kompozitsion materiallar

DOCX 12 pages 1.0 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

3- mavzu. tolali kompozitsion materiallar. 3.1 struktura va xossasi. 3.2 kompozitsion materialda matritsa va to‘ldirish orasidagi turli bog‘lanishlar. 3.3 puxtalovchilarning turi va xossasi. bu tipdagi kompozitsion materiallarda puxtalovchi komponent sifatida bir o‘lchamli elementlar ipsimon kristall, tola (sim) formasida ishlatiladi. tolalar va boshqa sinchlovchi elementlar matritsa vositasida bir bo‘lak qilib maxkamlanadi-qotiriladi. matritsa tolalarni buzilishdan-zarb yeyishdan-uzilishdan saqlaydi. matritsa kuchlanishni tolaga uzatadi. agar bitta tola uzilsa, kuchni qayta taqsimlaydi. bu yerda asosiy shart tolalar matritsa bo‘ylab bir tekisda bo‘lingan bo‘lishi lozim. kompozitsion xossalarga sinchlovchi tolalarning puxtaligi, matritsaning bikirligi, matritsa bilan tola orasidagi bog‘liqlik mustahkamligi ta’sir qiladi. tolalar bilan puxtalash matritsaga joylashgan tolalarning elastik moduli (et) matritsa materialining elastik modulidan (em) dan katta bo‘lishi kerak: et >em . bu kompozitsiyaning mexanik xossalarining yuqori bo‘lishining asosiy va zaruriy sharti. kompozitsion materiallar nazariyasi shuni takoza qiladiki, tolalar butun matritsa bo‘yicha bir tekisda joylashgan bo‘lishi kerak va matritsa-tola chegarasida hech qanday sirpanish bo‘lishi mumkin emas. shunda kuch …

2 / 12

nishi pasayib, ular bir biriga nisbatan sirpanishi mumkin. puxtalovchi tolalarning matritsadagi kritik hajmi, quyidagicha aniqlanadi: kr = (v.mat.-t.mat.)(v.tola-t.mat) kompozitsion materiallarning tola yo‘nalishi bo‘yicha berilgan kuch ta’siri ostida deformatsiyasi uch bosqichda o‘tadi. rasm cho‘zish diagrammasi: 1 – tola; 2 – matritsa; 3 – bir tomonga yo‘nalgan tolali kompozitlar uchun birinchi (i) bosqichda elastik deformatsiya bo‘ladi. bu tolaga ham, matritsaga ham tegishli. ikkinchi (ii) bosqichda matritsa elastik-plastik holatga o‘tadi, tolalar esa elastik deformatsiyalanadi. bu holda elastik moduli: ekom=etola tola+(dmat.dmat) mat. bu yerda: dmat.dmat , matritsaning deformatsion puxtalanishi. uchinchi (iii) boskichda kompozitsiya puxtaligi keskin pasayadi, chunki murt tolalar uziladi va matritsa buziladi. tolali kompozitlar anizotrop material hisoblanadi. mexanik xossalari tolalarning kuch yo‘nalishiga qarab joylashishiga bog‘liq. rasm bir tomonga yo‘nalgan tolali kompozit mustahkamligining tola yo‘nalish burchagiga qarab o‘zgarishi: 1-matritsa; 2- tola bu kamchilikni tola materialini to‘g‘ri tanlab va hajmiy sinch tolalarini, detallarini shunday tanlash kerakki, kuch tola bo‘yicha ta’sir qilsin. kompozitsion materiallarni puxtalash uchun …

3 / 12

austenitning matrensitga aylanishini tezlashtirish uchun zagatovka sovuq (minus) haroratgacha sovitiladi - bunga sovuqlayin ishlash (“obrabotka xolodam”) deyiladi. martensit strukturali simning puxtaligi austenit strukturaliknikidan 40-50% yuqori. martensit klassidagi po‘latlar 30x13; n17n2; 13x14n3fa dan, ularni 950-10000s da toblab (suvda yoki yogda), bo‘shatib yuqori puxtalikdagi simlar olinadi. masalan, 30x13 ning puxtaligi 2000 mpa ga yetadi. austenit va martensit klassidagi po‘latlardan yasalgan sim 380-4000s da puxtaligini yo‘qotadi. austenit-martenit klassidagi 20x15n5am3 po‘lat puxtaligini 480-5000s da ham ushlab turadi. sovuq holda kiryalash (80%) bilan uning puxtaligini ancha oshirish mumkin: 3200 mpa. puxtalanish simning diametriga bog‘liq: diametr kichiklashishi bilan puxtalanish ortadi. volfram va molibden olingan simlar. volfram va molibdendan hamda ularning qotishmalaridan olingan simlar, asosan kukun metallurgiyasi usulida olinadi. oxirida kiryalanadi. volfram simlarini olishda qo‘shimcha sifatida oksidlar tho2; sio2; la2o3 lar ishlatiladi. bu volfram simini mustahkamligini yetarli darajada ushlab turadi. oldin diametri 2,75 mm bo‘lgan shtabiklar olinadi: po‘lat formada, bosim r=4-6 ts/sm2 da, gidropresslarda, 30000s haroratda termik …

4 / 12

ning puxtaligi, uzoq muddali puxtaligi 11000s gacha ancha yuqori. vt-15 esa 12000s da ham uzoq muddatli puxtaligini saqlagan. molibden, volfram, tantaldan yasalgan simlar o‘z mustahkamliklarini 1200-15000s da saqlab turadilar. molibdenli simlar ham shu yo‘sinda olinadi. molibden volframga nisbatan ancha plastik. past haroratda ishlanadi, volframga nisbatan (100-2000s) past haroratda. molibden qo‘shimchasiz sovuq holda ham deformatsiyalanadi va 0,3 dan 0,02 mm gacha diametrli sim olinadi. umuman, volframli va molibdenli simlarni issiqbardosh kompozitsion materiallarni sinchlash uchun ishlatish maqsadga to‘g‘ri keladi. berilliyli simlar. berilliyni zichligi kam: =1850 kg/m3; katta mustahkamlikka va yung elastik moduliga ega. bular berilliyning nisbiy xarakteristikalari. berilliy simi 400-4800c da kiryalanadi. bu haroratda berilliy plastikligi juda yuqori bo‘ladi va kam uglerodli po‘lat plastikligiga yaqin keladi. birilliy metall qobig‘i ichida kiryalanadi, masalan, nikel qobig‘ida. kiryalab bo‘lgandan so‘ng, qobiq eritib olib tashlanadi (“travit”) . so‘ng sim yuzasi elektro-kimyoviy sayqallanadi. metall qobiq sifatida matritsa materiali ham ishlatiladi. bu holda elektro-kimyoviy eritish va saykallash operatsiyalari …

5 / 12

0s da olib boriladi. karbonizatsiya 9000s dan yuqorida vodorod muhitida o‘tadi. unga o‘tga turg‘unlik xossasi beriladi 25000s dan yuqorida uglerod tolasi hosil bo‘ladi. ishlash vakuumda yoki inert gaz (azot, argon, geliy) muhitida olib boriladi. uglerod tolasi xossalariga yakunlovchi harorat katta ta’sir qiladi. grafitlash haroratini o‘zgartirib, tola xossalarini boshqarish mumkin: rasm uglerodli tolalar xossalariga grafitizatsiya qilish haroratini ta’siri uglerodli tolalar strukturasi lentasimon kondensirovkalash uglerod qatlamlari tizimidan iborat. bu geksoganal strukturali, nomi mikrofibrillalar. bir xil yunaltirilgan mikrofibrillar gruppasi fibrillalarni tashkil qiladi. bunda mikrofibrillar bir-birlaridan tor tirkishlar bilan ajralib turadi. rasm uglerodli tolalar qurilishini sxemasi: a - umumiy ko‘rinish; b – fibrillarning uzunasiga kesimi; v – mikrofibrillani ko‘ndalang kesimi; la va lc – mikrofibrillani ko‘ndalang o‘lchamlari fibrillalarning o‘zaro joylanishi, ularni “orientatsiya” darajasi dastlabki xom-ashyoga bog‘liq: tolaning cho‘zilish darajasiga, makromolekula tarkibiga, tola olish texnologiyasiga. shuning uchun har xil dastlabki materiallardan olingan tolalarning puxtalik va bikirlik xossalarining bir-biriga nisbati har xil, puxtalik xossalari ham har …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompozitsion materiallar"

3- mavzu. tolali kompozitsion materiallar. 3.1 struktura va xossasi. 3.2 kompozitsion materialda matritsa va to‘ldirish orasidagi turli bog‘lanishlar. 3.3 puxtalovchilarning turi va xossasi. bu tipdagi kompozitsion materiallarda puxtalovchi komponent sifatida bir o‘lchamli elementlar ipsimon kristall, tola (sim) formasida ishlatiladi. tolalar va boshqa sinchlovchi elementlar matritsa vositasida bir bo‘lak qilib maxkamlanadi-qotiriladi. matritsa tolalarni buzilishdan-zarb yeyishdan-uzilishdan saqlaydi. matritsa kuchlanishni tolaga uzatadi. agar bitta tola uzilsa, kuchni qayta taqsimlaydi. bu yerda asosiy shart tolalar matritsa bo‘ylab bir tekisda bo‘lingan bo‘lishi lozim. kompozitsion xossalarga sinchlovchi tolalarning puxtaligi, matritsaning bikirligi, matritsa bilan tola orasidagi bog‘liq...

This file contains 12 pages in DOCX format (1.0 MB). To download "kompozitsion materiallar", click the Telegram button on the left.

Tags: kompozitsion materiallar DOCX 12 pages Free download Telegram