o‘zbekistonda ta'lim tizimi va pedagogik fikrlar rivoyati

DOC 23 pages 118.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 118.5 KB

File type DOC

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

6- mavzu. 1924-1991 yillarda o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogik fikrlar rivoji. mustaqil o’zbekiston ta’lim tizimi. mustaqillik yillarda pedagogik fikrlar rivoji reja 1.turkiston o’lkasida ta’lim siyosati. 2. 1924-1945 yillarda ta’lim va pedagogika fani. 3.1945-1991 yillarda o’zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogika fani rivoji. 4.mustaqil o’zbekistonda ta’lim sohasida amalga oshirilgan islohotlar. 5. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasi, “ta’lim to‘g‘risida”gi qonuni – respublikamizda ta’lim-tarbiyani tashkil etishning huquqiy asosi sifatida. 6.mustaqqillik yillarida pedagogik fikrlar rivojining asosiy yo’nalishlari. 7.o’zbekiston respublikasining birinchi prezidenti i.a.karimovning asarlarida jamiyat rivojining ma’naviy-axloqiy negizlari va yuksak ma’naviyatli shaxsni shakllantirishga doir kontseptual fikrlarning ifoda etilishi. 8. sh.mirziyoyevning ta’lim-tarbiyaga oid fikrlari. turkiston o’lkasida ta’lim siyosati (1917-1924 yy). 1917 yilgi fevral voqealari va oktyabr davlat to’ntarishidan so’ng markaziy osiyo xalqlarining hayotida – ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, ma’naviy-mafkuraviy, jumladan xalq maorifi sohalarida keskin o’zgarish yuz berdi. turkiston o’lkasida milliy demokratiya vakillari, mashhur ma’rifatparvar ziyolilar tomonidan yangi usuldagi maktablarning keng tarmog’ini yaratish, maktab-maorif borasida zudlik bilan islohotlarni amalga oshirish yuzasidan bir …

2 / 23

xurshid va boshqalar bilan bir qatorda xx asr bo’sag’asida tug’ilgan iste’dodli yoshlar mashriq yunusov (elbek), naim said, rafiq mo’min, mahmud xodiev (botu), baxrom xaydariy va boshqa qator ziyolilar madaniyat, maorif soxalarida jonbozlik qildilar, ijtimoiy yo’naltirilgan ijod bilan shug’ullandilar. milliy madaniyatimizning eng qadimgi va yirik markazi bo’lgan samarqandda mashxur ma’rifatparvarlar maxmudxo’ja bexbudiy, abdurauf fitrat, akobir shomansurzoda, said axmad (vasliy), saidaxmadxo’ja siddiqiy, mardonquli shomuhammadzoda zudlik bilan maktab islohotini amalga oshirish fikri bilan maydonga chiqdilar. ular 1917 yil aprel oyidan boshlab chiqayotgan “hurriyat” gazetasi sahifalarida yangi usuldagi maktablarning keng tarmoqlarini yaratish zarurligi haqidagi fikrni ilgari surdilar. “anjumani maorif” jamiyatining mablag’lariga “rushdiya” maktabi ochildi, unda bepul o’qitilar edi. abdurauf fitrat bilan kamol shams bu maktabda o’quvchilarga islom diniy ta’limotini, islom tarixini, musulmon huquqini, turk, arab va fors tillarini, arifmetika, geometriya, geografiya, tabiatshunoslik, tarixni o’qitar edilar. yoz faslida samarqandning o’zida taniqli ma’rifatparvar, shoir va dramaturg hoji muin shukrullo “tarbiyat” maktabini ochdi. 1918 yilning yozida samarqandda …

3 / 23

idan kelib chiqqan xolda zamonaviy bilim va savodxonlikka extiyojdan tug’ilgandi. o’sha yilning 3 mayida dorilfunununning musulmon bo’limi raxbariyatiga saylov bo’lib, unda munavvarqori rais (rektor), iso to’xtaboev birinchi muovin, burxon habib ikkinchi muovin, abdusamid qori ziyobov xazinador, muxtor bakir sarkotib bo’lib saylandi. 13 may (yakshanba) kuni toshkentning eski shaxar qismida vikula morozovning sobiq do’koni binosi (hozirgi o’zbek yosh tomoshabinlar teatri)da musulmon aholi uchun “xalq dorilfununi” ochiladi. bu bo’lim tez orada o’ziga xos yirik bilim maskaniga aylandi. dastlab 9 ta boshlang’ich maktab ochish mo’ljallangan bo’lsa-da, axoli ehtiyojiga ko’ra, ularning soni 24taga yetdi. dorilfununning musulmon bo’limi 15 demokratik tashkilot vakillari uyushgan 45 kishilik kengash tomonidan boshqariladi. undaga muallimlar soni 18 nafarga yetadi. 1918 yil 2 iyun kuni sobiq seminariya binosida dorilfununining o’zbeklar uchun maxsus o’qituvchilar tayyorlovchi bo’limi – “dorilmuallimin” ochildi. unda fitrat ona tilidan: kamol shams arifmetika va geometriyadan, haydar shavqiy gigiena, gimnastika va nemis tilidan, rahimboev arifmetikadan, abdurahmon ismoilzoda san’atdan, rizaev madaniyat …

4 / 23

1922 yildan turkiston maorif noziri, keyin esa toshkentning eski shaxar maorif bo’limi muboshiri (inspektori) bo’lib ishladi, o’sha yili 23-25 martda bo’lib o’tgan ii umumturkiston maorif xodimlari qurultoyida ishtirok etib, maktab bo’limiga a’zolikka saylandi. keyinchalik alisher navoiy nomli ta’lim-tarbiya bilim yurtida va turli maktablarda o’zbek tili va adabiyotidan dars berdi. do’stlari va shogirdlari qayum ramazon va shorasul zunnun bilan hamkorlikda uch bo’limdan iborat “o’zbekcha til saboqlari” kitobini (1925 yil) nashr ettirdi. xalq ta’limining iste’dodli tashkilotchilari abduqodir shakuriy, ismatulla raxmatullaev, isxoqxon ibrat, o. dadaxujaev, abdulla mustaqov, xodi fayziev, ashurali zoxiriy, sobirjon raximov, shokirjon raimiy, qori niyoziy, sayd rizo alizoda, to’xtanazar shermuhamedov, rafiq mo’min va boshqalar katta pedagogik ish olib bordilar. maktablar soni o’sdi. 1918 yil boshida 330 taga, 1920 yilda farg’ona, sirdaryo, samarqand viloyatlarida 1405 taga yetdi. tashkil bo’lgan maktablar, ayniqsa, qishloq joylarida va tumanlarda asosan 1-2 boshlang’ich sinflardan iborat edi. keyinchalik yuqori sinflar paydo bo’lib bordi. bunday tartibotdagi qizlar maktablari ham …

5 / 23

larga talabni oshirdi. pedagog, olim, davlat arbobi abdulla avloniy 1917 yilda “turkiy guliston yoxud axloq” asarini qayta nashr qildi, shuningdek “maktab gulistoni” o’qish kitobini, ikki jildlik “adabiyot yoxud milliy she’rlar” kitoblarini yaratdi va chop etdi. 1920 yildan toshkentdagi o’lka bilim yurtida, so’ngra o’zbek xotin-qizlar bilim yurtida mudirlik qiladi. fitrat 1917 yilda «o’quv» kitobini, 1919 yilda sh.raximiy va q.ramazon bilan birga «ona tili» darsligini, so’ngra «imlo masalalari» kitobini yozib chiqardi. 1917 yildayoq sayd rizo alizoda birinchi sinflar uchun «birinchi yil» o’qish dasturini ishlab chiqdi. shokirjon raximiy 1919 yilda birinchi alifbo – “sovg’a”, 1922 yilda «o’zbek alifbosi» darsliklari va boshqa o’quv qo’llanmalarini chiqardi. 1918 yildan u toshkentda maktab mudiri bo’lgan. buxoro va xorazm respublikalarida ham maktablar, ta’lim-tarbiya maskanlari ochildi. aholining bolalarni o’qitishga, ilm-ma’rifatga ishtiyoqi kuchayib borgan, bunday talablar katta yig’inlarda yangragan. ammo xo’jalikning parokandaligi, sun’iy to’siqlar oqibatida 20-yillar boshida maktablar soni qisqardi, darsliklar yozish, nashr qilish to’xtadi. 1922 yilga kelib turkistonda bolalarning …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonda ta'lim tizimi va pedagogik fikrlar rivoyati"

6- mavzu. 1924-1991 yillarda o‘zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogik fikrlar rivoji. mustaqil o’zbekiston ta’lim tizimi. mustaqillik yillarda pedagogik fikrlar rivoji reja 1.turkiston o’lkasida ta’lim siyosati. 2. 1924-1945 yillarda ta’lim va pedagogika fani. 3.1945-1991 yillarda o’zbekistonda ta’lim tizimi va pedagogika fani rivoji. 4.mustaqil o’zbekistonda ta’lim sohasida amalga oshirilgan islohotlar. 5. o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasi, “ta’lim to‘g‘risida”gi qonuni – respublikamizda ta’lim-tarbiyani tashkil etishning huquqiy asosi sifatida. 6.mustaqqillik yillarida pedagogik fikrlar rivojining asosiy yo’nalishlari. 7.o’zbekiston respublikasining birinchi prezidenti i.a.karimovning asarlarida jamiyat rivojining ma’naviy-axloqiy negizlari va yuksak ma’naviyatli shaxsni shakllant...

This file contains 23 pages in DOC format (118.5 KB). To download "o‘zbekistonda ta'lim tizimi va pedagogik fikrlar rivoyati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonda ta'lim tizimi va … DOC 23 pages Free download Telegram