muskul to‘qimasi

DOC 16 pages 97.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 97.5 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

ma’ruza №11 muskul to’qimasi reja: 1. muskul to’qimasining umumiy tavsifi va klassifikasiyasi. 2. ko’ndalang - yo’lli muskul to’qitmasining morfologik tuzilishi. 3. ko’ndalang - yo’lli muskul to’qimasining komponentlari. 4. yurakning ko’ndalang - yo’lli muskul to’qimasi. 5. silliq muskul to’qimasi morfologik tuzilishi va organlarda uchrashi. 6. silliq muskul to’qimasi hujayralari tuzilishi va ularning tarkibi. 7. silliq muskul to’qimasi taraqqiyoti. tayanch iboralar: muskul to’qimasining umumiy tavsifi, organizm qismlarida uchrashi, ularning taraqqiy etish manbalari, klassifikasiyasi, qizil va oq muskullar, ularning tuzilishi, ko’ndalang yo’lli muskul to’qimasi komponentlari: qisqaruvchi apparat, tayanch apparat, nerv apparat, yurakning ko’ndalang targ’il muskul to’qimasi tuzilishi tavsifi. silliq muskul to’qimasi morfologik tuzilishi, organlarda uchrashi, hujayralarining o’lchamlari, fiziologik holatlarda o’lchamlarning o’zgarishi, hujayralari organoidlarining tuzilishi, hujayralar tarkibidagi protofibrill tolachalari va qisqar ishni ta’minlab beruvchi oqsil moddalari, yoshga ko’ra silliq muskul to’qimasining o’zgarishi, silliq muskul to’qimasi taraqqiyoti va regeniratsiyas: fiziologik, reperativ. muskul bu-qisqsrish xususiyatiga ega bo’lgan,tirik organizmningu yoki bu bo’lagini harakatga keltiradigan organ: u aksariyat,ko’ndalang …

2 / 16

slashish entimoli bilan paydo bo’lar ekan, mukullar ham organizimning tashqi muhit qo’ynida uning ta’sirlariga javob qaytarish yoki tirik mavjudod sifatida oziq izlash, unga intilish zaruriyati tufayli paydo bo’lgan. binobarin, muskul to’qimasi evalyusiya jarayonida sitoplazmasida qisqarish hususiyatiga ega bo’lgan oqsil tuzilmalari bor hujayralardan kelib chiqqan. hozirgi zamon fan tili bilan aytadigan bo’lsak, endilikda muskul to’qimasi embrion rivojlanishi davrida boshqa to’qimalarga o’xshab mezenximaning turli qisimlaridan hosil bo’ladi . muskulatura-butun gavdaning yoki uning biror qismining, organning muskullar majmuasi. ko’zning silliq muguzli pardasi va ter bezlarining atrofidagi siliq muskullar ektodermadan rivojlanadi. ko’ndalang yo’lli muskullar mezenximaning segmentlangan miotomlaridan tarqalsa, bosh miya muskullari mezenximaning o’zgarishidan kelib chiqadi. yurak muskullari ham asosan mezodermadan tarqaladi. bundan tashqari, ektodermadan vujudga keladigan muskullarga so’lak va sut bezi muskullari ham kiradi. umuman olganda, barcha muskul turlarini ularning funksiyalari va tuzilishidagi o’ziga xos birlik, ya’ni sitoplazmasidagi oqsil iplari-miofilamentlar (muskul protofibrillalari) yig’ilib-miofibrillalar deb ataladigan tutamlar hosil qiladigan birlik birlashtirib turadi. ammo umurtqali hayvonlar …

3 / 16

skeletning ko’ndalang yo’lli muskul to’qimasi asosini uzun, ko’p yadroli qora va oq disklardan iborat tolachalar tashil etadi. tolachalar silindr shaklida bo’lib,uchlari yumaloq,ayrimlariniki tarmoqlangan. ularning uzunligi 100mm dan 12sm gacha. diametri bir necha mikrondan---100mk gacha. har bir tolacha yupqa parda –sarkolemma bilan o’ralgan.sarkolemma uch qavat dan tashkil topgan: 1) ichki qavatining qalinligi 50-100a; 2) o’rta yoki oraliq qavatining qalinligi 150-250a; 3) tashqi-bazofil qavatining qalinligi 300-500a. har bir muskul tolaiga ustki tomondan to’rsimon shaklda prekollagen tolachalari kelib tutashadi. ularni ustki tomondan esa bazal menbrana yopib turadi. ingichka fibrillardan tashkil topgan bazal menbrana amorf modda yordamida bir-biri bilan yop ishib, muskul tolasi atrofida oylashuvchi biriktiruvchi to’qima-kollagen va agriofil tolachalar bilan tutashadi. shunday qilib, har bir muskul tolasi o’ziga tegishli biriktiruvchi to’qimadan iborat qavat bilan o’ralib turadi. bu qavatga - endomizium deyiladi. bir nechta shunday endomiziumlar yig’ilib bitta tutam hosil qiladi va ularni ham biriktiruvchi to’qimadan iborat ikkinsi bir yangi parda o’rab oladi. bu …

4 / 16

yoki ozligiga qarab ular quyidagicha farq qilinndi: qizil muskullar. bu muskullarda mioglobin ko’p bo’lib, ularga tez harakatlanadigan muskullar kiradi. masalan, kolibra nomli qushning qanot muskullari tez harakatlanadigan muskullar jumlasidandir. bu qush juda kichkina bo’lib, uzunligi 5-21 sm, vazni 2-10g, juda tez uchadi. ulardan ba’zilari bir sekundda 80tagacha qanot qoqadi, uchish tezligi soatiga 80km, bir nuqtada uchib tur ishi ham mumkin, orqaga ham ucha oladi. muskul to’qimasining boshqa xil to’qimalardan farqi shundaki, evolyusiya jarayonida kamdan-kam hollarda boshqa to’qimaga aylanadi. masalan, bunday hodisani baliqlarning muskul to’qimalarida uchratish mumkin, evalyusiya jarayonida baliqlarning muskul to’qimasi qisqarish xususiyatiga ega bo’lgan to’qimaga emas, balki elektr energiyasini akkumulyasiya qilish xususiyatiga ega bo’lgan to’qimaga aylanadi, ya’ni yangi fuksiya membrana sistemalarining o’zgarishi va gipertrofiyalan ishi asosida yuzaga keladi. buni bir qator baliqlarning ko’ndalang yo’lli muskul to’qimalarida ham, silliq muskul to’qimalarida ham ko’rish mumkin. oq muskullar. bu muskullarda mioglobin kam. ular hm kam harakat qiladi. masalan, tovuq qanotining muskullari qizil …

5 / 16

reseptorlaridan tashkil topgan. ko’ndalang yo’lli muskulning qisqaruvchi aparati qisqaruvchi apparat asosan muskul to’qimasi harakatini ta’minlaydi. fibrillalar qisqar ish-bo’shashish xususiyatiga ega. ularning morfologik tuzilishi ham bajaradigan vazifalariga moslashgan. muskul tolachalarining qisqaruvchi apparatiga asosan miofibrillalar kiradi. ularning uzunligi, odatda, tolasining uzunligiga teng. ko’ndalang kesim esa har xil umurtqali hayvonlarda turlicha bo’lib, o’rtacha 0,5-2 mikronga teng. miofibrillalar o’ziga xos fizik vakimyoviy tuzilishga ega, izchil joylashgan oq va qora disklardan tashkil topgan. qora disk bo’yoqlarda yaxshi bo’yali va ikkita nur sindirish xususiyati bilan ajralib turadi. shuning uchun ular—anizatop disklar deyilib, a harfi bilan belgilanadi. ikkinchi--oq disklar esa yaxshi bo’yalmaydi, ikki marta nur sindirish xususiyatiga ega emas. bularni-izotrop disklar deyilib, i harfi bilan belgilanadi. har ikkala diskning o’rtasidan ko’ndalang holda chiziq o’tgan bo’lib, ular ikkiga bo’linib turadi. a diskning o’rtasidan o’tgn chiziqqa-mezofragma deyilib, m harfi bilan belgilanadi, izotrop yoki i diskni kesib o’tgan chiziqqa esa—telofragma deyiladi va t harfi bilan belgilanadi. hozirgi vaqtda bunga z …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muskul to‘qimasi"

ma’ruza №11 muskul to’qimasi reja: 1. muskul to’qimasining umumiy tavsifi va klassifikasiyasi. 2. ko’ndalang - yo’lli muskul to’qitmasining morfologik tuzilishi. 3. ko’ndalang - yo’lli muskul to’qimasining komponentlari. 4. yurakning ko’ndalang - yo’lli muskul to’qimasi. 5. silliq muskul to’qimasi morfologik tuzilishi va organlarda uchrashi. 6. silliq muskul to’qimasi hujayralari tuzilishi va ularning tarkibi. 7. silliq muskul to’qimasi taraqqiyoti. tayanch iboralar: muskul to’qimasining umumiy tavsifi, organizm qismlarida uchrashi, ularning taraqqiy etish manbalari, klassifikasiyasi, qizil va oq muskullar, ularning tuzilishi, ko’ndalang yo’lli muskul to’qimasi komponentlari: qisqaruvchi apparat, tayanch apparat, nerv apparat, yurakning ko’ndalang targ’il muskul to’qimasi tuzilishi tavsifi...

This file contains 16 pages in DOC format (97.5 KB). To download "muskul to‘qimasi", click the Telegram button on the left.

Tags: muskul to‘qimasi DOC 16 pages Free download Telegram