mehnat resurslari

DOCX 14 pages 61.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 61.1 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

vi-mavzu. korxonaning mehnat resurslari 6.1. mehnat resurslarini tasniflash sanoat taraqqiyotining muammolari umumiy majmuida uni xodimlar bilan ta’minlash masalasi, ularning manbalari, tayyorlash va kayta tayyorlash shakllarini xamda ulardan okilona foydalanish masalalarini aniklash aloxida o‘rin egallaydi. ayniqsa, bozor iqtisodiyoti sharotida sanoat korxona (firma)larini kadrlar (xodimlar) bilan ta’minlash va ulardan okilona foydalanish aloxida axamiyat kasb etadi. kadrlar potensiali - bu, mehnat zaxirasi yoki imkoniyatidir. u jamiyat mehnat potensialining tarkibiy kismi xisoblanadi. unda mehnat resurslarining umumiy soni va tarkibi, ma’lumot darajasi, professional ko‘nikmasi va ishlab chiqarishning u yoki bu soxasida mehnat kilish kobiliyati aks etadi. sanoat ishlab chiqarishining muvaffakiyati pirovard natijada raxbar kadrlarning yetukligiga, bilim va ilmining darajasiga, ish malakasi xamda tashkilotchilik qobiliyatiga, ularni to‘g‘ri tanlash, joy-joyiga kuyish va tarbiyalashga bog‘likdir. ishlab chiqarish-xo‘jalik faoliyatining har qanday soxasida, shu jumladan, sanoat tarmog‘ida ham natijalilik, samaradorlik ko‘p jihatdan o‘rta bo‘g‘in kadrlarga bog‘liq. ular raxbarlarning eng ko‘p sonli kategoriyasi bo‘lib, ishlab chiqarishga hammadan yaqinroq turadilar. shu boisdan …

2 / 14

iqtisodiy faolligini belgilash uchun o‘rnatilgan yoshda (15-72 yosh) bo‘lgan, tovarlar ishlab chiqarish va xizmatlar ko‘rsatish uchun ish kuchi taklif etilishini ta’minlaydigan aholi qismidir. iqtisodiy faol aholiiqtisodiy faoliyatining barcha sohalarida ish bilan band bo‘lganlar va ishsizlarni qamrab oladi. xalqaro mehnat tashkiloti aholi iqtisodiy faolligini belgilash uchun o‘rnatilgan yoshda bo‘lgan, ish bilan band bo‘lmaganlar, lekin ish qidirmayotganlar va ishlashga tayyor emaslarni iqtisodiy faol bo‘lmagan aholi tarkibiga kiritadi. o‘zbekiston respublikasi statistika organlari iqtisodiy faol aholiatamasini 1993 yildan e’tiboran faol qo‘llashga kirishgan. mamlakatda amaldagi qonunchilikka muvofiq,iqtisodiy faol aholierkaklar uchun 44 yilni (16 yoshdan 60 yoshgacha), ayollar uchun esa 39 yilni (16 yoshdan 55 yoshgacha) tashkil etadi. iva ii guruh nogironlar hamda imtiyozli pensiya oluvchilar bundan istisnodir. 6.1-jadval mehnat resurslari va ular bilan bog‘liq tushunchalar iqtisodiy atamalar iqtisodiy atamalar talqini inson mehnat qilish qobiliyatining eltuvchisi moddiy resurslar moddiy ashyo omillari: yer va kapital inson resurslari insonning mehnat qilishva tadbirkorlik qobiliyati inson kapitali inson tomonidan ne’matlar …

3 / 14

agan aholi aholi iqtisodiy faolligini belgilash uchun o‘rnatilgan yoshda bo‘lgan, ish bilan band bo‘lmaganlar, lekin ish qidirmayotganlar va ishlashga tayyor bo‘lmagan o‘zbekistonda iqtisodiy faol bo‘lmagan aholitarkibigamehnat qilishga qobiliyatli va ishsiz deb hisoblanmaydigan shaxslar, shu jumladan: • ishlab chiqarishdan ajralgan holda ta’lim olayotgan hamda ish haqiga yoki mehnat daromadiga ega bo‘lmagan o‘quvchilar va talabalar; • ishlamayotgan uchinchi guruh nogironlari; • uybekalari hamda bolalarni parvarish qilish bilan band bo‘lgan ishlamayotgan ayollar; • ko‘char va ko‘chmas mulkdan daromad olayotgan ishlamayotgan shaxslar; • ixtiyoriy ravishda mehnat bilan band bo‘lmagan shaxslar kiradi. amerikalik iqtisodchi olimlar k.r. makkonnell va s.l.bryular iqtisodiy o‘sishga ta’sir ko‘rsatuvchi omil sifatida mehnat resurslarining miqdori va sifatini alohida ajratib ko‘rsatishadi. ular nazariyasiga muvofiq mehnat resurslarining miqdori iqtisodiyotda band bo‘lgan kishilar soni hamdaularning mehnatga layoqatli aholi tarkibidagi ulushi bilan belgilanadi. mehnat resurslarining sifatini ifodalovchi va mehnat unumdorligiga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar sifatida esa kishilar salomatligining yaxshilanishi, kasb tayyorgarligi, bilimi va manfaatdorligining o‘sishi ko‘rsatkichlari keltiriladi[footnoteref:1]. …

4 / 14

fat ko‘rsatkichlari jamlanmasi mehnat salohiyatini tashkil etadi. mehnat resurslari quyidagi xususiyatlarga egadir: 1. ular ish beruvchi bilan ajralmas yaxlitlikda, ana shu xodimlarga ish haqi ko‘rinishida quyidagicha daromad keltiradi: mehnat foliyati+ bilim, tajriba, malaka = daromad. 2. agar xodimlarning mehnat qobliyatidan uzoq vaqt davomida foydalanilmasa, vaqt o‘tishi sari ularning mehnati samaradorligi pasaya boshlaydi. mehnat qobiliyati – bu birorfaoliyatni amalga oshirish ko‘nikmasidir. vaqt o‘tishi bilan nazariy bilimlar yoddan chiqadi va eskiradi, tajriba ham yo‘qoladi. mehnat qobiliyatini yo‘qotmaslik uchun undan muttasil foydalanish bilan birga bu salohiyatni yanada oshirish uchunyangi bilimlarni egallash, tajribani oshirish talab qilinadi. mehnat resurslarining quyidagi toifalari farqlanadi: • ishchilar – ular ishlab chiqarishda bevosita mahsulot tayyorlash va iste’molchilarga yetkazib berishda ishtirok etayotgan, shuningdek mashina–uskunalarni sozlash, ta’mirlash va hokazolar bilan shug‘ullanadiganxodimlardir; • mutaxassislar – muayyan ixtisoslikka ega va shu sohada ishlab chiqarishda mehnat jarayoninnitashkil etuvchilardir; • rahbarlar– xodimlar mehnat faoliyatini uyushtiradigan ishlab chiqarish tashkilotchilaridir. mehnat resurslari(ularning eltuvchisi hisoblangan xodimlar) o‘z shaxsiy …

5 / 14

a’lim darajasini muttasil oshirib borishdir. ana shu xususiyat ham alohida shaxsga, ham korxonada yollanib ishlayotgan xodimlar guruhiga taalluqlidir. mehnat resurslarini shakllantirish odatda to‘rt bosqichni bosib o‘tadi (6.1-rasm). ( 1. mehnat resurslarini shakllantirish kuchini shakllantirish 2. mehnat resurslarini taqsimlash 3 . mehnat resurslarini ayirboshlash 4 . mehnat resurslar idan foydalanish ) 6.1-rasm. mehnat resurslarini shakllantirishning bosqichlari mehnat resurslarini shakllantirish maktabdan boshlanadi, bu o‘rta maxsus ta’lim muassasalari va oliy o‘quv yurtlarida, ish joyida amaliyotni o‘tash, malaka oshirish kurslaridadavom etadi. ana shu bosqich, shuningdek quyidagilarni ham qamrab oladi: • xodimlarda mehnat faoliyatini amalga oshirishga qodir bo‘lgan jismoniy va aqliy salohiyatlarni tiklash; • ishlab chiqarishni tark etayotganlar (pensiyaga chiqayotganlar) o‘rniga, shuningdek yangi tashkil etilayotgan ish joylariga yangi xodimlarni yollash; • ish bilan bandva yangi yollanganxodimlarning qayta tayyorlash va malakasini oshirish. mehnat resurslarini shakllantirish turlicha amalga oshirilishi mumkin (5.3-jadval). ekstensiv usul mehnat faoliyatini amalga oshirishga qodir xodimlarning soni ular qobiliyati o‘zgarmagan holda ortishini anglatadi. intensiv …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat resurslari"

vi-mavzu. korxonaning mehnat resurslari 6.1. mehnat resurslarini tasniflash sanoat taraqqiyotining muammolari umumiy majmuida uni xodimlar bilan ta’minlash masalasi, ularning manbalari, tayyorlash va kayta tayyorlash shakllarini xamda ulardan okilona foydalanish masalalarini aniklash aloxida o‘rin egallaydi. ayniqsa, bozor iqtisodiyoti sharotida sanoat korxona (firma)larini kadrlar (xodimlar) bilan ta’minlash va ulardan okilona foydalanish aloxida axamiyat kasb etadi. kadrlar potensiali - bu, mehnat zaxirasi yoki imkoniyatidir. u jamiyat mehnat potensialining tarkibiy kismi xisoblanadi. unda mehnat resurslarining umumiy soni va tarkibi, ma’lumot darajasi, professional ko‘nikmasi va ishlab chiqarishning u yoki bu soxasida mehnat kilish kobiliyati aks etadi. sanoat ishlab chiqarishining muva...

This file contains 14 pages in DOCX format (61.1 KB). To download "mehnat resurslari", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat resurslari DOCX 14 pages Free download Telegram