айиқтовонкабилар аждодчаси

PPTX 25 pages 6.6 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.6 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

айиқтовонкабилар аждодчаси (ranunculidae) айиқтовонкабилар аждодчаси (ranunculidae) бу аждодчага мансуб ўсимликларнинг кўпчилиги ўт ўсимликлар. уларнинг гуллари икки жинсли баъзан, бир жинсли, актиноморф ёки зигоморф, ҳашаротлар ёки шамол ёрдамида чангланади. айиқтовонкабилар синфчаси 4 та қабила, 13 та оила ва 200 тага яқин туркумга мансуб 4000 тага яқин турларни бирлаштиради. улар асосан ўтлардан иборат. 1. айиқтованнамолар қабиласи – ranunculales қабилага мансуб ўсимликлар асосан ўт, баъзан бута ва лианалардан иборат. барглари оддий ва мураккаб, ёнбаргчасиз, гуллари икки жинсли ёки бир жинсли, актиноморф ёки зигоморф. гулқўрғони қўшқўрғонли ёки оддий, чангчилари кўп сонли ёки 6 та (баъзан 3 та). уруғчиси апокарп. айиқтовоннамолар қабиласига 8 та оила киради. айиқтовондошлар оиласи 6 та оилачага бўлинади, шулардан 5 тасининг вакиллари ўзбекистонда ўсади. айиқтовондошлар оиласи – ranunculaсeae бу оиланинг 66 туркумга мансуб 2000 дан ортиқ тури ер юзининг ўрта, совуқ ва мўътадил иқлимли кенгликларида тарқалган. ўрта осиёда 200 дан ортиқ тури, турли экологик шароитларда ўсишга мослашган. ўзбекистонда эса 20 туркуми, …

2 / 25

гулқўрғони оддий, гул аъзоларининг сони турлича бўлиб, спирал ҳолда жойлашган. баъзи бир туркум вакилларининг гул тузилиши ҳашаротлар воситасида чангланишга мослашган бўлса, aconitum туркуми турларнинг ёки thalictrum туркуми вакиллари шамол воситасида чангланишга мослашганлиги сабабли гулқўрғонлари редукцияланган. бу оиланинг кўпчилик вакиллари кучли алкалоидларга эга бўлганлиги учун ҳам медицинада кенг қўлланилади. баъзи бир туркум вакиллари (delphinium) бўёқбоп ўсимликлар ҳисобланса, седана (nigella) туркум вакиллари озиқ-овқат саноатида кенг қўлланилади. ёввойи седана (nigella integrifolia) бир йиллик ўт, бўйи 15-25 см. косача барглари 5-8 та, икки лабли. меваси калта, тукли. апрель-май ойларида гуллаб, уруғ беради. адир ва тоғ зоналарида экинлар орасида ва бўш ётган далаларда учрайди. экма седананинг (nigella sativa) баландлиги 20-75 см, гулкосачабарглари 5 та, кўкиш, гултожбарглари 5-8 та, майда ширадонли. чангчиси чексиз. уруғчиси 2-10 та. мевасининг ост томони анча қўшилиб ўсган 2-10 та ёйма мевадан иборат. бу туркумга, асосан, 17 та тур кириб, улар ўрта денгиз атрофида тарқалган. ўзбекистонда май-июнь ойларида гуллаб уруғлайди. ўзбекистоннинг деярли …

3 / 25

йиллик ўтсимон ўсимликлар. ўзбекистонда исфаракнинг delphinium semiborbatum деб номланувчи тури тоғ ва тоғ олди зоналарида кенг тарқалган. бу ўсимликни халқимиз қадимдан қимматбаҳо ранг берадиган бўёқбоп ўсимлик сифатида билади. парпи (aconitum). бу туркум вакиллари илдизлари тугунаксимон бўртган, пояси тик чиққан, барглари панжасимон қирқилган, йирик гулли ўт ўсимликлар бўлиб, уларнинг гуллари анчагина катта, нотўғри, кўк, бинафша, сариқ, баъзан оқ ранглидир. гулқўрғони тожсимон, устки тубулғасимон тожбарг остки иккита тожбаргни, булар эса кейинги иккитасини ўраб туради. одатда 8 та тожбаргсимон чангчиларнинг 2 та энг орқадагиси узун пихли воронкасимон ширадонларга айланган бўлиб, орқадаги тубулғили тожбарг гумбазида жойлашади. чангчилари кўп сонли. меваси кўп уруғли, 3-7 та ёйма мевадан иборат. бу туркумга 60 дан ортиқ тур киради. шулардан 2 тури: гуллари оч ҳаво рангли оқ парпи (aconitum tallassicum m.pop.) ва гули оқимтир-бинафша рангли зарафшон парписи (aconitum zeravschanicum steinb.) ўзбекистон флорасида учрайди. парпиларнинг барча турлари таркибида аконитин алколоиди бор. танасининг ҳамма қисми заҳарлидир. кўпинча доривор ва манзарали ўсимликлар …

4 / 25

ўювчи моддалар камфора типидаги протоанемонин (анемонол) моддалари сақлагани туфайли кўз, бурун, тамоқ ва ички органлар шиллиқ қаватларини қичиштирувчи ҳусусиятларга эга. ўта заҳарли ўсимлик.  cа5 cо5а∞g∞ заҳарли айиқтовон (r. sceleratus) заҳарли айиқтовон (r. sceleratus). бу пояси 20-45 см, туксиз, баъзан зич тукли, ичи бўш эгатли ва кўп йиллик ўт ўсимлик. унинг косачабарглари пастга қараб қайрилган, тожбарглари 5-6 та, баъзан кўп, гул ўрни чўзиқ бўлади. зах ерларда, ботқоқликларда, булоқ ва ариқ бўйларида ўсади. бу тур жуда ҳам заҳарли ўсимликдир.  cа5 cо5а10-20g∞. дала айиқтовони (r. arvensis) дала айиқтовони (r. arvensis). бу кичик, бўйи 10-25 см, гули оч сариқ рангли, бир йиллик ўсимлик. тоғ этакларида, адирларда, дала ва боғларда бегона ўт сифатида ўсади. суғурўт (adonis) суғурўт (adonis). бу туркум вакилларидан ўзбекистонда туркистон суғурўти (adonis turkestanica) зарафшон, олой, туркистон тоғ тизмаларининг майин тупроқли ёнбағирларида тарқалган. гуллари йирик, сариқ гулли, ўзига ҳос бадбўй хид тарқатади. табобатда дори олиш учун ишлатилади. таркибида адонизин алкалоиди учрайди …

5 / 25

$2-4 ёки чексиз, уруғчиси 2 та ёки бир нечта мевабаргли, тугунчаси устки, меваси кўсакча ёки ёнғоқча . кўкнори (papaver somniferum) кўкнори (papaver somniferum). бир йиллик ўт ўсимлик. бўйи 1 м гача етиб боради. бу ўсимлик оқимтир сут ширасига бой. сут шираси таркибида медицинада муҳим аҳамиятга эга бўлган, морфин, кодеин, папаверинга ўхшаш 20 дан ортиқ алкалоидлар учрайди. унинг уруғи таркибидан 50 % гача ёғ олинади. у турли мақсадларда ишлатилади. оиланинг гул формуласи:  са2 со4 а2-4, ∞ g(2), (∞) 1. лолақизғалдоқ ёки қизилгулли кўкнори (papaver pavonium). бир йиллик ўсим-лик. пояси, барглари ва меваси туклар билан қопланган. меваси кўсакча думалоқ. тоғ ва адирларда, воҳоларда, боғ ва экинзорларда учрайди. 2. қизғалдоқ (roemeria refracta). бир йиллик ўсимлик. воҳа ва адирларда, боғ ва йўл ёқаларида учрайди. ўрмон қора (glacium fimbrilligerum) ўрмон қора (glacium fimbrilligerum). икки йиллик ўсимлик. бўйи 25-60 см. гултожибарги оч сариқ. меваси кўсакча. тоғли зоналарда, майда шағал тошли ёнбағирларида учрайди. тутдошлар (moraceae) оиласи. …$

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "айиқтовонкабилар аждодчаси"

айиқтовонкабилар аждодчаси (ranunculidae) айиқтовонкабилар аждодчаси (ranunculidae) бу аждодчага мансуб ўсимликларнинг кўпчилиги ўт ўсимликлар. уларнинг гуллари икки жинсли баъзан, бир жинсли, актиноморф ёки зигоморф, ҳашаротлар ёки шамол ёрдамида чангланади. айиқтовонкабилар синфчаси 4 та қабила, 13 та оила ва 200 тага яқин туркумга мансуб 4000 тага яқин турларни бирлаштиради. улар асосан ўтлардан иборат. 1. айиқтованнамолар қабиласи – ranunculales қабилага мансуб ўсимликлар асосан ўт, баъзан бута ва лианалардан иборат. барглари оддий ва мураккаб, ёнбаргчасиз, гуллари икки жинсли ёки бир жинсли, актиноморф ёки зигоморф. гулқўрғони қўшқўрғонли ёки оддий, чангчилари кўп сонли ёки 6 та (баъзан 3 та). уруғчиси апокарп. айиқтовоннамолар қабиласига 8 та оила киради. айиқтовондошлар оиласи 6 та ...

This file contains 25 pages in PPTX format (6.6 MB). To download "айиқтовонкабилар аждодчаси", click the Telegram button on the left.

Tags: айиқтовонкабилар аждодчаси PPTX 25 pages Free download Telegram