huquq normalari

DOC 7 стр. 58,0 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 58,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

huquq normalari huquq normalari reja: 1. huquq normalarining tushunchasi, belgilari va tuzilishi. 2. huquq normalarining turlari 1. huquq normalarining tushunchasi, belgilari va tuzilishi. huquq normalari (norma suzi ~- lotincha bulib, uzbekcha qoidadir). har bir davlatning huquq tizimi normalaridan, huquq institutlaridan va iborat. huquq normalari — bu davlat tomonidan bajarilishi barcha kishilar uchun majburiy bo`lgan, kishilar o`rtasidagi turli ijtimoiy munosabatlarning tartibga soluvchi qoidalar yig`indisidir. huquq normalari tabiiy huquq va pozitiv xuquqlardan iborat. tabiiy huquq insonga tabiat tomonidan beriladi. masalan, insonning yashash erkinlik va shaxsiy daxilsizlik huquqlari. pozitiv huquq esa davlat tomonidan qabul qilinadi. huquq normasi bu alohida olingan turmush qoidasidir. masalan, o`zrsida huquqning asosini o`zrning konstitutsiyasi tashkil etadi. konstitutsiyaning har bir alohida olingan huquqiy normadir. normalarining belgilari quyidagilardan iborat: 1) normalari davlat tomonidan o`rnatiladi va barcha xalqlarning qonuniy irodasini ifodalaydi; 2) uning mazmuni jamiyatning iqtisodiy tuzilishi bilan belgilanadi; 3) ularning bajarilishi barcha kishilar uchun umummajburiydir; 4) davlatning zo`rlik kuchi bilan amalga …

2 / 7

huquqiy normaning birinchi qismi bo`lib, u qo`llaniladigan shart— sharoit vaqtni bildirad. gipotezaning ikki turi mavjud bo`lib, aniqlangan gipoteza va to`la aniqlanmagan gipotezadir. aniqlangan gipoteza — huquqiy normada ko`rsatilgan huquq va majburiyatlarning paydo bo`lishi, o`zgarishi, yoki bekor bo`lishi aniq, ko`rsatiladi. to`la aniqlanmagan gipotezada huquqiy normaning kuchga kirishi va qo`llash tartibi ko`rsatilmaydi. dispozshshya (lotincha so`z bo`lib —mazmun degan ma`noni bildiradi). bu huquq normasining mazmuni, qullash tartibi va burchlari ko`rsatiladi. dispozitsiyaning quyidagi turlari bor: 1) imperativ (aniq ko`rsatilgan) dispozitsiya-bunda huquqiy normaning matnida dispozitsiya aniq ko`rsatiladi. masalan, o`zrsi jkning maxsus qismidagi moddalar; 97 —modda qasddan odam o`ldirish, 118 — modda nomusga tegish, 164 —modda bosqinchilik va boshqalar; 2) nisbiy belgilangan dispozitsiya. bunda hukuqiy normaning mazmunini taraflar aniqlaydi va uzgartiradi. jumladan, o`zrsi mkning 228 — moddasida homilador ayollarni, bola emizuvchi va uch yoshga to`lmagan bolasi bor ayollarni ularning roziligisiz tungi ishlarga, ish vaqtidan tashqari ishlarga dam olish kunlari ishlarga jalb qilishga va xizmat safariga yubormaydigan …

3 / 7

lgilanadi. mehnat haqi qonun hujjatlari bilan belgilangan eng kam miqdordan oz bo`lishi mumkin emas va uning eng ko`p miqdori biron bir tarzda cheklanmaydi»-deb kursatilgan. huquq normasining uchinchi qismi sanksiyadir. (sanksiya - lotincha chora deganidir). sanksiyada huquq normalari talablariga rioya qilmaslik natijasida davlat tomonidan qo`llaniladigan majburiy choradir. sanksiya huquq nomasining yuridik kuchini barcha fuqarolar uchun majburiyligini ifodalaydi. sanksiyalar huquq normalarining xarakteriga qarab intizomiy, ma`muriy fuqarolik, jinoiy-huquqiy va boshqa turlarga bo`linadi. xodimlarga mehnat intizomini buzganligi uchun ish beruvchi intizomiy jazo choralarini qo`llaydi. ma`muriy huquqbuzarlik sodir qilganda o`zr jk ko`rsatilgan jazo choralarini beradi. jinoyat sodir qilinganda o`zr jkda belgilangan jazo choralari qo`llaniladi. fuqarolik — huquq normalari buzilganda yetkazilgan zararni undirish, tuzilgan shartnoma va bitmlarni qonunsiz deb topish choralari belgilangan. sanksiyalar huquq normalarining ifodalanishiga quyidagi uch turga bo`linadi: nisbiy belgilangan sanksiyalar (masalan, 6 —oydan 25 —yilgacha ozodlikdan mahrum qilish), absalyut (mutloq,) belgilangan sanksiya (70 000 so`m jarima), muqobil sanksiya (masalan, moddada yo ozodlikdan mahrum …

4 / 7

mlarni barcha harakatdagi normativ hujjatlarni atroflicha analiz qilishni talab etadi, qonun va normativ hujjatlarning hayotga qo`llash uchun mavjud bo`lgan sharoitni, uning mazmunini bilishi va ularga rioya qilinmasa hayotda ishlar noto`g`ri hal qilinadi. 2. huquq normalarining turlari. jamiyatda ijtimoiy hayotning barcha tomonlarini tartibga soluvchi huquq normalari mavjud. bulardan tug`ri foydalanish uchun huquq normalari quyidagi turlarga bo`lniadi: birinchidan, huquq normalari jamiyatda kishilar o`rtasidagi ijtimoiy munosabatlarning tartibga solish predmeti va usuliga qarab turli huquq sohalariga bo`linadi. masalan konstitutsiyaviy huquq normasi, ma`muriy normasi, fuqarolik huquq normasi, jinoyat huquq normasi mehnat huquq normasi, moliya huquq normasi va bopshalar. ikkinchidan, huquq normalari qaysi davlat organi chiqarishiga — ya`ni subyektiga qarab qonunlarga (davlat konstitutsiyasi va joriy qonunlar) va qonun osti aktlariga (farmon, karor, farmoyish va boshqalarga) ajratiladi. o`zbekiston respublikasida qonun chiqaruvchi oliy organ —o`zbekistan respublikasi oliy majlisi bo`lib, u faqat qonun qabul qiladi. o`zbekiston respublikasi prezidenti davlat va ijro etuvchi davlat hokimiyat boshlig`i bo`lib, qarorlar, farmonlar va …

5 / 7

i kishilardan huquq normasida ko`rsatilgan qoidalarni man etadi. jumladan, o`zr jkning 50-moddasiga asosan, ayblanuvchi himoyachi talab qilishga qaqli, sud unga himoyachi tayinlashga majbur. vakolat beruvchi huquq normalari kishilarga tegishli vakolatlar beradi. o`zr fkning 164 — moddasiga binoan, mulk egasiga qonun asosida mulkni egallash, undan foydalanish va uni tasarruf etish huquqlari berilgan. to`rtinchidan. huquqiy normalar ularda bayon etilgan qoidalarning mazmuni va xarakteriga qarab qat`i (imperativ) va dispozitiv (to`ldiruvchi) huquq normalarida huquqiy qoidaning talabi qat`i tarzda ifodalanadi. masalan, o`zr fkning 23 —moddasida «fuqarolarning huquq layoqatidan yoki muomala layoqatidan to`la yoki qisman voz kechishi layoqati yoki muomala layoqatini cheklashga qaratilgan boshka bitmlar o`z -o`zidan huquqiy emasdir», -deb ko`rsatilgan. dispozitiv (to`ldiruvchi) huquq normalarida taraflar kelishib o`z huquq va burchlarini hal qiladi. masalan, o`zr fkning 547 — moddasida, agar qonun hujjatlari yoki shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilmagan bo`lsa, ijaraga beruvchi ijaraga topshirilgan mol —mulkini o`z hisobidan kapital ta`mirlashi shart deyilgan. beshinchidan, huquq normalari harakat qilish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "huquq normalari"

huquq normalari huquq normalari reja: 1. huquq normalarining tushunchasi, belgilari va tuzilishi. 2. huquq normalarining turlari 1. huquq normalarining tushunchasi, belgilari va tuzilishi. huquq normalari (norma suzi ~- lotincha bulib, uzbekcha qoidadir). har bir davlatning huquq tizimi normalaridan, huquq institutlaridan va iborat. huquq normalari — bu davlat tomonidan bajarilishi barcha kishilar uchun majburiy bo`lgan, kishilar o`rtasidagi turli ijtimoiy munosabatlarning tartibga soluvchi qoidalar yig`indisidir. huquq normalari tabiiy huquq va pozitiv xuquqlardan iborat. tabiiy huquq insonga tabiat tomonidan beriladi. masalan, insonning yashash erkinlik va shaxsiy daxilsizlik huquqlari. pozitiv huquq esa davlat tomonidan qabul qilinadi. huquq normasi bu alohida olingan turmush qoidasidir...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOC (58,0 КБ). Чтобы скачать "huquq normalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: huquq normalari DOC 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram