda tok tashuvchilar hisoblanadi. yarim o‘tkazgichdagi erkin elektronlar kristall panjara tugunlari yoki boshqa elektronlar bilan to‘qnashib, valent elektronlar sohasiga «qaytib tushadi» va natijada «elektron-kovak» juftligi yo‘qoladi. agar valent elektronlar sohasiga «qaytib tushish» to‘qnashuvsiz yuz bersa, unday holatlarda elektronlar tomonidan yo‘qotilgan energiya foton ko‘rinishda ajralib chiqadi. nurlanishning bunday jarayoni spontan nurlanish deb nomlanadi. bu nurlanishning chastotasi es – ev energetik sathlarning farqi, ya’ni man etilgan energetik soha kengligining qiymati bilan aniqlanadi: =c/λ=eq/h , (8.6.1) bu yerda, c – yorug‘likning vakuumdagi tezligi, c=3·108 m/sek; λ – to‘lqin uzunligi, mkm; eq – man etilgan energetik soha kengligi; h – plank doimiysi, h=6,626x10-34 dj.sek. yuqoridagi munosabat …

4 / 10

bo‘lgani uchun u nokogerent yorug‘lik deb ataladi. yorug‘lik diodi (yod) ana shunday spontan nurlanishli nokogerent manba hisoblanadi. yuqorida ko‘rib o‘tilganlardan farqli ravishda sinfaz optik to‘lqinlarni nurlantiruvchi manbalar yorug‘likning kogerent manbalari deb ataladi. ularning ishi asosini hajmiy rezonator orasiga joylashgan yarim o‘tkazgichning spontan nurlanishi tashkil etadi. fabri-pero turidagi rezonatorlar keng tarqalgan bo‘lib, u z o‘qiga perpendikulyar o‘rnatilgan ikkita ko‘zgudan iborat (8.2 a-rasm). ko‘zgu musbat teskari aloqa vazifasini bajaradi. ushbu konstruksiya nurlarning z o‘qi bo‘ylab tarqalishiga to‘sqinlik qiladi. shu tarzda ko‘ndalang modalar soni kamayadi. 8.2 b-rasmda z o‘qi bo‘ylab elektr maydonning taqsimlanishi ko‘rsatilgan. elektr maydoni kuchlanganligining z o‘qi bilan kesishishlari soni n2 ni juda ko‘p deb hisoblaymiz. shu tarzda rezonatorda x, y, z o‘qlarining ikkala tomoniga yo‘nalgan, turli modalar qancha bo‘lmasin, stabil sharoit (rezonans sharti) faqat yuqorida aytib o‘tilgan elektromagnetizm qonunlarini qanoatlantiruvchi yorug‘lik uchun o‘rnatiladi va bu yorug‘lik nx –, ny – va nz – tartibli modalar ko‘rinishida qolishni davom ettiradi. rezonatorning …

5 / 10

uriy nurlanish generatsiyasining yuzaga kelishi bilan tavsiflanuvchi lazer effekti hosil bo‘ladi. musbat teskari aloqani ta’minlovchi ko‘zgularni olib tashlash bilan generatsiya to‘xtaydi, lekin spontan nurlanish avvalgidek davom etishi mumkin. induksiyalangan (majburiy) nurlanish prinsipi lazer diodlarining ish asosini tashkil etadi. a))) b) z y z x lz 8.2-rasm. fabri-pero rezonatorining umumiy tuzilishi (a) va z o‘qi bo‘ylab elektr maydonining taqsimlanishi (b). v) s smin=a a) 1 2 l n-1 n n+1 n+2 b) 8.3-rasm. lazer tebranishlarining spektri: a) – spontan nurlanish spektri; b) – kogerent nurlanish spektri; v) – lazer generatsiyasi spektri. majburiy yoki induksiyalangan nurlanish nurlanadigan bo‘ylama modalar sonini kamaytiradi. lazer nurlanishining quvvati va chastotasi spontan nurlanish spektrining shakliga bog‘liq bo‘ladi. 8.3-rasmda bo‘ylama modalarning spontan (a), kogerent (b) nurlanishlari spektrlari va lazer generatsiyasi spektri ko‘rsatilgan. lazerda tebranishlarning qo‘zg‘alish darajasini aks ettiruvchi spontan nurlanish spektrini bu tebranishlarni kuchayish xarakteristikasi (kuchayish spektri) deb hisoblash mumkin. lazerda tebranishlarni hosil qilish uchun rezonatordagi yo‘qotishlarni kompensatsiyalash …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "optik aloqa tizimlari fani bo‘yicha laboratoriya mashg‘uloti ma’lumoti"

o‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti optik aloqa tizimlari fani bo‘yicha 8-laboratoriya mavzu: yorug‘lik diodi va lazer diodining xarakteristikalarini qiyosiy o‘rganish bajardi:411-18 gurux talabasi raxmonov b. tekshirdi:komilov r toshkent 2021 mashg‘ulotning maqsadi yorug‘lik diodi va lazer diodining vatt-amper xarakteristikalarini aniqlash, qiyosiy tahlil etish ko‘nikmalarini shakllantirish. nazorat savollari: 8.3.1. optik signallarni generatsiyalovchi nurlanish manbalariga qanday talablar qo‘yiladi? 8.3.2. optik aloqa tizimida yorug‘lik manbalarining qanday turlaridan foydalaniladi? ular qanday materiallardan tayyorlanadi? 8.3.3. yorug‘lik diodi va uni...

This file contains 10 pages in DOCX format (151.9 KB). To download "optik aloqa tizimlari fani bo‘yicha laboratoriya mashg‘uloti ma’lumoti", click the Telegram button on the left.

Tags: optik aloqa tizimlari fani bo‘y… DOCX 10 pages Free download Telegram