boshlang‘ich maktabda pedagogik, sharq va g‘arb tajribalaridan foydalanish jarayonining zamonaviy tendensiyalari va texnologiyalari

DOCX 15 стр. 41,8 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 41,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

2-mavzu: boshlang‘ich maktabda pedagogik, sharq va g‘arb tajribalaridan foydalanish jarayonining zamonaviy tendensiyalari va texnologiyalari. boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining bilim va ko‘nikmalariga qo‘yilgan talablar. boshlangʻich ta’lim pedagogikasida ta’lim qonuniyatlari, qoidalari, prinsiplari, metodlari va vositalari. o‘quvchilarning o‘zlashtirgan bilimlari bilim natijalarini tekshirish va tashxis qilishning maqsad va vazifalari. didaktika (ta’lim nazariyasi: yunoncha «didaktikos» “o‘rgatuvchi”, «didasko» esa – “o‘rganuvchi” ma’nosini bildiradi) ta’limning nazariy jihatlari (ta’lim jarayonining mohiyati, tamoyillari, qonuniyatlari, o‘qituvchi va o‘quvchi faoliyati mazmuni, ta’lim maqsadi, shakl, metod, vositalari, natijasi, ta’lim jarayonini takomillashtirish yo‘llari va hokazo muammolar)ni o‘rganuvchi fan. bu tushunchani buyuk chex pedagogi yan amos komenskiy (1592-1670 yillar) “buyuk didaktika” (1657 yil) nomli mashhur asarida tilga oladi. lekin komenskiy “didaktika bu faqat ta’limgina emas, balki tarbiyalash ham”, deb ta’kidlaydi. mazkur asarda olim ta’lim nazariyasining muhim masalalari: ta’lim mazmuni, ta’limning ko‘rgazmaliligi, ketma-ketligi kabi tamoyillari, sinf-dars tizimi borasida so‘z yuritadi. didaktik nazariya (konsepsiya)lar va ularning falsafiy asoslari ta’lim jarayoni psixologik-pedagogik konsepsiyalar (ular aksariyat hollarda didaktik tizimlar …

2 / 15

nsepsiyalari muhim ahamiyatga ega. an’anaviy didaktik tizimning yaratilishi nemis faylasufi, psixolog va pedagog i.f.gerbart (1776-1841 yillar) nomi bilan bog‘liq. ya.a.komenskiyning sinf-dars an’anaviy tizimini tanqidiy nuqati nazardan qayta asoslab, etika va psixologiyaning nazariy yutuqlariga tayangan holda ta’lim tizimini yaratdi. i.f.gerbart ta’lim tizimining asosiy belgisi quyidagilardan iborat. o‘quvchilarning intellektual rivojlanishini ta’minlash maktabning asosiy vazifasi; bolani tarbiyalash esa oilaning vazifasidir. progressiv (pedotsentrik) tizim bolaning bilim olishida faoliyatining asosiy rol o‘ynashini e’tirof etadi. mazkur tizim asosini d.dyui tizimi, g.kershteynning mehnat maktabi, v.lay nazariyalari tashkil etadi. zamonaviy didaktik tizim. xx asrning 50-yillarida psixolog va pedagog b.skinner qismlarga bo‘lingan axborotlarni etkazish, bu jarayonni muntazam nazorat qilish asosida materialni o‘zlashtirishda samaradorlikka erishish g‘oyasini ilgari suradi. mazkur g‘oya keyinchalik dasturiy ta’lim deb ataladi. keyinchalik n.krauder nazorat natijalariga qarab o‘quvchiga mustaqil ishlash uchun turli materiallarni taklif etadigan tarmoqlashtirilgan dasturlarni yaratdi. d.dyuining nazariy g‘oyalari muammoli ta’limning asosi bo‘lib qoldi. bugungi kunda muammoli ta’lim deb nomlanuvchi, ushbu g‘oya o‘qituvchi rahbarligi ostida …

3 / 15

ari surilgan “yaqin rivojlanish zonasi” g‘oyasi ham muhim ahamiyatga ega. unga ko‘ra bola kattalar yordamida bilim olib, o‘zi mustaqil bajara olmagan ishlarni bajara boshlaydi. o‘zbekiston respublikasining “ta’lim to‘g‘risida”gi qonunida ta’lim va tarbiyani insonparvarlik, demokratik g‘oyalarga muvofiq tashkil etilishi e’tirof etilgan. zamonaviy pedagogikada ta’lim paradigma (modeli)lari pedagogik paradigma (yunoncha «paradeigma» - misol, namuna) – pedagogika fani rivojining ma’lum bosqichida ta’limiy va tarbiyaviy muammolarni hal etish namunasi (modeli, standarti) sifatida ilmiy pedagogik hamjamiyat tomonidan e’tirof etilgan nazariy hamda metodologik ko‘rsatmalar to‘plami bo‘lib, u ta’limning konseptual modeli sifatida qo‘llaniladi. bugungi kunda ta’limning quyidagi paradigmalari keng tarqalgan: 1. an’anaviy – konservativ paradigma (bilim paradigmasi). 2. ratsionalistik (bixevioristik) paradigma. 3. fenomenologik (gumanistik) paradigma. 4. texnokratik paradigma. 5. ezoterik paradigma. ayni vaqtda ta’lim paradigmalarini belgilashga nisbatan uch xil yondashuv mavjud: 1. qadriyatli (aksiologik) yondashuv - madaniyat inson hayotining mazmuni sifatida tushuniladi. 2. faoliyatli yondashuv asosan madaniyat moddiy va ma’naviy boyliklarini yaratishga yo‘naltirilgan faoliyatning sinalgan usullari sifatida …

4 / 15

a ko‘ra ta’limning asosiy maqsadi - “bilim, qanchalik qiyin bo‘lmasin bilim olish”. an’anaviy paradigma maktabning maqsadi yosh avlodga individual rivojlanishi hamda ijtimoiy tartibni saqlab qolishga yordam beruvchi madaniy meroslarning muhim elementlari – bilim, ko‘nikma va malakalar, ilg‘or g‘oyalar va qadriyatlarni saqlab qolish hamda ularni yoshlarga etkazish muhim ekanligini yoritadi. bilim olish paradigmasining asosiy maqsadi: ta’lim olish, taraqqiyot va madaniyatning eng muhim elementlarini avloddan-avlodga etkazish. 2. ratsionalistik (bixevioristik) paradigma (p.blum, r.gane, b.skinner va boshqalar). ratsionalistik paradigma diqqat markazida ta’lim mazmuni emas, balki o‘quvchilar tomonidan turli bilimlarni o‘zlashtirilishini ta’minlovchi samarali usullari yotadi. ta’limning ratsionalistik modeli asosini b.skinerning ijtimoiy injeneriya bixevioristik (inglizcha behavior - xulqi) konsepsiyasi tashkil qiladi. maktabning maqsadi – o‘quvchilarda g‘arb madaniyati ijtimoiy qoidalari, talablari va ko‘zlagan maqsadlariga mos keladigan moslashtiruvchi “xulqiy repertuar”ni shakllantirishdir. shu bilan bir vaqtda, “xulqi” atamasi bilan “insonga xos hamma ta’sirlanishlar – uning fikrlari, sezgi va harakatlari” ifodalanadi (r.tayler). bunda ta’limning asosiy metodlari, o‘rgatish, trening, test sinovlari, …

5 / 15

todika ishlab chiqiladi, uning mohiyati quyidagichadir: 1.butun sinf yoki kurs uchun to‘la o‘zlashtirish etaloni, mezonnini aniq belgilab olish asosida o‘qituvchi ta’lim yakunida erishilishi kerak bo‘lgan aniq natijalarning ro‘yxati va unga muvofiq keluvchi testlarni tuzadi. 1. o‘quv birliklari, ya’ni, o‘quv materiallarining yaxlit bo‘limlari ko‘rsatiladi, ularni o‘zlashtirish natijalari aniqlanadi, yakuniy bahoga ta’sir ko‘rsatmaydigan navbatdagi testlar tuziladi. bu testlarning vazifalari – tuzatish, korreksiyalashdan iborat. 2. to‘la o‘zlashtirishga yo‘naltirilgan har bir o‘quv kurs materiallarini o‘zlashtirish darajasini baholash uchun test sinovlarini o‘tkazish. turli mamlakatlarning (avstriya, belgiya, aqsh va boshqalar) ta’lim tizimlari tajribasi ratsionalistik (bixevioristik) paradigma g‘oyalariga muvofiq ish ko‘rilganda 70 % o‘quvchilar yuqori natijalarni qayd etganliklarini ko‘rsatadi. yuqorida qayd etilgan ta’lim yo‘nalishlari o‘zida insonparvarlik g‘oyalarini ifoda etmagan, ular bola dunyoqarashining rivojlanishi, shaxsning rivojlanishida shaxslararo munosabatlarning muhim o‘rin tutishini nazarda tutmaydi. 3. gumanistik (fenomenologik) paradigmaga ko‘ra (a.maslou, a.kombs, k.rodjers, l.s.vigodskiy va boshqalar) ta’lim oluvchi erkin shaxs, ijtimoiy munosabatlar sub’ekti sifatida o‘ziga xos rivojlanish imkoniyatlariga ega. ular …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "boshlang‘ich maktabda pedagogik, sharq va g‘arb tajribalaridan foydalanish jarayonining zamonaviy tendensiyalari va texnologiyalari"

2-mavzu: boshlang‘ich maktabda pedagogik, sharq va g‘arb tajribalaridan foydalanish jarayonining zamonaviy tendensiyalari va texnologiyalari. boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining bilim va ko‘nikmalariga qo‘yilgan talablar. boshlangʻich ta’lim pedagogikasida ta’lim qonuniyatlari, qoidalari, prinsiplari, metodlari va vositalari. o‘quvchilarning o‘zlashtirgan bilimlari bilim natijalarini tekshirish va tashxis qilishning maqsad va vazifalari. didaktika (ta’lim nazariyasi: yunoncha «didaktikos» “o‘rgatuvchi”, «didasko» esa – “o‘rganuvchi” ma’nosini bildiradi) ta’limning nazariy jihatlari (ta’lim jarayonining mohiyati, tamoyillari, qonuniyatlari, o‘qituvchi va o‘quvchi faoliyati mazmuni, ta’lim maqsadi, shakl, metod, vositalari, natijasi, ta’lim jarayonini takomillashtirish yo‘llari va hokazo muam...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (41,8 КБ). Чтобы скачать "boshlang‘ich maktabda pedagogik, sharq va g‘arb tajribalaridan foydalanish jarayonining zamonaviy tendensiyalari va texnologiyalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: boshlang‘ich maktabda pedagogik… DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram