xorazmshohlar davlati

DOC 70,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555408366_74108.doc xorazmshohlar davlati reja: 1. xorazmshohlar davlati siyosiy tarixi. 2. davlat boshqaruvi va siyosiy tizim. 3. harbiy boshqaruv. xorazm somoniylar davrida ularga tobe viloyat hisoblanardi. x asr oxiri – xi asrning boshlariga kelib xorazm hukmdori ma’mun i va uning o‘g‘li ali ibn ma’mun somoniylar davlati qo‘laganidan so‘ng mustaqil davlat tuzishga harakat qilib ko‘rdilar. xususan, 996 yilda shimoliy xorazm hukmdori ma’mun ibn muhammad ikki qismga bo‘linib ketgan davlatni birlashtirib xorazmshoh unvoni oladi va urganchni o‘z poytaxtiga aylantiradi. ammo, movarounnahrdagi qoraxoniylar va xurosondagi g‘aznaviylar davlati oldida xorazm davlati juda kuchsiz bo‘lib, ko‘p hollarda mahmud g‘aznaviy va uning o‘g‘li ma’sudga qaram edi. xorazmning mustaqil davlat sifatida shakllanishi va rivojlanishi anushteginiy-xorazmshohlar sulolasi davriga to‘g‘ri keladi. ushbu sulolaning asoschisi yoki birinchi vakili anushtegin kelib chiqishi jihatidan o‘g‘o‘z turklaridan bo‘lib, yoshligida garjiston (gurjiston) da yashagan va yollanma jangchi (mamluk) bo‘lgan. saljuq sultoni malikshoh i davrida anushtegin tashtdorlik mansabiga (sulton hovo‘zlari va hammomlari ashyolari xazinachisi) ko‘tarilgan edi. …

man saljuqiylarga tobe bo‘lgani bois, sulton sanjarga sadoqat bilan xizmat qildi. u saljuqiylarning oliy hokimiyat uchun o‘zaro kurashlarida ham faol ishtirok etganligi ma’lum. tarixiy manbalarda xorazmshohning unvoni «podshoh qutbid-dunyo vad-din abul-fath mu’in amiral-mo‘minin» («dunyo va din qutbi, g‘alabalar otasi mo‘minlar amiri-xalifaning yordamchisi») deb ulug‘lanishi qutbiddin muhammad saljuqiylarga tobe bo‘lsa-da, mavqei ancha baland bo‘lganligidan dalolat beradi. shu sababli bo‘lsa kerakki, 1128 yilda qutbiddin vafot etgach sulton sanjar xorazm taxtini uning o‘g‘li aloviddin otsizga (to‘liq nomi al-malik abu muzaffar aloviddin jaloliddin otsiz; 1128-1156 yy) topshiradi. o‘z davrining mohir sarkardasi va yaxshigina diplomati bo‘lgan otsiz mustaqil tashqi siyosat olib borishga harakat qilib saljuqiylarning har bir xatosidan ustalik bilan foydalandi. otsiz birinchi marta sulton sanjarning itoatidan chiqib mustaqil harakat qildi va saljuqiylarga tegishli bo‘lgan sirdaryoning quyi oqimidagi yerlarni jandgacha (kaspiy dengizi bo‘ylarigacha) bosib olib, mang‘ishloq viloyatini ham o‘ziga bo‘ysundirdi. bundan g‘azablangan sulton sanjar otsizga qarshi yurish qilishga qaror qildi. chunki o‘sha davr siyosatini yaxshi …

unga qaramasdan, ko‘pchilik olimlarning e’tirof etishlaricha, u xorazmni mustaqil davlat bo‘lishi uchun asos yarata oldi. ya’ni, otsiz anushtegin-xorazmshohlar sulolasi nafaqat bir viloyat, balki ulkan mintaqada ham siyosat yurgizishi va dongdor siyosiy kuchlar bilan raqobatlasha olishi mumkinligini amalga ko‘rsata oldi. chunki otsizning asosiy maqsadi va siyosatining asosi xorazmda o‘z hokimiyatini mustahkamlash edi. o‘zining uzoq yillik humronligi davrida (u 29 yil davlatni boshqargan) otsiz bag‘dod xalifalari bilan aloqalarini mustahkamlashga intilib, sulton sanjarga qarshi kurashda bag‘dod xalifasini ittifoqchi qilishga ham harakat qilib ko‘rdi. 1156 yilda otsiz qoqshol kasaliga uchrab vafot etadi va taxtga uning o‘g‘li elarslon (1156-1172 yy) taxtga o‘tiradi. elarslon otasiga qaraganda ancha qo‘lay vaziyatda taxtni boshqardi. chunki 1157 yilda sulton sanjar vafot etganidan so‘ng saljuqiylar davlati mayda viloyatlarga bo‘linib ketdi va xorazmni mustaqil siyosat olib borishi chun keng yo‘l ochildi. elarslon xurosondagi saljuqiylarning o‘zaro kurashlaridan foydalanib kaspiy bo‘ylaridagi dehistonni bosib oldi. shuningdek u, otasi davrida xorazmga bo‘ysundirilgan ko‘chmanchi turkman va qipchoq …

o‘llar suvga bostirildi. bu qoraxoniylar qo‘shini yurishini qiyinlashtirdi va xorazmning poytaxti gurganj (urganch) talon-taroj qilishdan saqlab qolindi. ammo, qoraxitoylarning bu yurishi davrida elarslon kasallikdan vafot etdi (1172 y). shundan so‘ng uning o‘g‘illari aloviddin takash va sultonshoh mahmud o‘rtasida uzoq yillar toj-taxt uchun kurash bordir. aloviddin takash 1172 yilning dekabrida qoraxitoylar malikasi chen tiyon yordamida rasman taxtga o‘tirgan bo‘lsa-da, aka-ukalar o‘rtasida kurash davom etdi. chunonchi, 1174 yilda sultonshoh mahmudning onasi turkon xotun nishopur hukmdori oy-aboga qimmatli sovg‘alar yuborib, takashga qarshi ittifoq taklif qildi. o‘sha yili gurganjdan 20 farsah uzoqlikdagi subvurni shahri ostonasida oy-abo qo‘shinlari alovuddin takash qo‘shinlari bilan to‘qnashdi. bu jangda takashning qo‘li baland kelib, oy-abo asir olindi va qatl etildi. turkon xotun va sultonshoh kaspiy dengizining sharqiy sohilidagi dehistonga qochdilar. shundan so‘ng aloviddin takash xorazmda mustahkam o‘rnashib, qoraxitoylarga va’da bergan o‘lponni to‘lashdan bosh tortadi. bunga javoban qoraxitoylar yana xorazmga yurish qildilar, lekin muvaffaqiyatsizlikka uchrab, sultonshoh ixtiyoriga kichik bir qo‘shin qoldirib …

i yurish boshladi. xorazmshoh qo‘shinlari obivardga yetganida har ikala tomonning vakillari bo‘lgan ulamo va din arboblari aka-ukalarni yana yarashtirib qo‘yish uchun mo‘zokaralar boshladilar. bu orada saraxs qal’asining boshlig‘i badriddin chaqir xorazmshoh takash tomonga o‘tib ketib, qal’a kaliti va sultonshohning barcha xazinalarini unga topshirdi. bu voqealarni ko‘tara olmagan sultonshoh 1193 yilning ko‘zida vafot etdi. shu tariqa xorazmshoh elarslonning ikki o‘g‘li o‘rtasida 20 yildan ziyodroq davom etgan kurashga yakun yasaldi. xorazmshoh takash 1193 yilning dekabrida marv shahrini fath etib, shahar va uning atroflariga katta o‘g‘li nosiriddin malikshohni voliy etib tayinladi. bag‘dod xalifasi nasr (1180-1225 yy) va g‘arbiy saljuqiylar sultoni tog‘rul ii o‘rtasidagi nizolardan foydalanib, takash qo‘shinlari 1194 yilning mart oyida tog‘rul ii ga qarshi urush ochdi va uni mag‘lub etib hamadon shahrini egalladi. xorazmshohning tobora kuchayib borayotganligidan xavfsiragan xalifa nasr qo‘shinlari takashga qarshi chiqdilar. 1196 yilning iyun oyida takash qo‘shinlari xalifa qo‘shinlarini yengdi. shu tariqa afg‘oniston va eronning katta qismi xorazmshohlar qo‘liga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xorazmshohlar davlati"

1555408366_74108.doc xorazmshohlar davlati reja: 1. xorazmshohlar davlati siyosiy tarixi. 2. davlat boshqaruvi va siyosiy tizim. 3. harbiy boshqaruv. xorazm somoniylar davrida ularga tobe viloyat hisoblanardi. x asr oxiri – xi asrning boshlariga kelib xorazm hukmdori ma’mun i va uning o‘g‘li ali ibn ma’mun somoniylar davlati qo‘laganidan so‘ng mustaqil davlat tuzishga harakat qilib ko‘rdilar. xususan, 996 yilda shimoliy xorazm hukmdori ma’mun ibn muhammad ikki qismga bo‘linib ketgan davlatni birlashtirib xorazmshoh unvoni oladi va urganchni o‘z poytaxtiga aylantiradi. ammo, movarounnahrdagi qoraxoniylar va xurosondagi g‘aznaviylar davlati oldida xorazm davlati juda kuchsiz bo‘lib, ko‘p hollarda mahmud g‘aznaviy va uning o‘g‘li ma’sudga qaram edi. xorazmning mustaqil davlat sifatida shaklla...

Формат DOC, 70,5 КБ. Чтобы скачать "xorazmshohlar davlati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xorazmshohlar davlati DOC Бесплатная загрузка Telegram