Back

xorazmshohlar davlatida harbiyishlar

PPTX 11 pages 1.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 11
xorazmshohlar davlatida harbiy ishlar xorazmshohlar davlatida harbiy ishlar хоразмшоҳлар давлати ташкил топгандан инқирозигача мунтазам қўшинга эга бўлган. давлатда мажбурий умумхалқ ҳарбий талими жорий этилган. манбаларнинг маълумот беришича қўшинлар сони ўзгариб турган. масалан 1218-йилда хоразмшоҳ қўшинлари сони 150 минг отлиқ аскар ва 100 минг пиёда аскардан иборат бўлган. хоразмшохларўздавринингқудратлиқўшинигаэгабўлиб,қўшинларнидоимийтўлдирибборишватаъминлашгакаттааҳамиятберилган.хоразмшоҳларқўшинияхшикуролланганватайёргарликкаэгабўлган,унинглашкарбошилариэсаҳарбийтўқнашувлардажасурликларибиланажралибтурганлар. хоразмшоҳлардавлатидақўшинтаркибиҳарбийюришларкўламигабоғлиқравишдаўзгарибтурган.масалан, 1195йилдахоразмшоҳтакаш(1172-1200)нингдевонидафтарида170минготлиқнингномируйхатгаолинганбўлса,унданкейингихоразмшоҳ,аловуддинмухаммад (1200-1220)ҳукмронлигинингдастлабкийилларидабирнечакундавомида70минггаяқинотлиқурушмайдонигакирган. хоразмшох,аловуддинмухдммад1217йилнингкузидабағдодгаюришқилишгақароркилганида,унингтўплаганқўшинларчўлвасаҳроларнитўлдирибюборган. хоразмшоҳлардавлатидаҳарбийсанъатўздавринингетуксаркардаларитомониданишлабчиқилган. сароймансабдорлариқаторигаамир-охур-шохнинготбоқари амир-шикор- овчилик ишларини ташкил қилувчи тошдор -шохнинг шахсий ҳаммомини бошқарувчи таробдор-шохнишахсиймирзаси амир-ал-алам-туғдорвабошқаамалдорларҳаммавжудэди. хоразмшоҳларқўшиниўззамонасиучунғоятдакучлиҳисобланарваўздавринингэнгяхшиқуролларибиланжиҳозланганэди.буқўшинлардаодатдагиқуролларданташқариқамалмашиналариҳамбўлган.булар орасидаҳаракатчанминорлар,таранлар,ҳужумнарвонлариажралибтурган xorazmshohlar davlatida harbiy mansablar 10mingsuvoriyqo`shinqo`mondonimalik.bazimaliklargajasoratiuchun“xon”unvoniberilgan. qo`shindachoparlar–chovush.choparlarboshlig`iesa–muqaddamchovushiyadebatalgan oliyboshqo`mondonqoidyokimuqaddamdebnomlangan maxshusxufiyavaayg`oqchilarbo`linmasiesa–josusiyadebatalgan zabt etilgan hududlar noibi ( harbiy noib) amir-al umaro хоразмшохларнингш
2 / 11
унингдекқуллардантузилганшахсийгвардияси(харас)ҳамборэди.хараскўпроқсавдокарвонлариникузатибборган.қўшинларнингбошбошқармасидевон-алжойишбўлиб,унишоҳтайинлайдигансоҳиб- ал-жойиш(девон)-моҳибдевон ал-ардбошқарган.баъзиманбалардаумумҳарбийбошқаруворганидиван-иарздаржумлаи-мамоликдебаталади. (рашид-ад-дин вад-вадтўпламида). девон-ал-жойишҳарбийларгаберилганиқтаишларини,ҳаммаунвондагиҳарбийларгамаошвабошқатўловларни,қўшинларнивауларнингқуролланиширўйхатгаолиш,хаммажангчиларгамаошни(арзақ)ўзвақтидатўланишини,уларнингбарчазаруранжомларбилантаъминланишинитекширибтурган.буюквилоятлардамаҳаллийҳарбийбошқармаларҳамтузилган.хоразмшоҳларармиясидагиэнгмуҳиммансабларданиккинчисиҳарбийназоратчи-назир-алэди. уҳамсоҳиб-ал-дивонал-жойишназоратиостидаишолибборарэди. армияқўмондонлариқайдёкимуқаддамдебаталиб,энгишбилармон,эпчиламирлар(лашкарбошилар)бумансабгатайинланган.баъзиҳоллардавилоятҳокимлариайнибирвақтнингўзидамаҳаллийқўшинларгаҳамқўмондонликқилган.вилоятқўшинлариқўмондониҳамсоҳиб-ал-жойишунвонигаэгаэди. янгивилоятларнибосиболгандансўнг, шуҳудудерлариамирларгаиқтатарзидаинъомқилинганваэнгкаттахизматкўрсатганамирларгаамир-ул-умароунвониберилиб, шуҳудудигаамирлароқсоқолиэтибтайинланган. 10мингачаотлиқаскарларқўмондонимоликдебаталган.уларнингбаъзиларигажангдажонбозликкўрсатганиучунхонунвонибериларэди. хоразмшоҳларармиясидаалоқачиларразведкачиларбўлиб,уларнигўвушларважосузлардебаташган.жосузларғанимнингқўшинлавриҳолати,унингҳаракативамақсадлариҳақидамаълумотлартўпланганлар.армиядадинийишларгақози-йи-хашамёкиқози-ал-аскарраҳбарликқилган.хоразмқўшинларияхшиқуролланганбўлиб,одатдагиқилич,найза,камонкабиқуролларданташқариманжалиқ(катапулт)тошотаркабиҳужумдаишлатиладиганнарвонлари,тўсинларданҳамкенгфойдаланганлар.хоразмшоҳларистеҳкомларвақатъаларқуришгакаттаэътиборберганлар. хоразмдаҳартомонламабаландвамустаҳкамқурилганилал,хўрондиз,қоҳри,ардахнкабиқалъаларбўлганлигиҳақидатарихиймаълумотларсақланибқолган.қалъалардагижангчиларгамустаҳфизларқўмондонликқилган.хоразмшоҳлардавлатидаполитсиява
3 / 11
жазолашвазифаларинимахсусотрядларгараҳбарликқилувчишихналарбажарган.бумансабгаасосантуркҳарбийбошлиқлари-амирэтибтайинланган.шихнаҳокимиятучунхавфлибўлганҳаммаишларниназоратқилган. ҳарбирбосиболинганвилоятваноҳияларгазудликбиланшиҳналартайинланган.хоразмшоҳлардавлатидақўшинларнингташкилийтузилиши,ҳужумёкимудофасидақўлланиладиганҳарбийҳаракатлартузугиарабқўшинларитузилишиданолиганбўлиб,илғор-ўнгқаноатмарказ-чапқаноатар'ергардвазасада (хофия)қисмларданиборатэди.ҳарбийҳаракатёкиурушэълонқилишданолдинйирикқўмондонлар,уламолар,факиҳлар,мунажжимлариштирокидакенгашўтказиларвашукенгашдаишлабчиқилганрежаасосидаҳарбийҳаракатбошланарэди ҳукмдорнинггвардиясиҳаммавжудбўлган. уармиянингбошқўмондониэди.хоразмшоҳлардавлатидавилоятмарказларидаетарлимиқдордаҳарбийқисмлартурган. шунингдек,мамлакатнингчегарақисмлари,йўлларвамудофаааҳамиятигамоликқалъалардамудофаақисмларибўлган.волийларвақалъақўмондонларикейингидаврлардайирикуруғбеклариорасидантайинланган.уларнингқўлостидабаъзан(аксариятҳолларда)қуллардантаркибтопганхусусийҳарбийқисмларҳамбўлган.уруғбекларихизматгаўзуруғиқисминиолибкелган. иқтоэгаларидан(соҳибларидан)ташкилтопганмаҳаллийқисмларҳамуларнингқўлостидабўлган.жалолиддиндавридавилоятармиясидаўзгаришларқилинди. султоналоуддиндавридаармияқипчоқлар,сўнгқалач,қарлуқ, уран,уғрақкабиуруғларданташкилтопганди.алоуддиндавридауруғбеклариқўлостидабўлганқипчоққанглиларгвардиянингасосиниташкилэтган.жалолиддиндавридауларармиягаолинмаган.чункижалолиддинвалиаҳдликкатайинлангандансўнгунгақаршибошкўтаришган.каттавилоятлардамаҳаллийҳарбийбошқармаларҳамборэди.қўшиндахизматқилганҳарбийларнингҳаммасимаълумқийматдагииқтjларгаэгабўлишган.иқтоэгалариданташкилтопгансуворийлархоразмшоҳлардавлатинингтурлитомонларигаерлашганди. уларвилоятаскарлариниташкилэтган.бунданташқариҳукмдорнинггвардиясиҳаммавжудэди. жалолиддиндавридавилоятармиясиниташкилэтганунсурлардабаъзиўзгаришларқилинди.унингдавридавилоятқўшинларинингайримқисмларитуркманларданташкилтопди.хоразмшоҳлардавлатидахiiiасрнингбошларидамўғулла
4 / 11
рнингўртаосиёгаистилоси(босқинчилиги)бошланишиарафасидахоразмшоҳларниануштегинларсулоласинингсўнггихукмдориала-ад-динмуҳаммаддавридаичкисиёсийваижтимоий-иқтисодийзиддиятлари,ўзаронизоларкучайибкетди.бундайвазиятданусталикбиланфойдаланганчингизхонбошчилигидагимўғуллархоразмнизабтэтишгамуваффақбўлган. давлатда ҳарбий бошқарувнинг олий органидевон ал-ард(ёки девон ал-жайш) бўлган, мазкур девоннинг бошлигисоҳиб девон ал-ард(ёки соҳиб девон ал-жайш, ёхуд аридал-жайш) хисобланган. манбаларда бутун давлат ҳарбийбошқарувининг бош идорасидевони арз дар жумлайи мамоликдеб номланганлиги кайд этилади. девон ал-ардбарчахарбийлавозимваунвонсохибларини,кушиннимаош,озик-овкатватуловларбилантаъминлаган,кушинларниназораткилишваруйхатгаолишбиланшугулланган,уларнингкурол-аслахаларинибошкарган. йириквилоятлардаҳарбийбошқарувнингмаҳаллийорганлариҳамбулган. қўшиндаўзаҳамиятигакўраиккинчилавозимҳарбийнозир(нозирал-жайш)хисобланиб, уқўшиндевониназоратидафаолиятюритган. хоразмшохлар қўшинлари қилич, камон, найза, гурзилар билан қуролланганлар, бундан ташқари, қўшинда катапулталар (манжаник, яъни тош отиш куроли), мухосара, яъни қуршов машиналари, тошбақалар, яъни харакатланадиган гумбазлар,учли ёғоч куролларва хужумзинапояларибулган. хоразмшохларқалъаларва қўрғонларниқуриш ва мустаҳкамлашга алоҳида эътибор берганлар. қалъалар қўшинларига мустаҳфизлар қўмондонлик килганлар. image6.jpeg image7.png image2.png image3.png image4.png image5.png
5 / 11
xorazmshohlar davlatida harbiyishlar - Page 5

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xorazmshohlar davlatida harbiyishlar"

xorazmshohlar davlatida harbiy ishlar xorazmshohlar davlatida harbiy ishlar хоразмшоҳлар давлати ташкил топгандан инқирозигача мунтазам қўшинга эга бўлган. давлатда мажбурий умумхалқ ҳарбий талими жорий этилган. манбаларнинг маълумот беришича қўшинлар сони ўзгариб турган. масалан 1218-йилда хоразмшоҳ қўшинлари сони 150 минг отлиқ аскар ва 100 минг пиёда аскардан иборат бўлган. хоразмшохларўздавринингқудратлиқўшинигаэгабўлиб,қўшинларнидоимийтўлдирибборишватаъминлашгакаттааҳамиятберилган.хоразмшоҳларқўшинияхшикуролланганватайёргарликкаэгабўлган,унинглашкарбошилариэсаҳарбийтўқнашувлардажасурликларибиланажралибтурганлар. хоразмшоҳлардавлатидақўшинтаркибиҳарбийюришларкўламигабоғлиқравишдаўзгарибтурган.масалан, 1195йилдахоразмшоҳтакаш(1172-1200)нингдевонидафтарида170минготлиқнингномируйхатгаолин...

This file contains 11 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "xorazmshohlar davlatida harbiyishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: xorazmshohlar davlatida harbiyi… PPTX 11 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
xorazmshohlar davlatida harbiy ishlar — PPTX PPTX
xorazmshohlar davlatida harbiy ishlar
— 1.6 MB
xorazmshohlar davlatida harbiy ishlar. — PPTX PPTX
xorazmshohlar davlatida harbiy ishlar.
12 pages 1.7 MB