zamonaviy nometal va kompozitsion material-lari xususiyatlari va sanoatda qo’llanilishi

DOCX 12 pages 32.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.0 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: zamonaviy nometal va kompozitsion material-lari xususiyatlari va sanoatda qo’llanilishi. reja: 1. umumiy ma’lumotlar 2. plastmassalar, ularning turlari, tarkibi, xossalari, ishlatilish soxalari; 3. plastmassalardan buyumlar tayyorlash usullari; 4. rezinalar, tarkibi, ishlatilish soxalari; 5. kompozitlar xaqida tushuncha. 6. kompozit materiallar. 1.umumiy ma’lumotlar mavjud konstruksion materiallar zaxirasini osil qilish uchun ularni tejab ishlatish, yangi xom ashelarni izlab topish, amda ular asosida yangi, chidamli konstruksion materiallarni yaratish va ishlab chiqarish muxim axamiyatga ega. ana shunday materiallar ichida eng mu imlari plastmassalar, rezinalar, sellyuloza asosidagi materiallar, sopol va kompozitsion materiallardir. metall, polimer va sopol asosidagi kompozitsion materiallar kelajakda texnikaning rivojlanishini belgilaydigan materiallardir. 2. plastmassalar va ularning turlari organiq polimer boglovchi moddalar asosida sun’iy ravishda tayyorlangan, muayyan aroratlarda va bosim ostida plastik xossalarga ega bo‘ladigan materiallar plastmassalar deb ataladi. polimerlar, odatda, bir necha mingdan tortib, to bir necha milliongacha atomdan iborat birikmalardir. polimerlar tabiiy (natural kauchuklar, jun, ipak, sellyuloza, oksillar, tabiiy smolalar va b.), sun’iy …

2 / 12

lari, qog‘oz,) plastmassalarning fizikaviy va kimeviy xossalarini yaxshilaydigan va narxini arzonlashtiradigan moddalardir. plastifikatorlar (kamfora, kanakunjut moyi, dibutilftolat), asosan, plastmassalarning tarkibiy qismi bo‘lib, ularning plastikligini oshiradi. katalizatorlar (magneziy, urotropin, oxak) polimer materiallarning kotish jarayonini tezlashtiradi. buyoklar plastmassa buyumlarga dekorativ tus berish uchun qo‘llaniladi. moylovchi moddalar (stearin) plastmassalarni presslashda massaning pressfforma devoriga yepishib kolmasligini ta’minlash uchun xizmat qiladi. plastmassalar xarorat ta’sirida uzlarining fizikaviy -kimyoviy xossalarini o‘zgartiradi. ana shu xususiyatga kura plastmassalar termoreaktiv va termoplastik turlariga bo‘linadi. termoreaktiv plastmassalar (tekstolit, asbotekstolit, getinaks, epoksplastlar, ) bir marta qizdirilib, bosim bilan ishlangandan keyin qayta suyuqlanmaydi. termoplastik plastmassalarni (ftoroplast, organiq shisha, selluloid, viniplast, kapron, polietilen,) esa bir necha martalab qayta qizdirish va suyuq xolda qayta ishlash mumkin. 3. plastmassalardan buyumlar tayyorlash usullari plastmassalardan, asosan, qoliplash, qo‘yish, presslash, siqib chiqarish, payvandlash, yelimlash usullarida buyumlar tayyorlanadi. ularni metall kesuvchi dastgoxlarda osongina kesib ishlash, qirqish, frezalash, pardozlash, jilvirlash mumkin. qoliplash orqali plastmassalardan murakkab shaklli katta buyumlar olinadi. bu usulda …

3 / 12

laniladi. qo‘yish mashinasining silindrida plastmassa zarur aroratgacha qizdiriladi va juda qovushoq xolatga keltiriladi. shundan keyin plastmassa press-qolipga bosim ostida to‘ldiriladi. buyum qotgach qolip ochilib, tayyor buyum chiqarilib olinadi. xozirgi vaqtda mavjud qo‘yish avtomatlarida soatiga 2000 tagacha buyum ishlab chiqariladi. bu usulda olingan buyumlar zich, tekis va aniq chiqadi. bosimsiz qo‘yish orqali quyma buyumlar olishda plastmassaning tarkibiy qismlari aralashmasi suyuqlantiriladi va tegishli qoliplarga qo‘yiladi, kotgandan keyin qolipdan ajratib olinadi va kerakli qismlarga ishlov beriladi. presslash usulida qizdirilga pressforma bo‘shligiga tegishli material solinib puanson bilan bosiladi. qizdirilgan press material qolip bo‘shligini to‘ldiradi va u qotgach bosim olinib, buyum ajratiladi. payvandlash usulida termoplastdan tayyorlangan detallar elektr-kontakt usulidan foydalanib ulanadi. termoreaktiv plastmassalarni payvandlash esa yuqori chastotali tok yoki ultratovush orqali amalga oshiriladi. 4. rezinalar xozirgi zamon texnikasida yuqori elastiklikka ega bo‘lgan materiallar juda katta axamiyatga ega. bunday materiallardan zarbiy kuch ta’sirini yumshatadigan vositalar (amortizatorlar) xamda tebranishni pasaytiruvchi yoki yutuvchi asbob va qurilma (dempfer) lar …

4 / 12

akat o‘tkazuvchi vositalar, shlanglar va xokazolar. rezinalardan uskuna va qurilmalarni tashqi mu itdan muxofaza qilishda, elektr simlarining sirtini koplashda (kabellar tayyorlash) foydalaniladi. kauchukni vulkanizatsiyalab, rezina maxsuloti olinadi. kauchuklarga turli qo‘shimchalarni qo‘shish bilan yoruglik va radiatsiya nuriga chidamli arzon rezinasimon maxsulotlar olinadi. bu yo‘l bilan maxsus sharoitlarga chidamli rezinalarni dam olish mumkin. keyingi vaqtda sintetik kauchuk ishlab chiqarish juda keng rivojlangan. masalan, natriy – bo‘tadien (skb), bo‘tadien – stirol (sks), polixropen, bo‘tadien – nitril (skn) kabi sintetik kauchuklar keng tarkalgan. sintetik kauchuklar o‘z strukturasiga ko‘ra katta molekulyar massaga ega bo‘lgan chiziqlipolimerlardir. normal xaroratda sintetik kauchuklar yuqori elastikli xolatda bo‘lib,-400 dan – 700 gacha xarorat oralig‘ida shishasimon xolatga o‘tadi. ishlatilish soxasiga kura, rezina oddiy va maxsus turlarga bo‘linadi. oddiy maqsadlarda qo‘llaniladigan rezinalarga tabiiy kauchuk (nk) amda skb, sks, ski sintetik kauchuklar kiradi. bunday rezinalar yuqori mustaxkamlik va elastikka ega bo‘lib, gaz va suvni o‘zidan o‘tkazmaydi. bunday materiallardan kameralar, qo‘lqoplar, transportyorlar lentasi, kabel …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zamonaviy nometal va kompozitsion material-lari xususiyatlari va sanoatda qo’llanilishi"

mavzu: zamonaviy nometal va kompozitsion material-lari xususiyatlari va sanoatda qo’llanilishi. reja: 1. umumiy ma’lumotlar 2. plastmassalar, ularning turlari, tarkibi, xossalari, ishlatilish soxalari; 3. plastmassalardan buyumlar tayyorlash usullari; 4. rezinalar, tarkibi, ishlatilish soxalari; 5. kompozitlar xaqida tushuncha. 6. kompozit materiallar. 1.umumiy ma’lumotlar mavjud konstruksion materiallar zaxirasini osil qilish uchun ularni tejab ishlatish, yangi xom ashelarni izlab topish, amda ular asosida yangi, chidamli konstruksion materiallarni yaratish va ishlab chiqarish muxim axamiyatga ega. ana shunday materiallar ichida eng mu imlari plastmassalar, rezinalar, sellyuloza asosidagi materiallar, sopol va kompozitsion materiallardir. metall, polimer va sopol asosidagi kompozitsion ma...

This file contains 12 pages in DOCX format (32.0 KB). To download "zamonaviy nometal va kompozitsion material-lari xususiyatlari va sanoatda qo’llanilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: zamonaviy nometal va kompozitsi… DOCX 12 pages Free download Telegram