o'zbek bolalar adabiyoti yuksalish yo'lida

DOCX 1 page 107.0 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 107.0 KB

File type DOCX

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

6-mavzu. o'zbek bolalar adabiyoti yuksalish yo'lida (1940-80 yillar) .po'lat mo'min - bolalar shoiri va dramaturgi, quddus muhammadiy - bolalar shoiri reja: 1. quddus muhammadiynig hayot yo'li. 2. quddus muhammadiy – bolalar shoiri. shoir she'rlarinig mazmun-mundarijasi. 3. po'lat mo'minning ijodiy yo'li. 4. bolalarga bag'ishlangan she'rlarning o'ziga xos xususiyatlari. po'lat mo'min dostonchi-shoir quddus muhammadiy butun umrini, ijodini kichkintoylarning katta adabiyotiga bag'ishladi. she'r yo'lin o'rgatgan quyoshim, oyim, kunduzim, yulduzim, ilhomim, sozim, shu vatan, shu xalqim, shu o'g'il-qizim, she'rimning asosiy mavzui sizlar. asarim ovozi - parvozi sizlar, o'zingiz ilhomim oltin o'zagi, o'zingiz she'rimning husn-bezagi, chunki siz men uchun, men-chi siz uchun... haqiqatdan ham shoir she'rlarining mavzui bepoyon vatan, uning mehnatsevar xalqi, shirin «o'g'il-qizlari»dir asarlarining ovozi ham, «parvozi» ham, «ilhomi»ning «oltin o'zagi», she'rining «husn-bezagi» ham shulardir. shoir o'z asarlarida bolalarning yurak tuyg'ularini, orzu va intilishlarini, o'qishdagi yutuqlarini aks ettirish bilan birga, ulardagi kamchiliklarni qoralaydi, uni yo'qotish yo'llarini izlaydi, topadi, o'z o'quvchisiga talabchan o'rtoq, qattiqqo'l ustoz …

2 / 1

tda q.muhammadiyning birinchi she'ri «chuvalachi» maydonga keladi va bu erda chiqadigan «quyosh» nomli devoriy gazetada bosilib chiqadi. shu ilk mashqlaridayoq bo'lajak shoirning nafosat olamini kuzatish va badiiy idrok etish talanti hamda umumlashtirish mahorati yaqqol ko'rinadi. u etti yillik maktabni muvaffaqiyatli tamomlab, toshkent qishloq xo'jalik texnikumiga o'qishga kiradi. bu erda u bolalar uchun she'rlar yoza boshlaydi. uning «tong o'yini», «paranji», «ahmad va asalari», «selektsiya stansiyasi» nomli she'rlari vaqtli matbuotda bosilib chiqadi. 1931 yildan q. muhammadiy maktabda botanika o'qituvchisi bo'lib ishlaydi, shu bilan birga o'rta osiyo davlat univeisitetining biologiya fakultetida o'qiy boshladi. bolalar uyidagi va universitetdagi hayot, mehribon murabbiy va muallimlarning g'amxo'rliklari q.muhammadiy qalbida bir umr o'chmas iz qoldiradi. bu erdagi o'zaro do'stlik bo'lajak shoir qalbini tog'dek ko'tarib yuboradi. quddus muhammadiy oybek, h.olimjon, g'.g'ulomlarni o'zi uchun ustoz deb bilgan, ulardan o'rgangan, ular bilan doimo ijodiy muloqotda bo'lgan. ilk she'rlaridan biri «tong o'yini» orqali ulkan adib oybek bilan tanishadi. oybek bu iste'dodli bolalar …

3 / 1

asosiy mavzulardan hisoblanadi. ikkinchi jahon urushi davrida quddus muhammadiy islom shoirga adabiy kotiblik qiladi. bu erda u xalq og'zaki ijodi namunalari bilan yaqindan tanishadi. islom shoirdan ko'p narsalarni o'rganadi. shoirning birinchi she'rlar to'plami 1946 yilda «o'quvchiga estalik» nomi bilan bosilib chiqadi. shundan keyin uning 60 dan ziyodroq turli nom va tillardagi kitoblari bosilib chiqdi. quddus muhammadiy doimo zarur mavzularda asarlar yaratib keldi. har bir she'rni kundalik hayotimizdan olib yozdi. yozganda ham qiziq yozdi, qizg'in yozdi, soz yozdi. bolalarni o'qishga, hunar o'rganishga, odobli bo'lishga, mehnatga chaqirdi, qiziqtirdi, yordamberdi. buni shoirning «o'quvchiga estalik» she'rida ko'rish mumkin. asarda maktab o'quvchisining ma'naviy qiyofasi va vazifalariga mufassal to'xtalib, o'qish, bilim o'rganish zarurligini ta'kidlaydi: bo'lay desang bog'bon, yo vatanga posbon. yo osmonda uchuvchi, yo dengizda suzuvchi, shtat qilsang tilak, bariga o'qish kerak. san'atkorning qaysi turkumda yaratgan asarini olmang, barchasida hayotbaxsh ruh, da'vatkorlik, bolani nimagadir chorlash, yaxshilik, a'lo o'qish, axloq-odobli bo'lishda boshqalarga ko'mak ko'rsatish, qushlar va jonivorlarga …

4 / 1

h, tinmay mehnat qilish bilangina ilm-fan sirlarini egallash mumkinligini bolalar qulog'iga quyadi. q.muhammadiy ijodining yana bir muhim qirrasi satirik va yumoristik asarlari bilan bog'liq. «nomsiz erkatoylar haqida», «dum», «ahmadjonga uyat», «lapashang», «ravshanjonning qo'li tilga kirdi» kabi ko'plab she'rlarida bolalar xarakteridagi yaramas odatlar ayovsiz tanqid qilinadi. ayniqsa, shoirriing «dum» she'ri shu jihatdan xarakterlidir. ulgurmovchi, uyga berilgan vazifani tayyorlamay «dum» bilan yuravchi o'quvchilar haqida nasr va nazmda yozilgan ko'pgina asarlarni bilamiz. ammo q.muhammadiy «dum»chilar ustidan kulish uchun mutlaqo yangi so'z va obraz topgan. she'r quvnoq misralardan tashkil topgan bo'lib, bolalarning ruhiga, pedagogik-ruhiy xususiyatiga mos tushadi: bir maktabda gap mish-mish turg'unning dumi bormish. dum bilan yurish inson sha'niga yarashmasligi, ikkichi, qoloq, ishyoqmas tursunlarning bunday yaramas dumdan qutulib ketishi zarurligi asarning mantiqiy xulosasidir. quddus muhammadiy ko'pgina she'rlarida bolalarni hayvonot, qushlar, o'simliklar va buyumlar olamiga boshlab kiradi. qisqa, esda qoladigan she'rlarda shoir sodda, ammo jarangdor qofiyalarda toychoq, tuya, laylak, xo'roz, ipakqurti, gullar, parovoz va samolyot …

5 / 1

a yo'bars, sher yo'g'u...» shu bilan birga qolar kitob, go'yo o'qildi hisob. shuningdek, q.muhammadiy ham boshqa shoirlar singari she'riy alifbe tuzgan; har bir harfga biron voqea yoki harfni oson o'zlashtirishda bolaga yordam beradigan narsa asos qilib olingan. bu alifbening tuzilish tarixi qiziq. q.muhammadiy kichik maktab yoshidagi bolalarni to'plab, ularga harflar to'g'risida gapirib bergan va ularning har biri buni nima deb tushunishini, undan boshlangan qaysi so'zlami bilishini so'ragan. ertasiga q.muhammadiy bolalardan juda ko'p so'z yozib oldi. ulardan eng yaxshi va ta'sirlisini tanlab, o'zining she'riy alifbesini tuzdi. bu alifbe syujet asosida tuzilgan: maktab ta'tillari vaqtida o'qishdan bo'shagan harflar davra qurishib, har kim o'z joyini topish o'yinini boshlashadi. she'riy topishmoq - o'zbek adabiyotida ko'pdan buyon hukm surib kelayotgan juda qadimiy janr. kichkintoylar bilan suhbatlashganda q.muhammadiy ham shu janrga murojaat qiladi. masalan, uning «bu nima?» she'rida kirpining obrazli tasviri bola uchun juda sodda qilib beriladi. birinchi satrdanoq ma'um obraz ko'zga tashlanadi: dum-dumaloq jonivor, tikanak …

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek bolalar adabiyoti yuksalish yo'lida"

6-mavzu. o'zbek bolalar adabiyoti yuksalish yo'lida (1940-80 yillar) .po'lat mo'min - bolalar shoiri va dramaturgi, quddus muhammadiy - bolalar shoiri reja: 1. quddus muhammadiynig hayot yo'li. 2. quddus muhammadiy – bolalar shoiri. shoir she'rlarinig mazmun-mundarijasi. 3. po'lat mo'minning ijodiy yo'li. 4. bolalarga bag'ishlangan she'rlarning o'ziga xos xususiyatlari. po'lat mo'min dostonchi-shoir quddus muhammadiy butun umrini, ijodini kichkintoylarning katta adabiyotiga bag'ishladi. she'r yo'lin o'rgatgan quyoshim, oyim, kunduzim, yulduzim, ilhomim, sozim, shu vatan, shu xalqim, shu o'g'il-qizim, she'rimning asosiy mavzui sizlar. asarim ovozi - parvozi sizlar, o'zingiz ilhomim oltin o'zagi, o'zingiz she'rimning husn-bezagi, chunki siz men uchun, men-chi siz uchun... haqiqatdan ham shoi...

This file contains 1 page in DOCX format (107.0 KB). To download "o'zbek bolalar adabiyoti yuksalish yo'lida", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek bolalar adabiyoti yuksal… DOCX 1 page Free download Telegram