mehnat resurslari va mehnat potentsiali

DOCX 19 pages 141.6 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 141.6 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

4-mavzu. mehnat resurslari va mehnat potentsiali reja (1-ma’ruza mashg’uloti) 4.1. mehnat resurslari ijtimoiy-iqtisodiy kategoriya sifatida 4.2. mehnat salohiyti va uning ijtimoiy-iqtisodiy mazmuni 4.3.mehnat salohiyti va mehnat resurslarining shakllanishida inson omili (2-ma’ruza mashg’uloti) 4.4.o’zbekistonda mehnat potentsialining shakllanishi va unga demografik omillarning ta’siri 4.5. mehnat resurslari va ulardan foydalanish yo’llari 4.6.mehnat resurslari balansini tuzish va ishga joylashishga muhtoj shaxslarni aniqlash tayanch so`zlar : mehnat resurslari, malakaviy tarkibi,mehnat salohiyati, ijtimoiy- iqtisodiy mazmuni,tashkilot salohiyati, foydalanish,mehnat potentsiali , inson omili. qo`llaniladigan pedogogik texnologiyalar: “blits so`rov”, “aqliy xujum”, «bumerang» usullari. 4.1. mehnat resurslari ijtimoiy-iqtisodiy kategoriya sifatida moddiy ne’matlar ishlab chiqarish va xizmatlar ko’rsatish ikki zarur tarkibiy qismdan iborat bo’lib, ular bir tomondan, moddiy resurslar (xomashyo, asbob-uskunalar va hokazolar) va ikkinchi tomondan, inson resurslari, ya’ni kasb malakalari va bilimlariga ega bo’lgan xodimlardan iborat bo’ladi. boshqacharoq qilib aytganda, mamlakat aholisining bir qismi bo’lgan inson resurslari moddiy resurslar bilan bir qatorda iqtisodiy rivojlanish omili sifatida ham namoyon bo’ladi. biroq …

2 / 19

ifatidagi talablarini hisobga olish zarur. boshqacha ayttanda, iqtisodiyotning muvaffaqiyatli rivojlanishi uchun amalga oshiriladigan hamma sohada inson manfaatlariga ustuvor bo’lishi lozim. shuning uchun butun dunyoda iqtisodiyotni insonparvarlashtirish degan g’oya tobora ko’proq qaror topayotgani bejiz emas. bu g’oyaning mohiyati va mazmunida asosiy e’tibor insonga qaratiladi. bu tabiiy hol, chunki kishilarning ehtiyojlari ortib borgan sari moddiy ne’matlar ishlab chiqarish va xizmatlar ko’rsatishda inson bilimining ahamiyati orta boshladi. ishlab chiqarish va noishlab chiqarish faoliyatini rivojlantirish uchun ish bilan band xodimlarning qobiliyatlari tanlana boshlaydi va ular yanada chuqurlashib boradi. masalan sog’liqni saqlash sohasida, yaxshi jarroh bo’lish uchun birgina tibbiyot bo’yicha mutaxassislik diplomining o’zi kifoya qilmaydi. bunda mazkur mutaxassis bajaradigan vazifalarga mos keladigan ilmiy–amaliy talablar bilan bir qatorda insoniy sifatlar ko’proq zarur bo’ladi. iqtisodiyotda amalga oshirilayotgan islohiy o’zgarishlar davrida hamma narsalarni inson ehtiyojlari va taqdiri bilan muvofiqlashtirish muhimdir. bozor munosabatlari faqat iqtisodiyot va uning ishtirokchisi bo’lganinsonga ta’sir etish bilan bir qatorda, ko’p jihatdan nazariy tushunchalarga ham …

3 / 19

li – mehnat resurslarini tashkil etib, u tabiiy, moddiy va moliyaviy resurslar bilan bir qatorda qat’iy statistik hisobga olinishi iqtisodiyotni markazlashgan usulda rejalashtirishning muhim elementlaridan biri sifatida foydalaniladi. rivojlangan mamlakatlardagi kabi o’zbekiston respublikasida ham mustaqillik yillari xalqaro mehnat tashkiloti tavsiya etgan aholini tasniflash tizimiga o’tildi, unga ko’ra aholini tizimli taqsimlashda mamlakat mehnat resurslari iqtisodiy faol va iqtisodiy nofaol qismlarga ajratiladigan bo’ldi. moddiy ne’matlar ruhiy fiziologik va aqliy sifatlari bilan ishlab chiqarish yoki xizmatlar ko’rsatishga qodir bo’lgan mehnatga layoqatli aholining mehnat resurslari deb ataladi. mehnat resurslari tarkibiga faqat iqtisodiy faol aholigina emas, shu bilan birga hozirgi paytda ishlamayotgan va ish qidirmayotgan mehnatga qobiliyatli shaxslar, shu jumladan ishlab chiqarishdan ajralgan holda ta’lim olayotganlar aholi ham kiritiladi. mehnat resurslari iqtisodiyotda mehnat bilan band bo’lgan, band bo’lmasa ham mehnat qilishlari mumkin bo’lgan kishilarni qamrab oladi. boshqacha aytganda, mehnat resurslari mehnat qilish imkoniyatiga ega haqiqiy va potentsial xodimlardir. mehnat resurslari shakllanishini o’rganishda ularni yosh guruhlari …

4 / 19

ok etmaydi. ammo ushbu guruh salmog’i mehnat salohiyatining kelgusi va istiqbol ko’rsatkichlarini belgilab beradi. chunki bu qatlamning yuqori chegarasidagi o’smirlar tez orada mehnat resurslari safiga qo’shiladi. 2. o’smir yoshlar (16-24 yosh) - mazkur guruhning katta qismi iqtisodiy nofaol aholi tarkibiga kirib, ular maktab, akademik litsey, kollej va oliy o’quv yurtlarida ta’lim olayotgan yoshlar, tug’ruq ta’tilidagi ayollar hisoblanadi. shuningdek, ular tarkibida iqtisodiyotning qator soha va tarmoqlarida band bo’lganlari ham mavjud bo’lib, mehnat faoliyati aksariyat hollarda boshlang’ich ko’rinishga ega bo’ladi. 3. o’rta yoshlilar (25-30 yosh) - ular o’zi jismoniy holati va imkoniyatlarijihatdan yuqori ko’rsatkichga ega bo’lib, mehnatga layoqatli jami aholining asosiy qismini qamrab oladi. bu guruh vakillari aniq hayot yo’llarini tanlab olgan, o’z oilasiga ega bo’lgan va jamiyatda ma’lum yutuqqa erishgan hisoblanadi. lekin ularning barchasi ham iqtisodiyotda band bo’lmaydi, chunki bu tarkibda yosh bolali onalar va ayollar ham ko’pchilikni tashkil etadi. 4. 31-59 yoshdagi aholi – ushbu guruhdagi aholi yuksak mehnat salohiyatiga …

5 / 19

asida bo’ladilar. 6. keksalar (70 va undan katta yosh) – ularning deyarli hammasi mehnat faoliyatidan chetlashgan bo’ladi. o’zbekiston respublikasining mehnat qonunchiligiga ko’ra, aholi mehnat layokati bo’yicha uch guruhga ajratiladi. jumladan: - mehnatga qobiliyatli yoshgacha (0-15 yosh); - mehnatga qobiliyatli yoshdagi (16-54 yoshli ayollar, 16-59 yoshli erkaklar); - mehnatga qobiliyatli yoshdan kattalar (55 yosh va undan katta ayollar, 60 yosh va undan katta erkaklar). 4.2.mehnat potentsiali va uning ijtimoiy-iqtisodiy mazmuni mehnat jarayonining asosiy sharti jamiyatda mehnat potentsialining mavjud bo’lishidir. iqtisodiy adabiyotlarda hozirgacha jamiyatning mehnat potentsiali tushunchasiga turli qarashlar mavjud bo’lib, bu tushuncha bilan bog’liq «mehnat resurslari», «ishchi kuchi» tushunchalarini undan farqlash zarurati bo’lganligi sababli ushbu tushunchalar munozarali masala bo’lib qolmoqda. «potentsial» atamasi ilmiy muomalaga bundan 15-20 yil oldin kiritilgan edi. etimologik jihatdan u «yashirin imkoniyatlar, quvvat, kuch» ma’nosini anglatadi. «potentsial» tushunchasining ma’nosini keng talqin qilish uni «qandaydir vazifani hal etish yoki muayyan maqsadga erishish uchun xarajatga keltirilgan foydalanilgan imkoniyatlar, mablag’lar, zaxira …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat resurslari va mehnat potentsiali"

4-mavzu. mehnat resurslari va mehnat potentsiali reja (1-ma’ruza mashg’uloti) 4.1. mehnat resurslari ijtimoiy-iqtisodiy kategoriya sifatida 4.2. mehnat salohiyti va uning ijtimoiy-iqtisodiy mazmuni 4.3.mehnat salohiyti va mehnat resurslarining shakllanishida inson omili (2-ma’ruza mashg’uloti) 4.4.o’zbekistonda mehnat potentsialining shakllanishi va unga demografik omillarning ta’siri 4.5. mehnat resurslari va ulardan foydalanish yo’llari 4.6.mehnat resurslari balansini tuzish va ishga joylashishga muhtoj shaxslarni aniqlash tayanch so`zlar : mehnat resurslari, malakaviy tarkibi,mehnat salohiyati, ijtimoiy- iqtisodiy mazmuni,tashkilot salohiyati, foydalanish,mehnat potentsiali , inson omili. qo`llaniladigan pedogogik texnologiyalar: “blits so`rov”, “aqliy xujum”, «bumerang» usullari. 4.1. ...

This file contains 19 pages in DOCX format (141.6 KB). To download "mehnat resurslari va mehnat potentsiali", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat resurslari va mehnat pot… DOCX 19 pages Free download Telegram