materialshunoslik va yangi materiallar texnologiyasi

DOC 47 стр. 1,5 МБ Бесплатная загрузка

47 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,5 МБ

Тип файла DOC

Страницы 47

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 47

o‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon mashinasozlik instituti “materialshunoslik va yangi matеriallar tеxnologiyasi’ kafedrasi “mashinasozlik materiallari” fanidan ta’lim yo‘nalishi: 5320100 –materialshunoslik va yangi materiallar texnologiyasi yo‘nalishi talabalari uchun amaliy mashg‘ulotlarni bajarish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatma andijon 2022-yil “tasdiqlayman” andijon mashinasozlik instituti o‘quv – uslubiy kеngashida ko‘rib chiqilgan va tasdiqlangan kеngash raisi__________________________ r.aliyev №___ ‘___’_______ 2022-yil “ma’qullangan” “avtomobilsozlik” fakultеti kеngashda muhokama qilingan va ma’qullangan kеngash raisi___________________ a.axmedov №___ ‘___’_____ 2022-yil “tavsiya etilgan” “materialshunoslik va yangi materiallar texnologiyasi” kafеdrasi majlisida muhokama qilingan va tavsiya etilgan. kafеdra mudiri __________________ b.tojiboyev №___ ‘___’_____ 2022-yil tuzuvchi: 1. u.kasimov - andmi “materialshunoslik va yangi materiallar texnologiyas” kafedrasi katta o’qituvchisi taqrizchilar: 1. g‘.urishev - andmi “materialshunoslik va yangi materiallartexnologiyasi” kafedra dotsenti 2. b.qayumov – “uz-seam yung co” o'zbekiston-janubiy koreya qo‘shma korxonasi aksiyadorlik jamiyati texnik nazorat bo'limi xalqaro standartlar seksiyasi boshlig‘i amaliy mashg‘ulotlarning ro‘yxati 1-jadval № amaliy mashg‘ulotlar mavzulari dars soatlari hajmi 1 asbobsozlik po‘latlarini tanlash. …

2 / 47

sh bo‘yicha tavsiyalar amaliy mashg‘ulotlarni tashkil etish bo’yicha kafedra professor-o’qituvchilari tomonidan ko’rsatma va tavsiyalar ishlab chiqiladi. unda talabalar asosiy ma’ruza mavzulari bo’yicha olgan bilim va ko’nikmalarini amaliy masalalar yechish orqali yanada boyitadilar. shuningdek, darslik va o’quv qo’llanmalar asosida talabalar bilimlarini mustahkamlashga erishish, ko’rsatma materiallardan foydalanish, ilmiy maqolalar va tezislarni chop etish orqali talabalar bilimini oshirish, masalalar yechish, mavzular bo’yicha ko’rsatmali qurollar tayyorlash va boshqalar tavsiya etiladi. 1-amaliy mashg‘ulot mavzu: asbobsozlik po‘latlarini tanlash. asbobsozlik po‘latlari sinfiga uglerodli va legirlangan po‘latlar kiradi. ularning qattiqligi, chidamliligi, ishqalanib emirilishga qarshiligi katta bo`lishi kerak.uglerodli asbobsozlik po`latlari у7, у8, у9, у10, у11, у12, у13 hamda yuqori sifatli uglerodli asbobsozlik po`latlar у7a, у8a, у9a, у10a, у11a, у12a, у13a kabi markalanadi. markalanishdagi ‘у’ harfi uglerodli po`lat ekanligini bildirsa, sonlar esa 0,1 aniqlikda uglerod % miqdorini ko`rsatadi. kam legirlangan 9xс, 13x, 11xф, xвсг va xвг makali po‘latlar ham ishlatiladi. uglerodli asbobsozlik po`latlariga karbid hosil qiluvchi w, mo,v, co kabi …

3 / 47

qiyoti yangi asbobsozlik qotishmalarini yaratishga imkon beradi. bunday materiallar yuqori harorat (850…12000c) da yaxshi ishlay oladi. hozirgi vaqtda asbobsozlikda metall-keramik qattiq qotishmalar keng ishlatilmoqda. qiyin eriydigan metallarning kukunlaridan tayyorlanadigan qattiq qotishmalarning bir karbidlilari вк8, вк10, вк20, ikki karbidlilari t15k6, t5k10 va uch karbidlilari tt7k12, tt10k8 kabi markalanadi. kesuvchi asboblar uchun po`latlar. bunday po`latlarning muhim xususiyatlari ishqalanishdagi eyilishga chidamliligi va issiqbardoshligidir. bunday xususiyatga ega bo`lgan materialning qattiqligi ishlanadigan materialning qattiqligidan yuqori bo`lishi kerak. asbob yasaladigan bu materiallar yuqori mustahkamlik va qovushqoqlikka ega bo`lishi kerak. kesuvchi asbobning ish unumdorligi uning issiqbardoshligiga bog`liq. uglerodli asbobsozlik po`latlari sifatli va yuqori sifatli bo`ladi. yumshoq materiallarga ishlov beriladigan asboblar sifatli (у7, у8, у9, у10, у11, у12, у13) hamda yuqori sifatli uglerodli asbobsozlik po`lat (у7a, у8a, у9a, у10a, у11a, у12a, у13a) laridan tayyorlanadi. tamg`alardagi ‘у’ harfi uglerodli po`lat ekanligini bildirsa, sonlar esa 0,1 aniqlikda uglerod % miqdorini ko`rsatadi. uglerodli asbobsozlik materiallarining issiqbardoshligi 180…2000c dan oshmaydi, ularning kesish …

4 / 47

asbobsozlik po`latlari ishlatiladi (5950-73 gost). ularning issiqbardoshligi 200...2600 c ga etadi. bunday po`latlarni toblash muhiti sifatida ko`pincha mineral moy yoki qaynoq tuz eritmalaridan foydalaniladi. ulardan zarb ta'sirida ishlaydigan temir, tosh taroshlash va shunga o`xshash ishlarda qo`llaniladigan iskanasimon asboblar –zubila, puanson, iskana kabi asboblar tayyorlanadi. toza ishlov beruvchi kesuvchi asboblar esa xвг dan tayyorlanishi mumkin. ko`pincha, xвг po`lati olmos o`rnida ishlatiladi, chunki bu po`lat tarkibidagi juda qattiq volfram karbid fazasi amaldagi toblash haroratida austenitda erimaydi. shuning uchun toblangan po`lat tarkibidagi karbidlar kesuvchi asbobning ishchi yuzasi qattiqligini oshiradi. uglerodli asbobsozlik po`latlariga karbid hosil qiluvchi w, mo,v, co kabi elementlar qo`shilsa, ular kesish tezligini oshiradi. ayniqsa, po`lat tarkibidagi volfram elementining miqdori 9...18% gacha yetkazilsa, issiqbardoshlik 600...6500 c ga ortadi, ya'ni ularning ish unumdorligi uglerod asbobsozlik po`latlariga qaraganda 3…5 marta ortadi. shuning uchun ham bunday po`latlar teskar po`latlar deb ataladi. (19265-73 gost). ularda legirlovchi elementlarning miqdori ko`p bo`lganligi uchun ularning toblash chuqurligi katta bo`ladi. …

5 / 47

turli haroratda toblanadi. masalan, toblash harorati р18 po`lati uchun 1270...12900c, р12 po`lati uchun 1225…12450 c, r6m5 po`lati uchun 1210...12300 c ni tashkil qiladi. tezkesar po`latlar ledeburit sinfiga kiradi, shuning uchun ham u yaxshi bolg`alanadi. po`latlarning kesish xususiyatini yaxshilash uchun ularni bolg`alashdan keyin 800...8600 c gacha qizdirib yumshatiladi, so`ngra toblab bo`shatiladi. natijada po`lat kerakli bo`lgan tuz eritmasini oksidlanishdan saqlab, sekin yoki pog`onali qizdirish mumkin bo`ladi. ko`pincha pog`onali qizdirish texnologiyasi qo`llaniladi (3.7-rasm). po`lat 4500 c ga qizdirilganda butun hajm bo`yicha harorat bir xil bo`lguncha kutiladi, keyin 8500 c haroratgacha qizdirib, shu haroratda ushlab turilsa, temir karbid austenitda eriydigan holga keladi. toblangandan keyin tezkesar po`lat strukturasining taxminan 70...75% martensit va 25...30% qoldiq austenitdan iborat bo`ladi. toblash samaradorligini oshirish uchun qoldiq austenitni parchalash zarur. buning uchun uch marta yuqori haroratli bo`shatish o`tkaziladi (550...5700 c). bo`shatish haroratida zagotovka 1,0...1,5 soat ushlab turiladi, so`ngra tez sovitiladi. har bir bo`shatishda taxminan 6...8% qoldiq austenit parchalanadi. bo`shatish sonini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 47 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "materialshunoslik va yangi materiallar texnologiyasi"

o‘zbekistоn respublikasi оliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi andijon mashinasozlik instituti “materialshunoslik va yangi matеriallar tеxnologiyasi’ kafedrasi “mashinasozlik materiallari” fanidan ta’lim yo‘nalishi: 5320100 –materialshunoslik va yangi materiallar texnologiyasi yo‘nalishi talabalari uchun amaliy mashg‘ulotlarni bajarish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatma andijon 2022-yil “tasdiqlayman” andijon mashinasozlik instituti o‘quv – uslubiy kеngashida ko‘rib chiqilgan va tasdiqlangan kеngash raisi__________________________ r.aliyev №___ ‘___’_______ 2022-yil “ma’qullangan” “avtomobilsozlik” fakultеti kеngashda muhokama qilingan va ma’qullangan kеngash raisi___________________ a.axmedov №___ ‘___’_____ 2022-yil “tavsiya etilgan” “materialshunoslik va yangi materiallar texnologiyasi” kafеdra...

Этот файл содержит 47 стр. в формате DOC (1,5 МБ). Чтобы скачать "materialshunoslik va yangi materiallar texnologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: materialshunoslik va yangi mate… DOC 47 стр. Бесплатная загрузка Telegram