ирсиятнинг молекулярасослари

PPT 19 pages 304.5 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 304.5 KB

File type PPT

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

economic outcomes of female immigrant entrepreneurship тайёрлади: профессор а.кахаров доцент э.с.шаптаков қ.х.ф.номзоди, доцент в.б. а.а.хушвақтов ассистент м.хусеинова ўзбекистон республикаси қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги самарқанд қишлоқ хўжалик институти ҳайвонлар генетикаси, селекцияси ва урчитиш кафедраси фан: генетика мавзу: «ирсиятнинг молекуляр асослари» режа: 1. нуклеин кислоталар тўғрисида тушунча, уларнинг тузилиши ва синтез ланиши. 2. генетик код. ҳужайрада оқсйл синтези. 3. микроорганизмлар генетикаси. 4. ген инженерияси ва ўнинг ривожланиш истиқболи. таянч иборалар: генетика, код, синтез, кўчириб ёзиш, нусха кўчириш, занжир, молекула. 1 масала генларни хромосомаларда маълум бир масофада жойлашганлиги аниқлангандан кейин уларнинг химиёвий таркиби ҳам қизиқтира бошлади. кейинчалик аниқ бўлдики юқори табақали организмларни хромосомасида днк ҳамда бир нечта типли гистон ва гистонсиз оқсиллар кирар экан. 1940 йилларгача талантли рус олими м.к.кольцов хромосомаларнинг гигант биологик молекула эканлигини, бу молекула ўз-ўзидан нусҳа кўчириш қобилиятига эга эканлигини ва организмдаги ҳамма белги ва хусусиятлар ўндаги оқсилларнинг тузилишига ва молекулаларнинг ўзаро таъсирига боғлиқ эканлигини айтган. бу фикр молекуляр …

2 / 19

иги аниқланган. 1900 йилдан 1932 йилгача нуклеин кислоталарни тўлиқ кимёвий таркиби аниқланган, нуклеин кислоталар фосфордан ташқари пурин (аденин ва гуанин) ва пирамидин (тимин цитозин) асосларини ва углевод қолдиқларини сақлар экан. нуклеин кислоталарнинг икки ҳил дезоксирибонуклеин -днк ва рибонуклеин кислоталари -рнк мавжуд. днк асосан ҳужайра ядросидаги хромосомалар таркибида ўчрайдиган мураккаб биологик бирикма бўлиб унинг молекуляр оғирлиги 5 000 000 дан 40 000 000 гача бўлиши мумкин; у ўзаро боғланган жуда кўп нуклеотлардан ташкил топтан иккита спираль шаклдаги занжирдан иборат. ўнинг икала занжири бири иккинчиси атрофида спираль шаклда бўралган бўлади. кўп олимлар днк тузилишини бўралган нарвонга ўҳшатади. бу нарвоннинг икки асоси шакар ва фосфат кислота қолдигидан ташкил топиб, ўнинг «пиллапоялари» ўзаро боғланган жуфт азот асосларидан ташкил топган азот асослари ўзаро водород боғлари билан бириккан. днк молекуласида пурин асослари (а,г) доимо примидин асослари (т,ц) билан маълум бир қонуният асосида боғланади. биринчи занжирда а бўлса, ўнинг рўпарасида иккинчи занжирда фақат т бўлади: биринчи занжирда …

3 / 19

лана бошлаган. 1936 йилда москва давлат дорилфунунининг ўсимликлар кафедраси а.н.белозерский ва и.и.дуборовскийлар биринчи марта днк ни ўсимликдан соф ҳолда синтезлаб олган. 1950 йилда инглиз олими э.чаргафф ва кейинчалик а.н.белозерский ва а.с.спринлер ҳамма тирик организмларнинг днк молекуласида «а» миқдори «т» га ва «ц» миқдори «г»га тенг бўлишини аниқладилар. буни қуйидаги формулалар билан кўрсатиш мумкин. а=т ёки а/т=1 ц=г ёки ц/г=1 бундан қуйидаги хулосаларни чиқариш мумкин. а/т=ц/г=1 ёки а+ц=т+г. демак пурин асосларини йиғиндиси пиримидин асослари йиғиндисига тенгдир. бу қоидалар чаргафф қоидалари деб аталади. а.н.белозерский маълумотига кўра тўрли ҳил организмлардаги днк нинг нуклеотидлари нисбатан, % қуйидагича. хар хил ҳужайралардаги днк молекулаларини ўрганиш натижасида қуйидаги ҳулосалар қилинган. 1.ҳамма организмлар днк сининг химиявий таркиби бир хил нуклеотиддан ташкил топган. 2.ҳар бир ҳайвонлар ва ўсимликларда днк молекулаларининг катталиги ҳар хил. 3.бир турга мансуб организмлар днк молекулалари катталиги билан бир-биридан кескин фарқ қилмайди. 4.хужайра ядросидаги днк миқдори хромосомалар тўпламига боғлиқ, яъни гаплоид ядрога нисбатан диплоид ядрода днк …

4 / 19

бўлади. днк нинг синтезлашни 1957 йилда америка генетиги а.корнберг сунъий шароитда амалга оширган. 1968 йилда у биологик актив днк ни синтез қилган. кейинчалик маълум бўлдики днк нинг нусха кўчириши «маълум бир нуқтадан» бошланади.) юқори табақали ҳайвонларда бундай нуқталардан бир неча эканлиги аниқланган. бу бўлакча 1000-2000 нуклеотитдан ташкил топган бўлиб,ўни оказаки фрагменти деб атайдилар (япон олими оказаки 1969 йилда ушбу фрагментни аниқлаган). днк нинг ирсиятдаги ролини аниқлаш асосан бактерия ва вируслар ёки фагларда ўтказилган тажрибаларда исботланган. рнк-рибонуклеин кислотани 1909 йилда п.левин кашф этган. рнк ҳам днк молекуласига ўхшаш бўлиб, у бир занжирдан иборат. рнк занжири ҳам 4 хил нуклеотидлар а,г,ц ва у дан ташкил топган. днк занжиридаги т ўрнига «у» бўлади. нуклеотидлар азот асоси рибоза ва фосфат кислота қолдиғидан тузилган. днк углеводлар рнк угводларидан фарқ қилади, яъни днк молекуласидаги нуклеотидларда дезоксирибоза бўлса рнк молекуласидаги нуклеотидларда рибоза бўлади. ҳужайрада уч хил рнк бўлишй аниқланган; 1. и-рнк-информацион (ахбарот)ёки воситачи рнк. баъзи уни и-рнк …

5 / 19

га кучирилиши аниқ бўлгандан кейин, ана шу ирсий ахбаротни ўқийдиган тил ёки кодни аниқлаш муаммоси келиб чиқди. олдиндан шу нарса аниқ эдики генетик код битта еки иккита нуклеотитдан ташкил топиши мумкин эмас, чунки улар туртта ва иккитаси билан комбинация 4:4=16 та бўлади, аминокислоталар эса 20 тадир. 1954 йилда г.гамов томонидадан хар бир аминокислатанинг синтез бўлишида камида учта азот асосининг бирикишидан ҳосил бўлган триплет қатнашади деган фикр билдирилди. бу ҳолда 4.4.4=64 та комбинация бўлиб ҳамма аминокислоталарни синтезланиши учун етарлидир. учта азот асосининг бирикишига кодон ҳам деб айтилади. генетик кодни тажрибалар йули билан таҳлил қилишни дастлаб америкалик генетиклар неренберг ва маттеплар 1961 йилда бошлашган. 1966 йилда бу муҳим ишга очоа хам киришди ва хамма аминокислоталар синтези учун зарур бўлган генетик код таркибини аниқладилар. шундай қилиб генетик кодни - триплет бўлиши тўлиқ аниқланди. бундан ташқари генетик код туғма, табиий, универсал характерга эга бўлиши аниқланди. ҳужайра оқсил синтези. оқсиллар синтези ҳам генетик; код томонидан …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ирсиятнинг молекулярасослари"

economic outcomes of female immigrant entrepreneurship тайёрлади: профессор а.кахаров доцент э.с.шаптаков қ.х.ф.номзоди, доцент в.б. а.а.хушвақтов ассистент м.хусеинова ўзбекистон республикаси қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги самарқанд қишлоқ хўжалик институти ҳайвонлар генетикаси, селекцияси ва урчитиш кафедраси фан: генетика мавзу: «ирсиятнинг молекуляр асослари» режа: 1. нуклеин кислоталар тўғрисида тушунча, уларнинг тузилиши ва синтез ланиши. 2. генетик код. ҳужайрада оқсйл синтези. 3. микроорганизмлар генетикаси. 4. ген инженерияси ва ўнинг ривожланиш истиқболи. таянч иборалар: генетика, код, синтез, кўчириб ёзиш, нусха кўчириш, занжир, молекула. 1 масала генларни хромосомаларда маълум бир масофада жойлашганлиги аниқлангандан кейин уларнинг химиёвий таркиби ҳам қизиқтира бошлади. кейи...

This file contains 19 pages in PPT format (304.5 KB). To download "ирсиятнинг молекулярасослари", click the Telegram button on the left.

Tags: ирсиятнинг молекулярасослари PPT 19 pages Free download Telegram