geodeziya o‘lchashlarini o‘rganish

PPTX 22 pages 1.4 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

мавзу: горизонтал ва вертикал бурчак ўлчаш gorizontal va vertikal burchaklarni o‘lchash reja: 1.gorizontal burchak o‘lchash moxiyati. 2.teodolitlar va ularning asosiy qismlari. 3.teodolitlar klassifikatsiyasi va ularning texnik tavsiflari. 4.sanoq olish moslamalari. 5.texnikaviy teodolitlarni tuzilishi va ularni tekshirish. yer yuzasidagi ayrim nuktalarning holatini aniqlash uchun joyda bajarilgan o‘lchash ishlariga geodezik o‘lchashlar deyiladi. geodezik o‘lchash ishlari quyidagilardan iborat. - burchak o‘lchash, ya’ni berilgan yunalishlar orasidagi gorizontal va vertikal burchaklarni o‘lchash; - chiziqli o‘lchash, ya’ni berilgan ikki nuqta orasidagi masofani aniqlash; - balandlikni aniqlash yoki nivelirlash, ya’ni nuqtalarning absolyut farqini topish. joyda gorizontal va vertikal burchaklarini o`lchashda ishlatiladigan asbobga teodolit deyiladi. teodolit nuqtaga shtativ va shovunli vilka yordamida o’rnatiladi. teodolitning to`g`ri o`rnatilganligi adilak yordamida tekshiriladi. teodolit bilan vertikal burchaklar ham o`lchanishi mumkin. vertikal burchak – qiyalik burchagi ham deb ataladi. teodolitlar yasalishiga ko`ra oddiy va takroriy bo`ladi. limb doirasi aylanmaydigan teodolit – oddiy teodolit deyiladi. limb doirasi aylanadigan teodolitga – takroriy teodolit deyiladi. teodalitlar …

2 / 22

li ekanligini bildiradi. injenerlik ishlarida asosan texnik teodolitlar qo’llaniladi. t05, t1, t2 va hokazo teodolitlarning shifri bo`lib, t dan keyingi raqamlar gorizontal burchak o`lchash o`rta kvadratik xatosini ko`rsatadi. masalan, t10 teodoliti bilan gorizontal burchaklar ±10 sekundgacha o`rta kvadratik xato bilan, t2 bilan yesa ±2 sekundgacha o`rta kvadratik xato bilan o`lchanadi. tt–5 teodolitida vint (4) ni bo`shatib teodolit tagligi (1) ni tepa (yuqori) qismidan ajratish mumkin. taglikni pastki qismida plastinkasimon prujina (2) bo`lib, uning vtulkasi (3) ga o`rnatgich vintini burab kiygizib, asbob shtativga mahkamlanadi. limb va alidada mahkamlovchi (5) va (7), hamda qaratuvchi (6) va (8) vintlariga ega. alidada ikkita vern`yerga ega, sanoqlar lupalar (9) yordamida olinadi. asbobning aylanish o`qi silindrik adilak (10) bo`yicha vertikal holatga keltiriladi. ko`rish trubasini mahkamlovchi (11) va qaratuvchi (12) vintlariga ega. mikrometr vint (13) yordamida vertikal doira alidadasi ustiga o`rnatilgan silindrik adilak o`qi gorizontal holga keltiriladi. truba tagligi ustiga vint (14) yordamida bussol (15) mahkamlanadi. optikaviy …

3 / 22

rlash bussoli в) trubaning ko’rish maydoni 1–kallak 2–o’rnatkich vint, 3–oyoq, 4–uch oyoq, 5–ko’tarish kamari, 6–tayanch, 7–cheklagich, 8–qisish bloki shtativ teodolitning o`rnatish qismlariga quyidagi ish qurollari kiradi. shtativ – metal yoki yog`chdan yasalgan qurol hisoblanib, u yerdan bir muncha kutarilib, ishlash uchun qulaylik to`g`diradi. shovun – oddiy va optik bo’ladi. oddiy shovun – og`irligi 100 – 150 gramm keladigan uchli metall qadoqtoshdan iborat. taglik – teodolitning ish qismini shtativga birlashtiradi. adilak – geodezik asboblarning o`qlarini gorizontal yoki vertilal holatiga keltirish hamda ish jarayonida asbobning holatini kuzatish uchun xizmat qiladi. adilaklar bo`lishi mumkin silindrik va doiraviy teodolitning ishchi qismlariga quyidagi yelementlar kiradi. limb – metall yoki shishadan yasaladi. limb doira shaklida bo`lib, teng qilib shtrixlarga bo`linadi. limb bo`laklarining har biri 10, 5 yoki 1 gradus qiymati soat mili yo`nalishi bo`yicha 0 dan 360 gradus gacha raqamlar bilan belgilangan bo`ladi. sanoq olish moslamalari - texnik teodolitlarda limb bo’laklari har 1 gradusdan yoziladi, limbdan …

4 / 22

t30п teodoliti vertikal doirasining shkalasi ikki qator raqamlarga ega. yuqori qatordagi raqamlar musbat bo’ladi. sanoqlar noldan (chapdan o’ngga) ortib boradi. pastki qatordagi bo’laklar manfiy ishorali bo’ladi. agar sanoq musbat ishorali bo’lib limb shtrixidan olinsa, yuqoridagi shkaladan foydalaniladi vertikal doira limbidagi sanoq – 1°23 minut adilaklar. geodezik asboblar o’qi va tekisliklarini gorizontal yoki vertikal holatga keltirish uchun silindrik va doiraviy adilaklar bilan ta’minlanadi. silindrik adilak ichi silliq, sirti ma’lum radiusli yoy shaklidagi shisha naychali ampuladan idorat. uning ichiga qizdirilgan spirt yoki oltingugurt efiri to’ldiriladi va teshiklari kavsharlanadi. suyuqlik sovugach, adilak pufakchasi hosil bo’ladi. a) silindrik b) doiraviy 1–ampula, 2–ampula g’ilofi, 3–suyuqlik, 4–adilak pufakchasi, 5–sozlash vinti konstruksiyasi bo‘yicha hozirgi teodolitlarni sanoq olish moslamasiga qarab ikkita katta guruxlarga: optik sanoq olish moslamasiga ega teodolitlarga va elektron teodolitlarga bo‘linadi. amaldagi standart bo‘yicha teodolitning har bir tipiga ularni o‘lchash aniqligiga bog‘liq holda maxsus shifr beriladi, bu shifr «t» xarfidan (teodolit) va labaratoriya sharoitida burchak o‘lchashni …

5 / 22

geodeziya o‘lchashlarini o‘rganish - Page 5

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geodeziya o‘lchashlarini o‘rganish"

мавзу: горизонтал ва вертикал бурчак ўлчаш gorizontal va vertikal burchaklarni o‘lchash reja: 1.gorizontal burchak o‘lchash moxiyati. 2.teodolitlar va ularning asosiy qismlari. 3.teodolitlar klassifikatsiyasi va ularning texnik tavsiflari. 4.sanoq olish moslamalari. 5.texnikaviy teodolitlarni tuzilishi va ularni tekshirish. yer yuzasidagi ayrim nuktalarning holatini aniqlash uchun joyda bajarilgan o‘lchash ishlariga geodezik o‘lchashlar deyiladi. geodezik o‘lchash ishlari quyidagilardan iborat. - burchak o‘lchash, ya’ni berilgan yunalishlar orasidagi gorizontal va vertikal burchaklarni o‘lchash; - chiziqli o‘lchash, ya’ni berilgan ikki nuqta orasidagi masofani aniqlash; - balandlikni aniqlash yoki nivelirlash, ya’ni nuqtalarning absolyut farqini topish. joyda gorizontal va vertikal burchak...

This file contains 22 pages in PPTX format (1.4 MB). To download "geodeziya o‘lchashlarini o‘rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: geodeziya o‘lchashlarini o‘rgan… PPTX 22 pages Free download Telegram