kompozitsion materiallar

DOCX 7 pages 708.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 708.6 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

12-mavzu. tolalar bilan ta’mirlashgan kompozitsion materiallar. 12.1.matritsa va tolani tanlash nazariy asoslari. 12.2.metall matritsasi asosida olingan metall kompozitsion materiallarni asosiy fizik-mexanik xossalari, ularni afzallashtirishning asosiy tamoyillari, ishlab chiqishning asoslari va qo‘llanilish istiqbollari. kompozitsion materiallarni puxtalash uchun yuqori puxtalikdagi: a) po‘lat simlar; volframdan, molibdendan olingan simlar, ularning qotishmalaridan olingan simlar va h.k. b) bor, uglerod, oyna-shisha; alyuminiy nitridi va kremniy nitridi oksidi monokristali tolalaridan foydalaniladi. simlar - eng arzon hammabop sinchlovchi material. po‘latdan va berilliydan olingan detallar uchun ishlatiladi. volfram va molibdendan yasalgan simlar o‘rta va yuqori haroratda ishlatiladi. hozirgi vaqtda puxtalash uchun austenit, austenit-martensit, martensit klassidagi po‘latdan olingan tola-simlar ishlatilmoqda. austenit klassidagi (x18н9, x18н10t) po‘latlarni 92% ga qisib, kiryalab (“volochenie”) sim olinadi. bunda puxtalik birdaniga ortib, plastiklik anchagini pasayadi. turg‘un emas austenitning matrensitga aylanishini tezlashtirish uchun zagatovka sovuq (minus) haroratgacha sovitiladi - bunga sovuqlayin ishlash (“obrabotka xolodam”) deyiladi. martensit strukturali simning puxtaligi austenit strukturaliknikidan 40-50% yuqori. martensit klassidagi po‘latlar 30x13; …

2 / 7

an simlar, asosan kukun metallurgiyasi usulida olinadi. oxirida kiryalanadi. volfram simlarini olishda qo‘shimcha sifatida oksidlar tho2; sio2; la2o3 lar ishlatiladi. bu volfram simini mustahkamligini yetarli darajada ushlab turadi. oldin diametri 2,75 mm bo‘lgan shtabiklar olinadi: po‘lat formada, bosim p=4-6 ts/sm2 da, gidropresslarda, 30000s haroratda termik ishlab -pishirib (“spekanie”). kiryalash: 10000s da boshlanib, asta pasaytirib, oxirgi davrda 400-6000s ga tushirib. bir necha bor yumshatiladi: birinchisi 8000s da, qolganlari 600-7500s da. yumshatish bilan birga kiryalanadi: diametri d=0,3; 0,12; 0,05 mm li kiryalar (“filera”) bilan. diametri 0,5 mm bo‘lgan volfram simlarining xossalari sim markasi harorat 0s puxtalik, mpa uzoq muddatli puxtalik, 100 soat. mpa oquvchanlik chegarasi, 6*10-5 вa 900 1320 630 760 w+ qo‘shimcha -”prisadka” 1000 1100 1130 - 480 350 630 470 sio2 va al 1200 740 330 380 вt-15 900 - - - w+ 1000 1200 660 830 2% tho2 1100 1090 440 600 1200 850 410 520 bп-20 900 2670 …

3 / 7

giga yaqin keladi. birilliy metall qobig‘i ichida kiryalanadi, masalan, nikel qobig‘ida. kiryalab bo‘lgandan so‘ng, qobiq eritib olib tashlanadi (“travit”) . so‘ng sim yuzasi elektro-kimyoviy sayqallanadi. metall qobiq sifatida matritsa materiali ham ishlatiladi. bu holda elektro-kimyoviy eritish va saykallash operatsiyalari bulmaydi. diametri 1,8 mm bo‘lgan berilliy simi v=1129 mpa, e=320*103mpa ga ega. qattiq deformatsiyalangan berilliy tolasi yuqori rekristallanish haroratiga ega: 7000s. kamchiligi: past plastikligi (=1-2%) va zaharliligi. berilliy simi kupincha matritsasi alyuminiy, magniy yoki titandan bo‘lgan kompozitlarni puxtalash uchun ishlatiladi. 13-mavzu. sellyuloza bilan to‘ldirilgan polimer kompozitsion materiallar. 13.1.asosiy tushunchalar, ta’rifi, tuzilishi, olinishi va qo‘llanilishi. bular poliakripnitrilli gidrotsellyulozali toladan yoki neftli smola asosida olingan tolalardan olingan. uglerodli tolalarni olish texnologiyasi organik dastlabki tolalarni issiq ta’sirida parchalanishiga asoslangan. qizdirish boshqariladigan atmosferada olib boriladi. uglerodli tolalarni ishlab chiqarish quyidagi operatsiyalardan iborat: 1. oksidlash; 2. karbonizatsiyalash; 3. grafitlash. tolalar 200-3000s da olib boriladi. karbonizatsiya 9000s dan yuqorida vodorod muhitida o‘tadi. unga o‘tga turg‘unlik xossasi beriladi …

4 / 7

qurilishini sxemasi: a - umumiy ko‘rinish; b – fibrillarning uzunasiga kesimi; v – mikrofibrillani ko‘ndalang kesimi; la va lc – mikrofibrillani ko‘ndalang o‘lchamlari fibrillalarning o‘zaro joylanishi, ularni “orientatsiya” darajasi dastlabki xom-ashyoga bog‘liq: tolaning cho‘zilish darajasiga, makromolekula tarkibiga, tola olish texnologiyasiga. shuning uchun har xil dastlabki materiallardan olingan tolalarning puxtalik va bikirlik xossalarining bir-biriga nisbati har xil, puxtalik xossalari ham har xil. rasm poliakrilnitrildan (1) va viskozadan (2) olingan uglerodli tolalarning vaqtincha qarshiligi va egiluvchanlik moduli orasidagi bog‘liqlik uglerodli tolalar puxtaligiga nuqsonlar ancha ta’sir qiladi: g‘ovaklik, darz ketish. mexanik xossalariga qarab 2 xil bo‘ladi: 1. yuqori puxtalikdagi tola: v=2500-3200 mpa e=(180-220)103 mpa. 2. yuqori modulli tola: v =1400-2200 mpa e=(350-550)103 mpa. korxonalar uglerodli tolalarni buralgan yoki buralmagan arqon formasida chiqaradi. arqondagi tolalar soni: 1000-160 000 tola diametri d=7 mkm. kamchiliklari: 1. havoda oksidlanishiga moyilligi; 2. metall-matritsa bilan kimyoviy aktivligi; 3. polimer-matritsa bilan adgeziya pastligi. yuqoridagi 2 kamchilikni yo‘qotish uchun tolaga metall …

5 / 7

s dan yuqorida matritsa-alyuminiy bilan reaktsiyaga kirishadi. buni yo‘qotish va issiqbardoshligini oshirish uchun tola yuzasi kremniy karbidi bilan 3-5 mkm kalindligida qoplanadi. buni nomi-borsiq. yuqori haroratda borsiqning puxtaligi bor tolasinikidan yuqori. rasm. tolalar mustahkamligining haroratga qarab o‘zgarishi: 1 – tola bordan yasalgan; 2 – borsiqdan yasalgan; 3 – kremniy karbididan yasalgan korxonalarda monotola shaklida g‘altaklarda chiqariladi. bor tolalari polimer va alyuminiy asosli matritsali kompozitlar ishlab chiqishda qo‘llaniladi. kremniy karbidi tolalari. olish texnologiyasi bor tolalari olish texnologiyasidan farqi yo‘q. asos uglerod bo‘lgan (o‘rtasi) kremniy karbid tolalari arzon. lekin, yuza nuqsonlariga injik, puxtaligi kamroq. metall matritsali yuqori haroratda ishlaydigan kompozitlarni sinchlashda qo‘llaniladi. shisha tolalar. eritilgan 1200-14000s da shisha diametri 0,8-3 mm bo‘lgan fileradan o‘tkaziladi va tezda bir necha mikrometrgacha cho‘ziladi. diametri 3-100 mkm bo‘lgan tola barabanga o‘raladi, uzunligi 20 km gacha. tolaning ko‘ndalang kesim yuzasi kvadrat, to‘g‘ri to‘rtburchak, dumoloq, uchburchak va oltiburchak formada bo‘ladi. bu zich joylashishni va yuqori puxtalikni ta’minlaydi. shisha …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompozitsion materiallar"

12-mavzu. tolalar bilan ta’mirlashgan kompozitsion materiallar. 12.1.matritsa va tolani tanlash nazariy asoslari. 12.2.metall matritsasi asosida olingan metall kompozitsion materiallarni asosiy fizik-mexanik xossalari, ularni afzallashtirishning asosiy tamoyillari, ishlab chiqishning asoslari va qo‘llanilish istiqbollari. kompozitsion materiallarni puxtalash uchun yuqori puxtalikdagi: a) po‘lat simlar; volframdan, molibdendan olingan simlar, ularning qotishmalaridan olingan simlar va h.k. b) bor, uglerod, oyna-shisha; alyuminiy nitridi va kremniy nitridi oksidi monokristali tolalaridan foydalaniladi. simlar - eng arzon hammabop sinchlovchi material. po‘latdan va berilliydan olingan detallar uchun ishlatiladi. volfram va molibdendan yasalgan simlar o‘rta va yuqori haroratda ishlatiladi. hoz...

This file contains 7 pages in DOCX format (708.6 KB). To download "kompozitsion materiallar", click the Telegram button on the left.

Tags: kompozitsion materiallar DOCX 7 pages Free download Telegram