huquq normasi

DOC 52,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1350301573_15067.doc huquq normasi reja: 1. xuquq normasi tushunchasi 2. huquq normasining tuzilishi 3. huquq normasining turlari va ularning tasnifi 1. xuquq normasi tushunchasi huquq ijtimoiy munosabatlarga ta`sir etuvchi vosita sifatida doimo, muayyan xulq-atvor, xatti-harakat qoidasi sifatida o`zini namoyon etib, u tegishli hayotiy holatlarda huquq subyektlari tomonidan qayta-qayta qo`llanishga mo`ljall angandir. huquq o`z ichki tuzilishiga ega. yaxlit bir tizim sifatidagi huquq tizimi o`z ichiga huquq tarmoklarini, huquq institutlarini oladi. huquq tizimining eng kichik, birlamchi tarkibiy unsuri bo`lib, huquq normasi hisoblanadi. agar huquqni, huquq tizimini bir bino deb qaraydigan bo`lsak, huquq normasi uning bir gashti sifatida yoki bir jonli organizmning eng kichik bir hujayrasi sifatida namoyon bo`ladi. shu bois, unda huquqka xos bo`lgan muhim belgalar jamlangan bo`ladi. huquq normasi hokimiyat tepasida turgan siyosiy kuchlarning amr-irodasini ifodalaydi; davlat tomonidan o`rnatilgan yoki sanksiyalangan bo`ladi; barcha huquq subyektlari tomonidan bajarilishi majburiy; aks holda davlatning majburlov kuchi bilan ijrosi ta`minlanadi; normativ aktlarda va boshqa huquq manbalarida …

an, davlat tomonidan o`rnatilgan va sanksiyalangan xatti-harakat qoidasi, xulq-atvor namunasi bo`lib, unda ijtimoiy munosabat qatnashchilarining huquq va majburiyatlari mustahkamlanadi. huquq normasida mustahkamlangan harakat, xulq-atvor qoidasida jamiyatning, xalq hayotining moddiy sharoitlari bylan belgalanadigan erki, manfaatlari ifodalanadi. xuko`q normasi shaxslarning bir-biri bilan bo`ladigan o`zaro munosabatida qanday xatti-harakat modeliga, namunasiga rioya etishlari lozimligini, ya`ni qaysi harakatlarni sodir etish yoki etmaslik mumkin ekanligani ko`rsatadi. shu ma`noda huquq normasi huquqiy xulq mezoni sifatida o`zini ko`rsatadi. uning tartibga soluvchi vosita sifatidagi ahamiyati shunda ko`rinadiki, biron-bir huquq subyekti (xususan shaxs, organ, muassasa) o`z harakatida huquq normasida mustahkamlangan qoidaga rioya etadi yoki boshqa huquq subyektidan huquq normasida belgalangan tegashli xatti-harakatni sodir etishni talab qiladi, shuningdek, belgilangan qoidaning bajarilmaganligi huquqbuzuvchiga nisbatan ta`sir chorasining qo`llanishiga olib keladi. huquq subyekti huquq normasida belgalangan xatti-harakat namunasiga rioya qilgan holatida, huquq normasi o`zini xatti-harakat o`lchovi, xatti-harakat doirasi va chegarasi sifatida namoyon etsa, unda belgalangan qoida buzilganda esa, u huquq subyektining harakatiga baho berish …

liq bo`lmagan holda tegashli bo`ladi, ya`ni u biron bir konkret hol va hayotiy holatga mo`ljallangan bo`lmay, balki ularning muayyan bir ko`rinishiga, turiga, ya`ni ijtimoiy munosabatlarning ma`lum bir kategoriyasiga, turkumiga tegashlidir (masalan: bitimlar tuzish, penskyaga chiqish tartibi, nikoxdan o`tish va hokazo). huquqiy normaning umumiy xarakterga ega ekanligi avvalambor shunda ko`rinadiki, toki huquqiy normada ko`zda tutilgan holatlar yuzaga kelaverar ekan, bu norma ham qo`llanilaveradi, qo`llanilgach esa kuchini yo`qotmaydi. masalan, o`zbekiston respublikasi ma`muriy javobgarlik to`g`risidagi kodeksining 125-moddasi - «transport vositalaridan foydalanish qoidalarini buzish» - shu paytgacha sodir etilgan va etilishi mumkin bo`lgan ma`muriy huquqbuzarlik holla-rida qo`llaniladi. huquqiy normaning yana bir muhim jihati uning davlat erki-irodasini, amrini ifoda etishida ko`rinadi. shu bois, huquq normasi - muayyan munosabatlar ifodasi yoki muayyan harakatni sodir etishni maslahat beruvchi tavsiyanoma tar-zidagi qoida bo`lmay, balki, shu normada ko`rsatilgan holatlar yuzaga kelganda qanday harakat qilish lozimligini belgilovchi hokimona amr - buyruqdir. zero, har qanday huquq normasi vakolatli davlat organi tomonvdan …

normasi mazmunan va ijtimoiy ahamiyati bois davlat amri irodasini o`zida ifodalaydi. uning bu jihati, o`z navbatida shakl masalasiga, ya`ni huquqiy normaning ifodalanish shakliga qat`iy talab qo`yadi. huquqiy norma qonunlarda, normativ aktlarda va boshqa rasmiy huquqiy hujjatlarda shaklan aniq qoidalar tarzida mustahkamlangan bo`ladi, zero, huquq normasini to`g`ri tushunish va o`rinli qo`llash uchun, u albatta puxta ishlangan, aniq va ixcham shakldagi qoida bo`lishi kerak. ijtimoiy munosabatlarni tartibga soluvchi normalar ichida huquq, aynan o`zining shu jihati bilan, ya`ni shaklan aniq qoida ekanligi bilan axloq normalaridan farq qiladi. shunday qilib, huquq normasi davlat tomonidan o`rnatilgan yoki sanksiyalangan, bajarilishi hamma uchun majburiy bo`lgan va aniq shakllangan xatti-harakat, yurish-turish qoidasidir. huquq normasi - davlat tomonidan o`rnatiladigan va ma`qullanadigan, muayyan shaklda ifodalanadigan, ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan umummajburiy yurish-turish qoidasidir. 2. huquq normasining tuzilishi huquq normasi o`z ichki tuzilishiga ega, ya`ni u tarkibiy qismlardan iborat bo`lib, ayni paytda ular o`zaro bir-biri bilan bog`liqdir. ta`kidlash lozimki, adabiyotlarda huquqiy …

o`lib, unda dispozitsiyada ko`rsatilgan qoidaning kuchga kirishi uchun zarur bo`lgan konkret aniq hayotiy holatlar (voqea, harakat, holatlar) o`zining ifodasini topadi. masalan, fuqarolik huquqi normasi fuqarolarning muomala layoqati qaysi holda to`la vujudga kelishini ko`rsatadi (qarang: o`zbe-kiston respublikasi fuqarolik kodeksining 22-moddasi: «fuqaroning to`liq muomala layoqati u voyaga yetgach, ya`ni 18 yoshga yetgach to`la hajmda vujudga keladi»). yoki o`zbekiston respublikasi ma`muriy javobgarlik to`g`risidagi kodeksining 13-moddasi fuqaroning ma`muriy javobgarlikka tortilishi qaysi vaqtdan boshlanishini, ya`ni fuqaro 16 yoshga to`lganidan keyin boshlanishini ko`rsatadi. dispozitsiya - huquq normasining tarkibiy unsuri bo`lib, unda huquq subyektlarining huquq va majburiyatlari belgi-lanadi va ularning bo`lishi mumkin bo`lgan xatti-harakat-lari variantlari aniqlanadi. dispozitsiya huquqiy normaning bir qismi bo`lib, unda gapotezada ko`rsatilgan holatlar mavjud bo`lganda huquq subyektlari rioya etishlari lozim bo`lgan xatti-harakat qoidasi ifodalangan bo`ladi. masalan, o`zbekiston respublikasi konstitutsiyasining 66-moddasiga muvofiq, voyaga yetgan, mehnatga layoqatli farzandlar o`z ota-onalari haqida g`amxo`rlik qilishga majburdirlar - bunda, demak gapotezada ko`rsatilgan holatlar, ya`ni farzandlarning voyaga yetishi va mehnatga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "huquq normasi"

1350301573_15067.doc huquq normasi reja: 1. xuquq normasi tushunchasi 2. huquq normasining tuzilishi 3. huquq normasining turlari va ularning tasnifi 1. xuquq normasi tushunchasi huquq ijtimoiy munosabatlarga ta`sir etuvchi vosita sifatida doimo, muayyan xulq-atvor, xatti-harakat qoidasi sifatida o`zini namoyon etib, u tegishli hayotiy holatlarda huquq subyektlari tomonidan qayta-qayta qo`llanishga mo`ljall angandir. huquq o`z ichki tuzilishiga ega. yaxlit bir tizim sifatidagi huquq tizimi o`z ichiga huquq tarmoklarini, huquq institutlarini oladi. huquq tizimining eng kichik, birlamchi tarkibiy unsuri bo`lib, huquq normasi hisoblanadi. agar huquqni, huquq tizimini bir bino deb qaraydigan bo`lsak, huquq normasi uning bir gashti sifatida yoki bir jonli organizmning eng kichik bir hujayrasi s...

Формат DOC, 52,0 КБ. Чтобы скачать "huquq normasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: huquq normasi DOC Бесплатная загрузка Telegram