istiqlol davri o'zbek adabiyot

DOC 51.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662848129.doc o'tgan asrning 90-yillaridan e'tiboran o'zbek xalqi o'z tarixining yangi bosqichiga kirdi. va millat holatining estetik ifodasi o'laroq istiqlol adabiyoti deb atalmish badiiy hodisa yuzaga keldi. istiqlol davri o'zbek adabiyoti ko'p asrlik milliy adabiyotning mantiqiy davomidir. mustaqillik davri o'zbek adabiyoti bir qator o'ziga xos belgilarga ega bo'lgan badiiy-estetik hodisadir. istiqlol davri o'zbek adabiyoti tubdan o'zgargan milliy ongning, tamomila yangilanayotgan estetik tafakkurning mahsulidir. mustaqillik tufayli millat ahli o'z ma'naviyatining asosi bo'lmish qur'oni karim bilan o'zbek tilida tanishish imkoniga ega bo'ldi. bu hoi millatning tafakkuri sog'lomlashuviga olib keldi. o'zbek xalqining tafakkuri tarixini, umumiy qilib, qur'oni karim tarjima qilinguncha va tarjima qilingandan keyingi davrlarga ajratish mumkin. negaki, bu muqaddas kitobning o'zbekchaga ag'darilishi millatning e'tiqodi, dunyoqarashi va ma'naviyatida o'ziga xos inqilob yasadi. tabiiyki, dunyoqarashi tozargan millatning adabiyoti ham yangilanadi. shu tariqa, hukmron mafkura tazyiqidan qutulgan, dunyoni har xil anglash, izohlash hamda tas-virlash samarasi sifatida istiqlol adabiyoti dunyoga keldi. mustaqillik davri milliy adabiyot taraqqiyoti tarixidagi …

rga ega. birinchidan, bu davr adabiyoti hukmron mafkura tazyiqidan qutulgan, olam va odam ruhiyatiga mansub hodisalarga xilma-xil qarashlarning mahsuli bo'lgan adabiyotdir. bu davrda olamning mavjudlik yo'sinini turlicha izohlash imkoniyati paydo bo'ldi. bu hoi milliy adabiyotimizning ifoda imkoniyatlarini kengaytirdi. ilmiy-estetik qarashlar xilma-xilligini yuzaga keltira boshladi. ikkinchidan, mustaqil o'zbek davlati badiiy adabiyotni sho'ro zamon-ida bo'lgani kabi o'z monopoliyasiga aylantirishga urinmadi. shu bois ijod erkinligiga ob'yektiv sharoit yaratildi. adabiyot ijodkorning ko'ngil ishiga aylandi va aylanmoqda. bugun badiiy ijod bilan shug'ullanayotganlar shaxs sifatida ham, ijod-kor sifatida ham tamomila o'ziga xos, xilma-xil kishilardir. istiqloldan keyingi davrda haqiqiy adabiyot o'z ko'ngliga qarshi bormaydigan, uning royishlariga zug'um o'tkazmaydigan kishilar tomonidan yaratilayotganligi quvonarlidir. adabiy tanqid, o'quvchilar ommasi nima desa ham bu ijodkorlar o'z bilganla-richa yozishdan qaytmaydilar. ular ijodini o'zlariga emas, aksincha, o'zlarini ijodiga bo'ysundirgan kishilardir. shu yo'sinda juda yaqin o'tmishda ham ijti-moiy-siyosiy hodisa sanalib kelgan badiiy adabiyot milliy-estetik aktga evrildi. uchinchidan, istiqlol davri adabiyoti odamga ishchi kuchi, ishlab …

ma'naviyatini rnukammallashtirishga yo'naltirildi. bu hoi badiiy qahramonlarni turli rakurslardan turib, eng ichkin va yashirin jihatiari-gacha tadqiq etish imkoniyatini berdi. shu sababdan ham istiqlol davri adabiyoti "aholisi" sezilarli darajada nozik, ingichka, o'ziga xos, betakror bo'lib bormoqda. bu davr adabiyotida tipik obrazlarni emas, badiiy tiplarni tasvirlashga ko'proq intilinayotganligining sababi ham shunda. shu yo'sin, bu davr adabiyoti ommani ko'rsatishga emas, shaxsni tadqiq etishga yo'naltirildi. beshinchidan, bu adabiyot inson, insonlararo munosabatlar g'oyat murakkab, chigal va izohlash mushkul ekanligi chuqur anglagan va ularni butun murakkabliklari bilan aks ettirishga harakat qilayotgan adabiyotdir. sho'rolar zamonida har bir adabiy qahramonning xatti-harakati ijtimoiy jihatdan asos-langan, iqtisodiyot qonunlaridan kelib chiqadigan bo'lishi shart deb qaralardi. natijada asarlar sxematik talablarga bo'ysundirilardi. holbuki, bir odamning xatti-harakatlari sababini adiblar tugul o'sha kishining o'zi ham to'la tu-shuntirib bera olmaydi. ana shu holatning milliy badiiyatimizga ko'chganligi insonga sirli xilqat tarzida yondashish, uning taqdiridagi chigalliklarni tushu-nishga intilishni keltirib chiqarmoqda. shu tariqa adabiyotdagi odam hayot-dagi odamga qaraganda chuqurroq, …

nning "turkiylar", "iqror", a. suyunning "istig'for", "oq va qora", a. qutbiddinning "izohsiz lug'at", a. saidning "tush", "yo'l", faxriyorning "ayolg'u", "bo'g'zimdan sirqirar tovush - qon...", "oyloq ke-cha..." she'riy asarlari mustaqillik davri o'zbek nazmining yetuk namunalar-idan hisoblanadi. bu davr she'riyati shakliy izlanishlarga boyligi, chiqish nazmidan ham, botish adabiyotidan ham samarali o'rganishga intilish kuchayganligi bilan xarakterlanadi. endilikda she'rxonlik ko'ngil ochar mashg'ulot bo'lmay qoldi. she'r bilan tillashadigan o'quvchining tafakkuri ham, qulog'i ham, ko'zi ham, hatto tuyg'ulari ham bir qadar zo'riqishi, she'r o'qiyotganda faqat zavq va iazzat tuyibgina qolmay, mehnat qilishi ham lozim bo'lib qoldi. rauf parfining: yerga botgan osmonlarni kuzatdim, chopilgan oyog'im bilan chopdim men. kesilgan qo'limni sizga uzatdim, bu dunyo gullarga to'ldi. qotdim men. yoki: shaftolirang olam nayza uchinda, dunyolari yolg'on, men o'ldim chindan singari badiiy qanoatlarini qabul qilish uchun muayyan ruhiy-intellektual hozirlik zarur bo'lishi tayin. o'ziga xos shoirlardan biri faxriyorning mavjud imlo qoidalariga rioya etmay bitilgan: qobirg'alar qabarar suyaklarim qadoqdir qaboqlarim o'q …

msiz she'rlar bitib kelishgan. ular o'quvchiga ishonishgan. o'tmishdagi shoirlar zarur o'rinni belgilash, alohida e'tibor qilinadigan joyni topish ixtiyorini she'rxonning o'ziga qoldirishgan. faxriyorning she'ridagi ikki so'z, tabiiy ravishda, o'quvchining e'tiborini torta-di, uni bu so'zlar ustida o'ylab ko'rishga, unga turli aspektlarda yondashishga undaydi. birov oyni boltaga, boshqa birov boltani oyga mengzaydi. sehrli bu so'zlar sabab kimdir siqilganlikni, ruhini oyning boltasi qiymalaganini, boshqa-si esa sokinlikni oy bolta ruhiyatiga qo'riqchi bo'lganini tuyadi. b. ro'zimuhammadning bir she'rida shunday misralar bor: ...bitta so'z qoldirgim keladi run yerto'lasidan o'g'irlangan so'z osmon hidi keladigan so'z dunyoning o'zi qadar anglab boimas sir qadar misralardan suratlanayotgan hissiy holat tugallanmaganligini, shoir hamma gapini aytishga urinmaganligini payqash mumkin. shu shoirning: ko'zdan ichkarida yo'l yo'q so'zdan ichkarida yo'l yo'q ammo xo'roz qichqirig'i ortiga shafaqrang qishlog'im bekinib olgan satrlarida musiqiylik odatdagi she'rlarniki kabi sezilarli emas. ammo unda ijod-korning chigal kayfiyati bor. xo'roz qichqirig'i tongning belgisi. xo'roz qichqir-sa, shafaqrang qishloq namoyon bo'ladi. qishloqning shafaqrangligi ham …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "istiqlol davri o'zbek adabiyot"

1662848129.doc o'tgan asrning 90-yillaridan e'tiboran o'zbek xalqi o'z tarixining yangi bosqichiga kirdi. va millat holatining estetik ifodasi o'laroq istiqlol adabiyoti deb atalmish badiiy hodisa yuzaga keldi. istiqlol davri o'zbek adabiyoti ko'p asrlik milliy adabiyotning mantiqiy davomidir. mustaqillik davri o'zbek adabiyoti bir qator o'ziga xos belgilarga ega bo'lgan badiiy-estetik hodisadir. istiqlol davri o'zbek adabiyoti tubdan o'zgargan milliy ongning, tamomila yangilanayotgan estetik tafakkurning mahsulidir. mustaqillik tufayli millat ahli o'z ma'naviyatining asosi bo'lmish qur'oni karim bilan o'zbek tilida tanishish imkoniga ega bo'ldi. bu hoi millatning tafakkuri sog'lomlashuviga olib keldi. o'zbek xalqining tafakkuri tarixini, umumiy qilib, qur'oni karim tarjima qilinguncha va...

DOC format, 51.5 KB. To download "istiqlol davri o'zbek adabiyot", click the Telegram button on the left.

Tags: istiqlol davri o'zbek adabiyot DOC Free download Telegram