ayirboshlash shartnomasi

DOC 59.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1352600422_36017.doc reja: 1. ayirboshlash shartnomasi tushunchasi, huquqny belgilari va predmeti 2. shartnomada qatnashuvchi taraflar, ularning huquq va burchlari 3. shartnomaning shakli, muddati ayirboshlash shartnomasi tushunchasi, huquqny belgilari va predmeti ayirboshlash tovar va pul munosabatlariga asoslangan bozor iqtisodiyotida ham muayyan ahamiyatga ega. shu boisdan u amaldagi fuqarolik qonun hujjatlarida o`zining huquqiy asoslarini topgan. ayirboshlash barter deb ham yuritiladi. ayirboshlash deb shunday shartnomaga aytiladiki, unga ko`ra shartnomada qatnashuvchi har bir taraf boshqa tarafga bir tovarni boshqa tovarga almashtirish yo`li bilan mulk qilib topshirish majburiyatini oladi (fkning 497-moddasi). uning mohiyati shundaki, shartnoma predmeti bo`lgan biron-bir tovar ikkinchi tarafga, odatdagidek, mazkur tovar qiymatini umumiy ekvivalent bo`lgan yoki unga deyarli teng keladigan boshqa bir tovarga ayirboshlanadi. demak, mazkur huquqiy munosabat odatdagi shartnomalar, aytaylik, oldi-sotdi, mahsulot yetkazib berish kabi shartnomalarga o`xshab, taraflarga bu orqali kelishi mumkin bo`lgan muayyan pul summalariga talab-ehtiyojlardan kelib chiqmay, balki bevosita mazkur shartnomaning predmeti bo`lgan tovarga bo`lgan ehtiyojlardan kelib chiqadi. biroq bu …

redmetining qiymati bir xil bo`lmaydi. bunday hollarda bahosi ayirboshlashga taqdim qilinayotgan tovar bahosidan past bo`lgan tovarni toshpirayotgan taraf, agar shartnomada haq to`lashning boshqacha tartibi nazarda tutilmagan bo`lsa, tovar yoki tovarni tasarruf qilish hujjatlari togaiirilgandan so`ng kechiktirmasdan baholardagi farqni to`lashi lozim bo`ladi. fkning 242-moddasiga ko`ra, agar qonun, shartnoma yoki majburiyatning mohiyatidan boshqacha hol anglashilmasa, qarzdor hisoblangan taraf bunday majburiyatni kreditor talab qilgan kundan boshlab yetti kunlik muddat ichida bajarishi shart. ayrim hollarda tovarlar o`rtasidagi yuqorida tilga olingan farq doimo konkret belgilanavermaydi. fuqarolik qonunchiligining mazmunidan anglashilishicha, bunday hollarda shartnomani bajarganlik uchun xuddi shunga o`xshash vaziyatlarda odatda shunday tovarlar, ishlar yoki xizmatlar uchun olinadigan baholar – haq to`lanishi kerak. aynan bunday xrllarda ish muomalasi odatlari, ya`ni odat huquqi normalari qo`llaniladi (fkning 6-moddasi tartibida). ayirboshlash shartnomasi quyidagi huquqiy belgilari bilan xarakterlidir: birinchidan, ayirboshlash konsensual shartnoma hisoblanadi, ya`ni unga ko`ra taraflarning huquq va burchlari shartnoma qonun talablari doirasida rasmiylashtirilgan paytda vujudga keladi; ikkinchidan, ayirboshlash haq …

shartnomaning yana bir belgilaridan biri – ayirboshlanadigan mulkning egasidagi unga nisbatan bo`lgan mulk huquqi (egallash, foydalanish, tasarruf etish) ikkinchi tarafga o`tadi va aksincha. shartnomaning muhim jihatlaridan biri ayirboshlanadigan tovarlarga bo`lgan mulk huquqining ikkinchi tarafga qachondan boshlab o`ta boshlashidir. odatda, qonunda yoki shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilmagan bo`lsa, ayirboshlanadigan tovarlarga mulk huquqi ayirboshlash shartnomasiga muvofiq, sotib oluvchi hisoblanadigan taraflarga ikkala taraf tegishli tovarlarni topshirish majburiyatini bajargandan so`ng bir vaqtda o`tadi (fk, 500-modda). ayirboshlash shartnomasining predmeti muayyan moddiy qiymatga ega bo`lgan hamda iqtisodiy munosabatning predmeti bo`la oladigan, ayni paytda kishilarning u yoki bu ehtiyojlarini qondira oladigan narsalar, ya`ni ashyolar bo`la oladi. ashyolar ishlab chiqarish vositalari va iste`mol buyumlari ko`rinishida, ko`char va ko`chmas mulk shakllarida bo`lishi mumkin. biroq, bu yerda muhimi, ashyolarning fuqarolik muomalasida bo`lshpi masalasidir. fkning 82-moddasiga ko`ra, fuqarolik huquqlarining obyektlari erkin suratda boshqa shaxslarga berilishi yoki universal huquqiy vorislik (meros qilib olish, yuridik shaxsni qayta tashkil etish) tartibida yoxud boshqa usul …

shartnomani bekor qilishni so`radi. u o`z talabini asoslash uchun uyning bir qismi onasidan meros bo`lib, hali otasi bilan bo`lib olmaganligi sababli, uyni almashtirish natijasida egalik huquqining buzilganligani ko`rsatadi. albatga, bunday hollarda sud fuqaro a. ning talabini qondirishi lozim. yoki quyidagi misolni ko`raylik. fuqaro k. egasiz turar joyga halol, oshkora va uzluksiz egalik qilgan. va u 1998 yil 1 aprel kuni bu uyni fuqaro d.ga qarashli avtomobil bilan ayirboshlash to`g`risida shartnoma tuzishgan. aniqlanishicha, k. bu uyga 1986 yil 1 yanavardan 1998 yil 1 aprel kunigacha, ya`ni 12 yil davomida egalik qilgan. fkning 187-moddasi talablariga ko`ra, bu muddat 15 yilni tashkil etishi lozim edi. demak, fuqaro k.da hali bu uy-joyga nisbatan mulk huquqi vujudga kelmagan, binobarin, u mazkur obyekt yuzasidan shartnomada taraf sifatida ishtirok eta olmaydi. shartnomada qatnashuvchi taraflar, ularning huquq va burchlari yuqorida aytilganidek, shartnomada qatnashuvchi taraflarning har, biri bir vaqtning o`zida ham sotuvchi, ham sotib oluvchi hisoblanadilar. bu bilan ayirboshlash …

o hisob-kitoblar yaxshi yo`lga qo`yilmagan davr uchun birmuncha xarakterlidir. valyuta beqaror bo`lgan xozirgi zamon xalqaro savdosida yanada keng tarqalmoqda. barter bitimi vaqtida pul to`lovlarining yo`qligi tovar yetkazib berish baholarini va ularni pul formasida hisobga olishni istisno qilmaydi. barter bitimi tushunchasi ayirboshlash shartnomasi tufayli vujudga keluvchi majburiyatlar mazmunini to`la qamrab ololmaydi, unga to`la javob berolmaydi, degan fikrga qo`shilib bo`lmaydi. bir qator olimlarning xususan, sh. ro`zinazarovning tadqiqotlarida barter haqida salmoqli fikr yuritiladi. nazarimizda, barter tushunchasi ayirboshlash shartnomasini o`zida aks ettira oladi. yuqorida ko`rsatilganidek, shartnomada taraflar sifatida jismoniy va yuridik shaxslar qataashishi mumkin. yuridik shaxslarning bu boradagi faoliyatlari o`zbekiston respublikasi prezidentining 1993 yil 9 iyuldagi pf-616-sonli “barter asosida amalga oshiriladigan eksport-import operatsiyalari bo`yicha tartib buzilishlari va suiiste`molliklarga chek qo`yish to`g`risida”gi farmoni bilan mustahkamlangan. unga ko`ra, kelishib olingan miqdordagi bir tovarni boshqa bir tovarga o`zaro hisob-kitoblarni valyutada amalga oshirmasdan almashtarishni nazarda tutuvchi shartnoma barter shartnomasi hisoblanadi. shartnomada o`zaro yetkazib beriladigan tovarlarning miqdori va qiymati …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ayirboshlash shartnomasi"

1352600422_36017.doc reja: 1. ayirboshlash shartnomasi tushunchasi, huquqny belgilari va predmeti 2. shartnomada qatnashuvchi taraflar, ularning huquq va burchlari 3. shartnomaning shakli, muddati ayirboshlash shartnomasi tushunchasi, huquqny belgilari va predmeti ayirboshlash tovar va pul munosabatlariga asoslangan bozor iqtisodiyotida ham muayyan ahamiyatga ega. shu boisdan u amaldagi fuqarolik qonun hujjatlarida o`zining huquqiy asoslarini topgan. ayirboshlash barter deb ham yuritiladi. ayirboshlash deb shunday shartnomaga aytiladiki, unga ko`ra shartnomada qatnashuvchi har bir taraf boshqa tarafga bir tovarni boshqa tovarga almashtirish yo`li bilan mulk qilib topshirish majburiyatini oladi (fkning 497-moddasi). uning mohiyati shundaki, shartnoma predmeti bo`lgan biron-bir tovar ikkinch...

DOC format, 59.0 KB. To download "ayirboshlash shartnomasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ayirboshlash shartnomasi DOC Free download Telegram