институционал иқтисодиёт

DOC 23 pages 416.5 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 416.5 KB

File type DOC

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

1- мавзу. “институционал иқтисодиёт” фани пайдо бўлиши, предмети ва ривожланиши маъруза машғулоти режаси : 1.1. институционал назарияларнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши тарихи. 1.2. институционал иқтисодиётнинг методологик асослари ва вазифалари. 1.3. неоинституционал назариянинг асосий йўналишлари таянч сўз ва иборалар:неоклассика, институционализм, кейнсчилик, методологик индивидуализм, ички сабаб натижасида вужудга келган эволюция концепцияси, холизм методологияси, институционал детерминизм, «эски» институционализм, техник таркиб, «ҳимоя қобиғи», мулкчилик ҳуқуқлари назарияси, оптимал шартнома назарияси ижтимоий танлов назарияси, конституциявий иқтисодиёт, ахборот харажатлари, ахборот назарияси, трансакция харажатлари назарияси, янги иқтисодий тарих, ўйинлар назарияси, тўлиқсиз рационаллик назарияси, келишувлар иқтисодиёти. 1.1. институционал назарияларнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши тарихи. институционал назария аввал классик сиёсий иқтисоднинг, сўнгра эса экономикснинг муғолиб таълимот сифатида пайдо бўлиб, ривожланган. америкалик иқтисодчи бен селигмен институционализмни «формализмга қарши ғараён», яъни иқтисодий назарияда нафақат расмий моделларни ва қатъий мантиқий қоидаларни, балки бутун жонли ҳаётни акс эттиришга интилиш сифатида тавсифлади. америкалик иқтисодий тафаккур тарихчиси роберт л.хайлбронернинг таъкидлашича, «ниҳоят, иқтисодий фан ўзининг аввалги салтанати …

2 / 23

ик xx а янги институционал иқтисодиёт xx а неоинститу- ционализм xx неокейнсиончилик xx а. моне- таризм рационал кутиш назарияси иқт.таклиф мактаби институционал иқтисодиёт макроиқтисдиёт микроиқтисодиёт иқтисодиёт фанининг шаклланиши ва унинг оқимлари иқтисодиёт фан сифатида неоклассика xix а марксизм xix-xx а. иқтисодий назария – ўқув фан, xx а. охири - xxi а. боши. манба: институционал иқтисодиёт: назария ва амалиёт. ўқув – услубий қўлланма. нижний новогород, 2012.70б. 1.1-расм. институционализмнинг шаклланиши институционализм иқтисодий назариянинг аввалги энг яхши мактабларининг қуйидаги назарий-методологик ютуқларини ўз ичига олди: - математик аппарат ва неоклассиканинг маржинал принциплари; - германиядаги тарихий мактабнинг методологик воситалари; - д.рикардо рентаси назариясининг таҳлили. институционализм ривожланишининг асосий йўналишлари: 1.3-расм. институционал оқимларни классификацияси (россия ва б. мамлакатлар) неоклассик назариянинг асосий тамойиллари икки қисмдан иборат. асосий тамойилларнинг биринчи қисмини классиканинг “эски” тамойиллари, иккинчи қисмни эса, неоклассиканинг “янги” тамойиллари ташкил этади. “эски” тамойиллар “қатъий негиз” бўлса, “янги” тамойиллар неоклассиканинг «ҳимоя қобиғи»ни ташкил этади. “эски” тамойилларга қуйидагилар киради: · …

3 / 23

имланишидан келиб чиқиб, белгиланади. «эски» институционализм назариясининг моҳиятини янада тўлиқроқ кўриб чиқиш учун ушбу илмий йўналишнинг кўзга кўринган вакиллари т.веблен, к.поланьи ва ж.к.гэлбрейт [32, 36] қарашларига мурожаат этиш мумкин. машинали ишлаб чиқаришнинг пайдо бўлишини таҳлил қилишда капиталист билан ёлланма ишчи ўртасидаги муносабатлар тизими меҳнат тақсимоти қабул қиладиган қуйидаги ташкилий шакллар орқали уларнинг ўзаро таъсирига эътибор қаратилди: табиий меҳнат тақсимоти → кооперация → мануфактура ва мутлақ қўшимча қийматни шакллантириш → хусусий ишчининг пайдо бўлиши → машиналарнинг пайдо бўлиши → фабрика → нисбий қўшимча қийматни шакллантириш. карл поланьининг таъкидлашича, айнан миллий ресурслар ва меҳнат бозорининг шаклланиши асосида давлатнинг аралашуви ётади. ғарбий европанинг барча ички бозорлари маҳаллий бозорлар табиий эволюциясининг натижаси эмас, балки давлатнинг аралашуви орқали барпо этилган. т. веблен «бекорчи синф назарияси» (1899) [32] асаридаги одатлар тўғрисидаги таҳлилда холизм методологиясини қўллайди. одатлар индивидларнинг бозордаги, сиёсий соҳадаги, оиладаги хатти-ҳаракатлари доираларини белгилаб берувчи институтлардан бири ҳисобланади. инсонлар хатти-ҳаракати веблен томонидан иккита жуда қадимий одатдан …

4 / 23

лбрейт ўз таҳлилини ахборот ва ахборот алмашувининг иштирокчилар ўртасида тақсимланиши масалаларидан бошлайди. унинг асосий фикри – ҳозирги бозорда ҳеч ким тўлиқ ахборотга эга эмас. ҳар бир шахснинг билимлари ихтисослашган ва хусусий аҳамиятга эга, ахборот тўлиқлигига фақат ушбу тўлиқ бўлмаган билимларни бирлаштирувчи ташкилот доирасида эришиш мумкин, деб таъкидлайди. бунда ҳокимият алоҳида шахсдан гуруҳга бирлашган, индивидуалликка эга ташкилотлар қўлига ўтади. сўнгра мазкур ташкилот индивидларнинг хаттиҳаракатига кўрсатадиган таъсирни таҳлил қилиб, индивидлар тавсифларини институционал муҳит вазифаси сифатида кўриб чиқади. масалан, унинг таъкидлашича, истеъмол талабининг ўсиши истеъмолчиларнинг ички туйғулари юқори бўлишидан эмас, балки уларни ишонтириш учун рекламадан фаол фойдаланувчи корпорациялар манфаатлари ортишидан келиб чиқади. бозор иқтисодиёти муносабатларининг жадал ривожланиши баробарида иқтисодий тадқиқотлар кўлами янада кенгайди ва чуқурлашди. бу билан ҳозирги замон иқтисодий таълимотларининг йирик йўналишлари шаклланди. ҳозирги замон иқтисодий таълимотларини ўрганишнинг энг кенг тарқалган ёндашувларига кўра, улар учта йўналишни ўз ичига олади: неоклассика, институционализм ва кейнсчилик. бироқ, мамлакатимизда мазкур йўналишлар – айниқса, институционализм йўналиши соҳасидаги …

5 / 23

нституционализм бугунги кунда иқтисодиёт фанининг тезкор ривожланиб бораётган йўналишларидан бири ҳисобланади. бу кўпроқ неоинституционал иқтисодий назарияга ёки янада кенгроқ қилиб айтадиган бўлсак, неоинституционал назарияга ёки неоинституционализмга тааллуқли. илмий манбаларга [30, 32, 34, 40, 41, 47] кўра, неоинституционализм чуқур тарихий илдизга эга. хiх аср охири – хх аср бошида юзага келган “эски” институционализмнинг асосчилари т.веблен, ж.р.коммонс ва у.митчеллар ҳисобланадилар. ҳозирги замон иқтисодчилари уларнинг ишларидан бугунги кунда ҳам ўз аҳамиятини йўқотмаган ва иқтисодиёт фанининг анъанавий усуллари ёрдамида изоҳланиши қийин бўлган жараёнларни таҳлил қилиш имконини берувчи ғояларни топмоқда. бироқ ўтган асрнинг 60-70 йилларигача институционал йўналиш анча суст ривожланган. кейинчалик эски ғоялар иккинчи босқич институционалистлари – ж.к.гэлбрейт, р.хайлбронер, ф.перру, ж.фурастье, г.мюрдаль ва бошқаларнинг ишларида ўз ифодасини топган. “эски” (замонавий) институционализмнинг учинчи босқичи асосан ж.ходжсон бошчилигидаги [55] “кембридж мактаби” олимларининг фаолияти билан боғлиқ. шу билан бирга турли иқтисодий мактабларга мансуб бир қатор иқтисодчилар [30, 31] институционал тизимларни таҳлил қилиш билан шуғулланиб, ўз тадқиқотларида институционал ёндашувдан …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "институционал иқтисодиёт"

1- мавзу. “институционал иқтисодиёт” фани пайдо бўлиши, предмети ва ривожланиши маъруза машғулоти режаси : 1.1. институционал назарияларнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши тарихи. 1.2. институционал иқтисодиётнинг методологик асослари ва вазифалари. 1.3. неоинституционал назариянинг асосий йўналишлари таянч сўз ва иборалар:неоклассика, институционализм, кейнсчилик, методологик индивидуализм, ички сабаб натижасида вужудга келган эволюция концепцияси, холизм методологияси, институционал детерминизм, «эски» институционализм, техник таркиб, «ҳимоя қобиғи», мулкчилик ҳуқуқлари назарияси, оптимал шартнома назарияси ижтимоий танлов назарияси, конституциявий иқтисодиёт, ахборот харажатлари, ахборот назарияси, трансакция харажатлари назарияси, янги иқтисодий тарих, ўйинлар назарияси, тўлиқсиз рационал...

This file contains 23 pages in DOC format (416.5 KB). To download "институционал иқтисодиёт", click the Telegram button on the left.

Tags: институционал иқтисодиёт DOC 23 pages Free download Telegram